Phát triển điện hạt nhân để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

<p>Điện hạt nhân được xác định là nguồn điện công suất lớn, ổn định, phát thải thấp, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng xanh và thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050.</p>

Nhận định được các chuyên gia, nhà quản lý đưa ra tại Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia”, tổ chức sáng 21/9 tại Khánh Hòa. 

Hội thảo do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa và các cơ quan liên quan tổ chức.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện cho sản xuất, hạ tầng số, đô thị, giao thông và đời sống tiếp tục gia tăng. Cùng lúc, Việt Nam phải giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, chuyển dịch sang hệ thống năng lượng sạch và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Trong chiến lược năng lượng quốc gia, điện hạt nhân được đặt trong tổng thể các giải pháp bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường năng lực tự chủ, thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải.

Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị xác định bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, tiền đề quan trọng để phát triển đất nước. Nghị quyết 57-NQ/TW coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển nhanh, bền vững.

Quốc hội cũng đã quyết nghị tiếp tục thực hiện chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận tại Nghị quyết 174/2024/QH15, ban hành cơ chế, chính sách đặc biệt tại Nghị quyết 189/2025/QH15. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã đưa điện hạt nhân vào cơ cấu nguồn điện dài hạn.

Phát triển điện hạt nhân là chủ trương chiến lược

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng, năng lượng là nền tảng quan trọng của phát triển. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển điện hạt nhân là chủ trương chiến lược, dài hạn, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phục vụ phát triển nhanh, bền vững.

Theo Thứ trưởng, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam phải vừa bảo đảm đủ điện cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, vừa chuyển dịch sang hệ thống năng lượng xanh, sạch, phát thải thấp.

Ông Hồ Xuân Trường, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa cho biết, Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 là hai dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, được triển khai trên địa bàn tỉnh. Đây vừa là niềm vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và người dân Khánh Hòa.

Theo ông Trường, các dự án không chỉ có ý nghĩa đối với an ninh năng lượng quốc gia mà còn mở ra dư địa phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và đào tạo nhân lực chất lượng cao tại địa phương.

Thời gian qua, tỉnh đã tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo thành lập tổ công tác của UBND tỉnh để trực tiếp xử lý khó khăn, vướng mắc; tăng cường nhân lực chuyên môn cho các địa phương thuộc phạm vi dự án, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận.

 Xây dựng năng lực quốc gia về công nghệ và nhân lực

Tại hội thảo, các đại biểu phân tích khả năng cung cấp nguồn điện công suất lớn, ổn định và phát thải carbon thấp của điện hạt nhân. Nguồn điện này có vai trò bảo đảm công suất, giữ ổn định hệ thống và bổ trợ cho các nguồn năng lượng tái tạo có tính biến đổi.

Các chuyên gia cũng trao đổi về xu hướng công nghệ lò phản ứng thế hệ mới, lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế trong triển khai chương trình điện hạt nhân. Đây là những cơ sở quan trọng phục vụ việc lựa chọn công nghệ trong thời gian tới.

Theo các đại biểu, phát triển điện hạt nhân không chỉ là xây dựng các nhà máy mà còn là quá trình hình thành năng lực quốc gia về khoa học, công nghệ và nhân lực.

Việt Nam cần phát triển đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân lực kỹ thuật; nâng cao năng lực nghiên cứu, quản lý, thiết kế, chế tạo, xây dựng, vận hành và bảo dưỡng. Việc chuyển giao tri thức, phát triển các tổ chức khoa học, công nghệ và công nghiệp hỗ trợ cũng cần được triển khai đồng bộ.

Bên cạnh yêu cầu về công nghệ, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận phải gắn với bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng và nâng cao đời sống người dân vùng dự án. Đây cũng là cơ hội để địa phương đầu tư hạ tầng, phát triển nhân lực, dịch vụ, công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Cung cấp thông tin khoa học, khách quan

Một nội dung được quan tâm tại hội thảo là chuyển hóa tri thức khoa học thành nhận thức xã hội, đổi mới phương thức truyền thông về điện hạt nhân và vận động người dân đối với các công trình khoa học, công nghệ trọng điểm quốc gia.

Theo các đại biểu, thông tin về điện hạt nhân cần được cung cấp khoa học, khách quan, đầy đủ và kịp thời; làm rõ lợi ích, điều kiện triển khai và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Qua đó, người dân có cơ sở hiểu đúng và tham gia trao đổi về chương trình điện hạt nhân.

Kết luận hội thảo, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải cho biết các đại biểu đã thống nhất cao về những vấn đề cốt lõi, khẳng định tính tất yếu và ý nghĩa chiến lược của điện hạt nhân đối với tương lai phát triển đất nước.

Theo ông, để bảo đảm an ninh năng lượng, giữ ổn định hệ thống điện và thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050, điện hạt nhân là giải pháp không thể thay thế trong cơ cấu điện quốc gia. Các báo cáo tại hội thảo đã làm rõ vai trò của nguồn điện này trong bảo đảm công suất, giảm phát thải và tích hợp với năng lượng tái tạo.