Giống lúa mới tạo đà nâng cao thu nhập cho nông dân Thái Nguyên

<p style="text-align: justify;">Giống lúa ĐT120 cho năng suất 6,62-6,75 tấn/ha tại Thái Nguyên, cao hơn giống đối chứng trên 10%, lợi nhuận tăng 11-17%. Kết quả mô hình sản xuất 96 ha cho thấy giống lúa này có triển vọng nâng cao hiệu quả canh tác, đồng thời đáp ứng yêu cầu về năng suất và chất lượng gạo. Việc hoàn thiện quy trình thâm canh phù hợp điều kiện địa phương tạo cơ sở để nhân rộng giống, góp phần tăng thu nhập và cải thiện sinh kế cho nông dân.</p>

Năng suất đạt gần 6,8 tấn mỗi ha

Viện Khoa học và Công nghệ Phát triển Nông lâm nghiệp đã hoàn thành nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh "Nghiên cứu, phát triển giống lúa mới ĐT120 năng suất cao, chất lượng tốt tại Thái Nguyên", với mục tiêu, xây dựng được mô hình giống lúa mới ĐT120 năng suất, chất lượng cao từ 65 - 70 tạ/ha trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. 

Dự án đã góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, mang lại lợi ích bền vững cho nông dân.

Đây là một trong những hướng ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào nông nghiệp, góp phần đa dạng hóa cơ cấu giống, đáp ứng yêu cầu sản xuất phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương.

ĐT120 là giống lúa thuần do Công ty cổ phần Giống cây trồng Quảng Ninh tuyển chọn, đã được khảo nghiệm tại nhiều tỉnh phía Bắc. 

Trước khi triển khai mô hình sản xuất, nhóm nghiên cứu đánh giá thực trạng canh tác lúa tại Thái Nguyên, tình hình sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và mức độ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật. Trên cơ sở đó, quy trình thâm canh giống ĐT120 được nghiên cứu, hoàn thiện để phù hợp với điều kiện sản xuất của tỉnh.

Dự án tiến hành khảo nghiệm tại bốn địa bàn gồm Đại Từ, Phú Lương, Định Hóa và thành phố Phổ Yên trong vụ mùa năm 2023 và vụ xuân năm 2024. 

Sau giai đoạn đánh giá, mô hình trình diễn được triển khai trong vụ mùa năm 2024 và vụ xuân năm 2025, với tổng diện tích 96 ha, chia đều cho hai vụ. Giống HT1 được sử dụng làm đối chứng để so sánh hiệu quả sản xuất.

Kết quả cho thấy ĐT120 có thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, khoảng 106-107 ngày trong vụ mùa và 125-128 ngày trong vụ xuân, phù hợp với cơ cấu sản xuất hai vụ lúa, một vụ đông. Cây lúa có dáng gọn, thân cứng, khả năng đẻ nhánh khỏe, bông lớn và ít nhiễm sâu bệnh.

Năng suất đạt 66,2 tạ/ha trong vụ mùa và 67,5 tạ/ha trong vụ xuân, cao hơn giống HT1 đối chứng trên 10%. Chất lượng gạo cũng là một ưu điểm của giống lúa này, với hạt thon dài, tỷ lệ gạo xát cao, cơm thơm, dẻo và đậm vị.

Theo kết quả hạch toán của dự án, lợi nhuận đạt khoảng 38,096 triệu đồng/ha trong vụ mùa và 39,37 triệu đồng/ha trong vụ xuân, cao hơn giống đối chứng 11-17%. Tổng sản lượng lúa thu được ước khoảng 600 tấn, mang lại giá trị kinh tế khoảng 6 tỷ đồng cho nông dân.

Những kết quả này cho thấy ĐT120 có tiềm năng bổ sung vào cơ cấu giống lúa năng suất, chất lượng cao của tỉnh, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho người sản xuất trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Hoàn thiện quy trình thâm canh, mở rộng khả năng ứng dụng

Không chỉ tập trung vào đặc tính giống, dự án còn hoàn thiện quy trình canh tác phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh. Các giải pháp được áp dụng gồm cơ giới hóa, sử dụng phân bón chậm tan, chế phẩm sinh học, tưới tiết kiệm và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Việc kết hợp các biện pháp kỹ thuật hướng tới giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế chất thải, bảo vệ thiên địch và sức khỏe cộng đồng. Qua đó, mô hình góp phần thúc đẩy sản xuất lúa theo hướng tiết kiệm tài nguyên, nâng cao hiệu quả canh tác và giảm tác động đến môi trường.

Trong quá trình triển khai, mô hình chịu ảnh hưởng của bão Yagi, khiến khoảng 36 ha tại Định Hóa, Phú Lương và Phổ Yên bị thiệt hại nặng, năng suất giảm trên 80%. Dù chịu tác động bất lợi của thời tiết, kết quả tại các điểm còn lại vẫn cho thấy giống ĐT120 có triển vọng về năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế so với giống đối chứng.

Dự án đã hoàn thành các mục tiêu đề ra, gồm đánh giá thực trạng sản xuất lúa, hoàn thiện quy trình thâm canh và xây dựng mô hình trên quy mô 96 ha tại bốn địa bàn. Trên cơ sở kết quả đạt được, Viện Khoa học và Công nghệ Phát triển Nông lâm nghiệp dự kiến phối hợp với các đơn vị, địa phương đưa ĐT120 vào cơ cấu giống chủ lực của tỉnh, đồng thời phổ biến quy trình kỹ thuật để người dân áp dụng.

Việc nhân rộng cần gắn với điều kiện canh tác, khả năng thích ứng thời tiết và hiệu quả kinh tế tại từng khu vực, bảo đảm kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho người sản xuất.

Tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, ứng dụng giống lúa năng suất cao cùng quy trình canh tác tiến bộ còn góp phần nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện thu nhập và ổn định sinh kế, gắn ứng dụng khoa học và công nghệ với phát triển nông nghiệp bền vững.