Cao Phong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao từ cây nho Hạ Đen

Thích nghi với điều kiện miền Bắc

Trước nhu cầu ngày càng tăng đối với nông sản chất lượng, an toàn, việc mở rộng các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa đang trở thành hướng đi được nhiều địa phương quan tâm. Tại Cao Phong, mô hình trồng nho Hạ Đen ứng dụng công nghệ cao bước đầu cho thấy hiệu quả, mở thêm hướng phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cho người dân.

Sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt trong trồng nho Hạ Đen.

Năm 2022, UBND tỉnh Hòa Bình đã phê duyệt dự án "Ứng dụng công nghệ cao xây dựng mô hình trồng nho Hạ Đen nhằm phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Cao Phong", thuộc Chương trình Nông thôn miền núi do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì. 

Dự án do Công ty TNHH Đất Nông Nghiệp Xanh HB thực hiện, với mục tiêu xây dựng mô hình sản xuất nho Hạ Đen hiệu quả, bền vững, phù hợp điều kiện khí hậu, đất đai và trình độ canh tác tại địa phương.

Nho Hạ Đen là giống nho không hạt do Viện Nghiên cứu rau quả lai tạo và phát triển. Giống nho này có vỏ quả màu đen, độ ngọt trung bình đạt 18% Brix, năng suất trung bình 16 tấn/ha/ năm, hương vị thơm, cho thu hoạch 2 vụ mỗi năm. Từ khi cắt cành đến thu hoạch khoảng 110 - 120 ngày.

So với các giống nho truyền thống vốn chỉ trồng được ở điều kiện khí hậu khô, nóng như Ninh Thuận, nho Hạ Đen có khả năng thích nghi cao với nhiều vùng sinh thái và được đánh giá phù hợp với điều kiện khí hậu miền Bắc. Đặc biệt, việc áp dụng hệ thống mái che giúp hạn chế tác động của mưa, gió, giảm nguy cơ phát sinh sâu bệnh và tạo điều kiện thuận lợi cho cây sinh trưởng, ra hoa, đậu quả. Nho có thể ra hoa hai vụ mỗi năm, chu kỳ trồng đến thu hoạch khoảng 7–8 tháng, giúp nông dân quay vòng sản xuất nhanh, thu hồi vốn tốt.

Công nghệ giúp kiểm soát quá trình sản xuất

Bắt đầu triển khai từ tháng 12/2022, dự án xây dựng hai mô hình với tổng diện tích 3 ha, gồm 2 ha trồng nho Hạ Đen ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm và 1 ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

Trong mô hình, hệ thống tưới nhỏ giọt được tự động hóa, cung cấp nước và dinh dưỡng theo nhu cầu của cây. Theo kết quả của dự án, phương thức này giúp tiết kiệm khoảng 30-40% nước và phân bón so với cách tưới truyền thống.

Mô hình vườn nho Hạ Đen tại xã Cao Phong được canh tác theo hướng hữu cơ.

Mái che bằng nilon được sử dụng nhằm giảm ảnh hưởng của thời tiết, nhất là mưa, đồng thời góp phần hạn chế sâu bệnh. Các thiết bị chuyên dụng được đưa vào theo dõi độ ẩm đất, pH và một số chỉ tiêu liên quan đến chất lượng quả, qua đó hỗ trợ người sản xuất chủ động hơn trong quá trình chăm sóc.

Đến tháng 2/2025, hàng nghìn cây nho Hạ Đen được trồng tại mô hình có tỷ lệ sống đạt 99,4%. Đây là một trong những kết quả quan trọng, cho thấy giống nho có khả năng thích nghi với điều kiện canh tác tại địa phương khi được áp dụng đúng quy trình kỹ thuật.

Từ mô hình đến khả năng nhân rộng

Một trong những mục tiêu của dự án là không chỉ xây dựng mô hình trình diễn mà còn chuyển giao quy trình kỹ thuật cho người dân. Các kỹ thuật viên cơ sở được đào tạo để có khả năng vận hành mô hình và hỗ trợ các hộ dân trong quá trình áp dụng.

Dự án cũng tổ chức hai lớp tập huấn cho nông dân địa phương. Thông qua việc kết hợp hướng dẫn kỹ thuật với thực hành trực tiếp trên mô hình, người dân có điều kiện tiếp cận cụ thể hơn với quy trình trồng, chăm sóc và quản lý sản xuất nho Hạ Đen.

Nho Hạ Đen khi vào mùa thu hoạch.

Kết quả bước đầu của dự án cho thấy việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất không chỉ dừng ở khâu tưới mà được thực hiện đồng bộ từ kiểm soát điều kiện canh tác đến quản lý chất lượng sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Từ mô hình trồng nho Hạ Đen, Cao Phong có thêm cơ sở để nghiên cứu, hoàn thiện quy trình và xem xét khả năng mở rộng diện tích phù hợp với điều kiện thực tế. Nếu tiếp tục gắn sản xuất với tiêu chuẩn chất lượng, thị trường tiêu thụ và chuyển giao kỹ thuật cho người dân, mô hình có thể góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất và thúc đẩy phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại địa phương.

Thực tế triển khai cũng cho thấy, để một giống cây mới phát huy hiệu quả, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở khả năng thích nghi của cây trồng mà còn ở quy trình kỹ thuật, công nghệ sản xuất và khả năng tổ chức đầu ra. Đây là những điều kiện cần được tiếp tục hoàn thiện nếu mô hình nho Hạ Đen được nhân rộng trong thời gian tới.