Là tỉnh miền núi biên giới nằm ở cực Tây của Tổ quốc, Điện Biên có trên 82% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, địa hình chia cắt mạnh, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Trong nhiều năm, hạ tầng thiếu đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo cao, sản xuất chủ yếu dựa vào tập quán canh tác truyền thống đã trở thành những rào cản lớn đối với quá trình phát triển.
Hạ tầng được đầu tư đồng bộ, mở rộng cơ hội phát triển
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Chương trình 1719 tại Điện Biên là ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng thiết yếu. Từ nguồn vốn của chương trình cùng các nguồn lực lồng ghép, nhiều tuyến đường giao thông nông thôn, cầu dân sinh, trường học, trạm y tế và công trình cấp nước sinh hoạt được xây dựng, nâng cấp, góp phần cải thiện điều kiện sống của người dân vùng sâu, vùng xa.
Những tuyến đường bê tông nối các bản làng ở Mường Nhé, Nậm Pồ, Tủa Chùa hay Điện Biên Đông không chỉ rút ngắn khoảng cách đi lại mà còn tạo điều kiện thuận lợi để nông sản tiếp cận thị trường, giảm chi phí vận chuyển, nâng cao giá trị hàng hóa. Hạ tầng giao thông được cải thiện cũng mở ra cơ hội thu hút đầu tư, phát triển du lịch cộng đồng và thúc đẩy giao thương giữa các địa phương.
Song song với đó, hệ thống điện, nước sạch, trường học, cơ sở y tế tiếp tục được quan tâm đầu tư, từng bước nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc.
Chuyển từ hỗ trợ sang tạo sinh kế bền vững
Nếu trước đây các chính sách giảm nghèo chủ yếu thiên về hỗ trợ trực tiếp thì Chương trình 1719 đã thể hiện rõ sự chuyển đổi trong tư duy phát triển, lấy người dân làm chủ thể, hỗ trợ có trọng tâm, gắn với nâng cao năng lực sản xuất và tạo sinh kế lâu dài.
Thông qua các dự án phát triển sản xuất, nhiều hộ dân được hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của từng vùng. Tại các huyện Điện Biên Đông, Tuần Giáo hay Mường Ảng, nhiều diện tích ngô, lúa truyền thống năng suất thấp đã được thay thế bằng các giống mới có năng suất, chất lượng cao và khả năng thích ứng tốt với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, nhiều mô hình phát triển cây mắc ca, cà phê, cây ăn quả và các loại dược liệu dưới tán rừng được triển khai theo hướng liên kết với hợp tác xã và doanh nghiệp, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo việc làm ổn định cho người dân.
Đặc biệt, việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất nông nghiệp đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Từ quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, sử dụng phân bón sinh học, kỹ thuật phòng trừ dịch bệnh đến công nghệ sơ chế, bảo quản sau thu hoạch và truy xuất nguồn gốc, nhiều sản phẩm đặc trưng như gạo Điện Biên, cà phê Mường Ảng, chè Tủa Chùa, mật ong hay các sản phẩm dược liệu đã nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Nhiều sản phẩm được công nhận OCOP từ 3 đến 4 sao, từng bước tiếp cận các hệ thống phân phối hiện đại và sàn thương mại điện tử.
Cùng với đó, các lớp tập huấn kỹ thuật theo hình thức "cầm tay chỉ việc", xây dựng đội ngũ khuyến nông viên cơ sở và hướng dẫn sản xuất trực quan bằng tiếng dân tộc đã giúp đồng bào từng bước thay đổi tập quán canh tác, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Sau hơn 5 năm triển khai, Chương trình 1719 đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Điện Biên. Tỷ lệ hộ nghèo giảm qua từng năm, thu nhập của người dân từng bước được cải thiện, nhiều xã đặc biệt khó khăn có điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và đời sống văn hóa.
Nhiều bản làng đã phát triển các mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Thái, Mông, Hà Nhì, Khơ Mú…, vừa tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, vừa góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Tây Bắc.
Giai đoạn 2026–2030, Điện Biên xác định tiếp tục triển khai hiệu quả các dự án thành phần của Chương trình 1719 theo hướng tập trung, tránh dàn trải, ưu tiên những địa bàn đặc biệt khó khăn và các mô hình phát triển sản xuất có khả năng nhân rộng. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ tiếp tục được xem là động lực quan trọng để nâng cao năng suất lao động, phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi giá trị và thúc đẩy chuyển đổi sinh kế bền vững.
Từ những con đường mới mở, những vùng sản xuất hàng hóa ngày càng mở rộng đến sự đổi thay trong tư duy của người dân, Chương trình 1719 đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi với đồng bằng. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của doanh nghiệp và quyết tâm vươn lên của đồng bào các dân tộc, Điện Biên đang có thêm động lực để xây dựng vùng cao phát triển bền vững, góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh và phát huy vai trò là "phên dậu" vững chắc nơi cực Tây của Tổ quốc.
