Đắk Lắk: Khoa học và công nghệ mở hướng sinh kế cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số

<p>Hơn 6.600 hộ, nhóm hộ tại Đắk Lắk được hỗ trợ phát triển sản xuất, trong đó nhiều mô hình chăn nuôi, trồng trọt gắn với chuyển giao kỹ thuật đã giúp người dân nâng năng suất, tăng thu nhập và từng bước thoát nghèo.</p>

Từ hỗ trợ sinh kế đến làm chủ kỹ thuật

Tại Đắk Lắk, các dự án, tiểu dự án thuộc Chương trình 1719 tập trung hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sản xuất bằng cây, con giống, vật tư và chuyển giao kỹ thuật. Đến nay, 6.654 hộ, nhóm hộ được hỗ trợ, chủ yếu với các mô hình bò, dê sinh sản và chuyển đổi cây trồng phù hợp điều kiện địa phương.

Điểm quan trọng không chỉ là trao con giống hay vật tư, mà là đưa kỹ thuật đến tận hộ dân. Người dân được hướng dẫn chăm sóc, dinh dưỡng, phòng bệnh, tiêm phòng và theo dõi quá trình sinh trưởng, qua đó biến nguồn hỗ trợ ban đầu thành tài sản sản xuất có khả năng sinh lợi và tái đầu tư.

Tại xã Cư Pui, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 75% dân số, gia đình anh Cư Mí Lía ở thôn Ea Uôl cuối năm 2023 được hỗ trợ một con bò đực vỗ béo trị giá 20 triệu đồng cùng thức ăn và hướng dẫn kỹ thuật. Sau thời gian chăm sóc, con bò được trả giá 50 triệu đồng nhưng gia đình chưa bán, chờ thời điểm phù hợp để tiếp tục đầu tư chăn nuôi.

Với trồng trọt, hiệu quả chuyển giao kỹ thuật thể hiện rõ ở mô hình của gia đình anh Y Zoen Niê, buôn Khanh, xã Cư Pui. Năm 2024, gia đình được hỗ trợ giống dứa, phân bón và kỹ thuật để chuyển toàn bộ diện tích trồng mì sang cây dứa. 

Điểm khác biệt của mô hình là cán bộ kỹ thuật theo sát quá trình sản xuất, hướng dẫn từ xuống giống, chăm sóc đến xử lý cây trong điều kiện trái vụ. Sau 16 tháng, vụ dứa đầu tiên mang về cho gia đình 70 triệu đồng, cao hơn nhiều so với hiệu quả từ cây mì trước đó.

Tại xã Tân Tiến, mô hình bò sinh sản cũng đang tạo thêm tài sản cho hộ nghèo. Gia đình bà H’Prai Niê ở buôn Ea Đrai A trước đây ít đất sản xuất, chủ yếu đi làm thuê. Sau khi được hỗ trợ bò sinh sản, gia đình được cán bộ thú y hướng dẫn chăm sóc, tiêm phòng. Chưa đầy một năm, bò đã sinh bê.

Cùng với chuyển giao kỹ thuật, Đắk Lắk đẩy mạnh đào tạo nghề và phổ cập kỹ năng số cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Anh Y Lương Ksor, xã Cư Prao, thuộc hộ nghèo, sau khi tham gia lớp đào tạo nghề chăn nuôi heo năm 2025 được hướng dẫn cách lựa chọn thức ăn, chăm sóc vật nuôi và tìm kiếm thông tin trên mạng. Theo anh, lớp học giúp người nghèo có thêm kiến thức để tạo sinh kế, cải thiện cuộc sống.

Chuyển đổi số cũng đang được đưa đến cơ sở. Tại xã Ia Lốp, các lớp tập huấn giúp cán bộ và người dân tiếp cận công nghệ, khai thác thông tin và ứng dụng vào công việc, sản xuất, đời sống.

Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, phổ cập kỹ năng số không chỉ là câu chuyện sử dụng thiết bị. Đó còn là khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ công, kiến thức sản xuất và thị trường, qua đó mở rộng cơ hội phát triển.

Hàng nghìn hộ được tiếp cận mô hình sinh kế

Khi năng lực sản xuất được nâng lên, bài toán tiếp theo là đầu ra. Đắk Lắk đang kết hợp chuyển giao kỹ thuật với ứng dụng công nghệ số, hỗ trợ nông dân, hợp tác xã quảng bá và tiêu thụ sản phẩm qua thương mại điện tử, mạng xã hội.

Chương trình OCOP cũng góp phần chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Đến nay, Đắk Lắk có 764 sản phẩm được công nhận từ 3 đến 5 sao.

Nhờ triển khai đồng bộ các chính sách, tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh giảm bình quân 3,75%/năm, từ 27,49% cuối năm 2021 xuống 12,47% cuối năm 2025.

Thực tế tại Đắk Lắk cho thấy, để khoa học và công nghệ phát huy hiệu quả ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giải pháp phải phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng tiếp nhận của người dân; chuyển giao phải đi cùng hướng dẫn, theo dõi và khả năng kết nối thị trường.

Giai đoạn 2026-2030, Đắk Lắk đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 2% trở lên mỗi năm; riêng hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 3% trở lên mỗi năm.

Để đạt mục tiêu, tỉnh định hướng triển khai các nhóm giải pháp nâng cao nhận thức và kỹ năng số; hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt; đưa sản phẩm OCOP, nông sản và du lịch cộng đồng lên các nền tảng số; đồng thời ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông - lâm nghiệp.

Song song đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh ứng dụng số trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa và du lịch; hỗ trợ người dân tiếp cận học trực tuyến, tư vấn khám chữa bệnh từ xa, quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc trên môi trường số. Đắk Lắk cũng sẽ phát triển nguồn nhân lực số tại cộng đồng thông qua bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ cơ sở, đoàn viên, hội viên, người có uy tín; hình thành lực lượng "hạt nhân số" tại thôn, buôn để hỗ trợ người dân, đặc biệt là dân tộc thiểu số tiếp cận công nghệ.

Từ những con bò sinh sản, diện tích cây trồng mới đến kỹ năng số và khả năng tiếp cận thị trường, Đắk Lắk đang cho thấy một hướng tiếp cận rõ hơn: khoa học và công nghệ không đứng ngoài công cuộc giảm nghèo, mà trực tiếp tạo năng lực sản xuất và mở thêm cơ hội sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số. Mục tiêu cuối cùng không phải là hỗ trợ được bao nhiêu hộ, mà là bao nhiêu hộ có thể tự đứng vững sau hỗ trợ.