Thúc đẩy ứng dụng hiệu quả, an toàn năng lượng nguyên tử trong y tế

<p style="text-align: justify;">Hoạt động ứng dụng bức xạ trong y tế đã hình thành với nhiều loại hình thiết bị và kỹ thuật, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn bức xạ, phát triển nhân lực và khai thác hiệu quả trang thiết bị hiện có.</p>

Sáng 27/10/2026, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học “Ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế trên địa bàn thành phố Bắc Ninh”.

Hội thảo là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và cơ sở y tế trao đổi về thực trạng, nhu cầu, định hướng phát triển, đồng thời đề xuất giải pháp đầu tư đồng bộ, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an toàn bức xạ trong lĩnh vực y tế.

Tham dự Hội thảo có đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử và y tế; đại diện các bệnh viện, cơ sở khám, chữa bệnh, cơ sở đào tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp liên quan.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Phúc Thương, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Bắc Ninh nhấn mạnh vai trò của các kỹ thuật ứng dụng năng lượng nguyên tử trong chẩn đoán hình ảnh, y học hạt nhân và xạ trị, góp phần nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị và theo dõi bệnh.

Hoạt động ứng dụng bức xạ trong y tế đã hình thành với nhiều loại hình thiết bị và kỹ thuật, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát chất lượng, bảo đảm an toàn bức xạ, phát triển nhân lực và khai thác hiệu quả trang thiết bị hiện có. 

Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Phúc Thương đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá thực chất nhu cầu khám, chữa bệnh và năng lực của các cơ sở y tế; chia sẻ kinh nghiệm đầu tư, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật; xác định danh mục kỹ thuật ưu tiên phù hợp với nhu cầu thực tế, khả năng đầu tư và năng lực vận hành của từng cơ sở. 

Việc phát triển kỹ thuật cần gắn với bảo đảm an toàn bức xạ, đồng thời tăng cường phối hợp giữa tuyến cơ sở, tuyến huyện và tuyến tỉnh trong phát hiện, tư vấn, chỉ định và chuyển tuyến người bệnh.

Định hướng và giải pháp phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế giai đoạn 2026-2030, ông Đào Khắc Hùng, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Bắc Ninh nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ 3 trụ cột "Nhân lực - Cơ sở vật chất - Trang thiết bị" nhằm tránh lãng phí nguồn lực đầu tư. Trong đó, đề xuất ưu tiên đầu tư 2 máy gia tốc thế hệ mới, 1 hệ thống xạ trị áp sát; đồng thời chuẩn bị nhân lực đi trước thiết bị từ 12-18 tháng để đáp ứng yêu cầu triển khai kỹ thuật.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, bà Trần Thị Ngọc Diệp, Phó trưởng phòng Phát triển năng lượng nguyên tử, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã phân tích định hướng phát triển theo quy hoạch quốc gia đến năm 2030. 

Theo đó, các nội dung trọng tâm gồm: Hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa vị trí việc làm đối với kỹ sư vật lý y khoa, bảo đảm đầu tư đồng bộ và nâng cao năng lực sản xuất, cung ứng dược chất phóng xạ trong nước. Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến việc hoàn thiện điều kiện quản lý, nhân lực và nguồn cung phục vụ phát triển các kỹ thuật y học hạt nhân.

Đề cập đến yêu cầu kiểm soát an toàn, TS. Đặng Thanh Lương, nguyên Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cảnh báo nguy cơ lạm dụng chỉ định chiếu chụp X-quang, CT trong khám, chữa bệnh. 

Nguyên Phó Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025, áp dụng nguyên tắc tối ưu hóa liều chiếu xạ ALARA và xây dựng văn hóa an toàn trong các hoạt động y tế có sử dụng bức xạ. Theo đó, việc mở rộng ứng dụng kỹ thuật cần đi đôi với kiểm soát chiếu xạ, bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng.

Chia sẻ về tiến bộ công nghệ, TS.BS. Nguyễn Công Hoàng, Trưởng khoa Xạ Quán Sứ, Bệnh viện K Trung ương giới thiệu các kỹ thuật hiện đại trong chẩn đoán và điều trị ung thư như xạ trị điều biến thể tích (VMAT), xạ trị định vị thân (SBRT), PET/CT mô phỏng và xạ trị proton. Tham luận khuyến nghị địa phương cân nhắc kỹ hiệu quả trước khi đầu tư các trang thiết bị kỹ thuật cao, có chi phí lớn; bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống và chú trọng đào tạo nhân lực chuyên môn. Việc lựa chọn công nghệ cần gắn với điều kiện vận hành thực tế, khả năng làm chủ kỹ thuật và yêu cầu bảo đảm an toàn.

Từ thực tiễn tại địa phương, ông Nguyễn Ngọc Toản, đại diện Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh, phản ánh máy gia tốc duy nhất tại bệnh viện đang vận hành quá tải và sắp hết thời gian khấu hao. Trong khi đó, nhu cầu xạ trị được dự báo tăng lên mức 150–200 ca/ngày. 

Trước thực tế này, tham luận đề xuất mô hình "hạ tầng đi trước, thiết bị về sau", trang bị cặp máy gia tốc có tính năng tương đồng và tăng cường liên kết, hợp tác chuyên môn với các bệnh viện tuyến trung ương. Những đề xuất này tập trung vào yêu cầu chuẩn bị hạ tầng, thiết bị và nhân lực phù hợp với nhu cầu điều trị, đồng thời tăng cường hỗ trợ chuyên môn để phát triển các kỹ thuật y học bức xạ tại địa phương.

Các tham luận đã làm rõ nhiều vấn đề đặt ra trong phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử trong y tế, từ nhu cầu đầu tư thiết bị, đào tạo nhân lực, lựa chọn kỹ thuật phù hợp đến hoàn thiện cơ chế quản lý và bảo đảm an toàn bức xạ. 

Chương trình hội thảo dành thời gian trao đổi về cơ chế, chính sách; đầu tư, nâng cấp thiết bị; đào tạo nguồn nhân lực; chuyển giao kỹ thuật; kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn bức xạ trên địa bàn thành phố.

Các bài tham luận và ý kiến thảo luận tại Hội thảo là cơ sở để Sở KH&CN thành phố Bắc Ninh stiếp tục tổng hợp, nghiên cứu, phối hợp với Sở Y tế và các cơ quan, đơn vị liên quan tham mưu, đề xuất nhiệm vụ, giải pháp phù hợp. 

Thời gian tới, trọng tâm là xác định các lĩnh vực, nhóm kỹ thuật có nhu cầu cao, khả năng triển khai và hiệu quả thiết thực đối với người dân; tăng cường phối hợp đào tạo, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu khoa học và bảo đảm an toàn bức xạ, góp phần nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị và chất lượng dịch vụ y tế trên địa bàn thành phố.