Thầy giáo dạy Hóa học và khát vọng làm giàu từ nông nghiệp số

<p style="text-align: justify;">Không từ bỏ bục giảng nhưng vẫn quyết tâm bước ra đồng ruộng, thầy giáo Tô Quốc Kim, xã Tam Sơn, Phú Thọ đã ứng dụng kiến thức Hóa học cùng công nghệ IoT để biến vùng đất hoang hóa thành “Nông trại Đồng Quê” trù phú. Mô hình khẳng định tư duy sản xuất mới gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại địa phương.</p>

Từ bục giảng đến cánh đồng công nghệ cao

Trong dòng chảy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang lan tỏa trên quê hương Đất Tổ, câu chuyện về người thầy giáo dạy Hóa học Tô Quốc Kim, thôn Đồng Quế B, xã Tam Sơn rẽ lối làm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã trở thành một điển hình truyền cảm hứng.

Anh Kim trải lòng, anh chưa bao giờ xem quyết định của mình là "bỏ nghề". Trái lại, đó là sự hòa quyện trọn vẹn giữa hai niềm đam mê lớn: Đứng trên bục giảng gieo tri thức và bước ra đồng ruộng gieo những mầm xanh.

Ý tưởng khởi nghiệp nhen nhóm sau những chuyến khảo sát thực tế tại các mô hình nông nghiệp hiện đại ở Mộc Châu (Sơn La). Nhận thấy tiềm năng to lớn từ các loại cây ăn trái giá trị cao như nho, dâu tây, dưa lưới, anh Kim quyết định thuê lại khu đất trống cỏ dại mọc um tùm tại địa phương để bắt đầu hành trình xây dựng "Trang trại thông minh ứng dụng IoT và chuyển đổi số".

Bước ngoặt giúp mô hình định hình bài bản là khi anh tham gia đề tài "Nghiên cứu, xây dựng mô hình nông nghiệp sinh thái ứng dụng khoa học kỹ thuật kết hợp tham quan du lịch, học tập trải nghiệm trên địa bàn huyện Sông Lô" giai đoạn 2023 - 2026, do Trung tâm Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ Phú Thọ chủ trì. Chính điều này giúp anh tiếp cận sâu hơn với các tiến bộ khoa học kỹ thuật nông nghiệp hiện đại.

Từng bước thay đổi phương thức sản xuất

Khó khăn đầu tiên đến từ chính vườn nho - loại cây trồng được anh đặt nhiều kỳ vọng. Trong năm đầu tiên, do chưa nắm vững kỹ thuật và quy trình canh tác, anh Kim buộc phải cắt bỏ, đồng nghĩa với việc mất một năm thu hoạch.

Cùng với đó là áp lực về vốn đầu tư, xây dựng nhà màng, hệ thống hạ tầng và lựa chọn giống cây phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng.

Thất bại ngay từ vụ nho đầu tiên nhưng không khiến anh Kim nản lòng, anh tiếp tục tìm đến các chuyên gia, đơn vị chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm từ những người sản xuất trước, đồng thời chủ động nghiên cứu quy trình chăm sóc từng loại cây. Mỗi vụ sản xuất, mỗi lần thử nghiệm giúp anh nhận ra những điểm chưa phù hợp để điều chỉnh.

"Làm nông nghiệp hiện đại không thể dựa vào kinh nghiệm thuần túy hay trông chờ vào thời tiết", quan điểm ấy được anh Kim thể hiện bằng việc từng bước thay đổi phương thức sản xuất. Anh chú trọng lựa chọn giống cây, điều kiện sinh trưởng, chế độ tưới, dinh dưỡng và kiểm soát môi trường trong quá trình canh tác.

Với anh, muốn tạo ra sản phẩm chất lượng thì phải nắm được quy trình và chủ động kiểm soát các khâu sản xuất.

Sau năm đầu tập trung cho cây nho, anh đầu tư khoảng 3.000 m² nhà màng công nghệ cao để trồng dưa lưới. Các lứa dưa được trồng gối vụ, khoảng 2-3 tháng có thể thu hoạch, giúp duy trì nguồn thu trong khi nho thường chỉ cho thu hoạch một vụ mỗi năm.

Cách làm "lấy ngắn nuôi dài" góp phần giảm áp lực tài chính, đồng thời tạo điều kiện để trang trại tiếp tục đầu tư và duy trì sản xuất.

Công nghệ hóa quy trình sản xuất

Từ những trải nghiệm thực tế, anh Kim nhận thấy phương thức canh tác thủ công khó đáp ứng yêu cầu khi quy mô sản xuất ngày càng mở rộng. Vì vậy, anh từng bước đưa công nghệ vào quản lý và chăm sóc cây trồng.

"Là giáo viên Hóa học, tôi có một lợi thế là vận dụng kiến thức về hóa học vào sản xuất nông nghiệp. Từ việc phân tích chất lượng nước, điều chỉnh pH, EC, xây dựng công thức dinh dưỡng cho từng giai đoạn sinh trưởng của cây đến sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật một cách khoa học, an toàn và hiệu quả" anh Kim chia sẻ.

Hiện nay, trang trại của anh sử dụng hệ thống tưới tự động hóa, có thể điều khiển qua điện thoại; các cảm biến IoT hỗ trợ theo dõi nhiệt độ, độ ẩm trong khu vực sản xuất và cảnh báo từ xa. Nhờ đó, người trồng có thêm thông tin để chủ động điều chỉnh điều kiện chăm sóc, giảm phụ thuộc vào việc kiểm tra thủ công.

Để thay đổi quy trình sản xuất theo hướng hiện đại, bền vững. Anh Kim vẫn đang tiếp tục tìm hiểu hệ thống đo chỉ số EC, hướng tới tự động điều chỉnh lượng phân bón theo nhu cầu của cây trồng; đồng thời nghiên cứu các giải pháp điều khiển thông minh nhằm tiết kiệm nhân công, vật tư và nâng cao hiệu quả canh tác.

Nhờ cách làm đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm, sau hơn hai năm xây dựng, Nông trại Đồng Quê của anh Kim đã phát triển trên diện tích hơn 3 ha, với khoảng 1 ha nho, gần 1 ha ổi, 7.000 m² táo và khu nhà màng trồng dưa lưới.

Vụ nho đầu tiên cho thu hoạch khoảng 3 tấn quả, doanh thu đạt hơn 600 triệu đồng. Sản phẩm được khách hàng đánh giá tích cực. Trang trại hiện có 7 sản phẩm được chứng nhận VietGAP, tạo cơ sở để nâng cao chất lượng và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Từ sản xuất đến hướng phát triển bền vững

Không chỉ hướng đến hiệu quả sản xuất, anh Kim còn quan tâm phát triển hoạt động tham quan, trải nghiệm tại trang trại. Vào mùa thu hoạch nho, nhiều đoàn khách đến tham quan, tìm hiểu quy trình trồng và trực tiếp trải nghiệm hái quả. Trung bình mỗi ngày, trang trại đón khoảng 50-60 lượt khách.

Sản phẩm được tiêu thụ trực tiếp tại vườn và một số cửa hàng kinh doanh trái cây sạch vùng lân cận, đồng thời qua các kênh trực tuyến như TikTok, Fanpage Nông Trại Đồng Quê. Hoạt động này vừa mở thêm kênh giới thiệu, tiêu thụ nông sản, vừa góp phần tạo không gian trải nghiệm gắn với sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Vừa qua, sản phẩm nho Mẫu Đơn tại Nông trại Đồng Quê của anh Tô Quốc Kim được lựa chọn trưng bày tại triển lãm các sản phẩm, kết quả nổi bật thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

Quá trình vận hành trang trại cũng tạo việc làm cho lao động địa phương. Hiện nay, trang trại duy trì việc làm thường xuyên cho khoảng 5-6 lao động, cùng nhân công thời vụ vào những thời điểm cần nhiều công chăm sóc, thu hoạch.

Dù đã có những kết quả bước đầu, anh Kim xác định phát triển trang trại vẫn còn nhiều việc phải làm. Khó khăn hiện nay là xây dựng đầu ra ổn định, mở rộng liên kết với các cửa hàng, doanh nghiệp kinh doanh nông sản và từng bước đưa sản phẩm vào các kênh phân phối chuyên nghiệp.

Để thực hiện mục tiêu đó, trang trại cần tiếp tục nâng cao chất lượng, hoàn thiện quy trình sản xuất, xây dựng thương hiệu và chú trọng truy xuất nguồn gốc. Trong thời gian tới, anh Kim dự định tiếp tục đầu tư hệ thống tưới và giám sát tự động, nghiên cứu các giải pháp kiểm soát dinh dưỡng, đồng thời mở rộng liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Với anh, làm nông nghiệp không chỉ là trồng cây, thu hoạch quả mà còn là quá trình đổi mới tư duy, học hỏi, cập nhật kỹ thuật mới và cách thức tổ chức sản xuất hiệu quả hơn.

Từ một người chưa có nhiều kinh nghiệm, anh Tô Quốc Kim đã từng bước thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện mô hình sản xuất của mình. Những kết quả tại Nông trại Đồng Quê cho thấy khi người sản xuất chủ động tiếp cận tri thức mới, mạnh dạn ứng dụng khoa học, công nghệ và kiên trì tìm giải pháp phù hợp, những diện tích đất kém thuận lợi vẫn có thể được khai thác theo hướng hiệu quả hơn. Đây cũng là cách tinh thần đổi mới sáng tạo được cụ thể hóa từ quá trình lao động sản xuất, góp phần đưa khoa học và công nghệ đến gần hơn với đời sống nông nghiệp.

"Tôi luôn tâm niệm rằng, người làm nông hôm nay không chỉ cần sức lao động mà còn cần tri thức và tư duy đổi mới ság tạo. Khoa học chính là chìa khóa để tạo nên những sản phẩm nông nghiệp sạch, chất lượng và bền vững", anh Kim chia sẻ.

Nhìn vào thành quả hôm nay, có thể thấy hành trình của thầy giáo Tô Quốc Kim là minh chứng rõ nét cho thấy, khi người nông dân dám từ bỏ lối mòn, chủ động làm chủ tri thức và công nghệ, thì ngay trên những mảnh đất cằn cỗi nhất, những mùa vàng trĩu quả vẫn hoàn toàn có thể đơm hoa.