Ngày 03/2/2026, tại Hà Nội, Bộ KH&CN đã tổ chức cuộc họp về Đề án trình Bộ Chính trị liên quan đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số" gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng. Tham dự cuộc họp có: Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương; Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển, cùng đại diện các đơn vị chức năng của Bộ KH&CN và Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương.
Toàn cảnh cuộc họp.
Xác lập các trụ cột chiến lược cho mô hình tăng trưởng trong giai đoạn mới
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, so với Nghị quyết số 05-NQ/TW, dự thảo Đề án và Dự thảo Nghị quyết của Bộ Chính trị về các giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế "2 con số" gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam thể hiện sự chuyển dịch căn bản về tư duy phát triển.
Nếu trước đây trọng tâm là cải thiện, nâng cấp mô hình tăng trưởng hiện hữu, thì nay, mục tiêu là xây dựng một mô hình tăng trưởng mới, trong đó KHCN,ĐMST&CĐS quốc gia và năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trở thành các trụ cột chiến lược, quyết định khả năng tăng trưởng nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, Đề án cần thể hiện rõ tư duy đổi mới về mô hình tăng trưởng, trong đó KHCN,ĐMST&CĐS phải được đặt ở vị trí trung tâm, không chỉ là công cụ hỗ trợ mà là động lực cốt lõi cho tăng trưởng. Cùng với đó, cần làm rõ hơn các trụ cột tăng trưởng mới, mối quan hệ tương hỗ giữa KH&CN với công nghiệp công nghệ số, kinh tế số, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đặc biệt, các nhóm nhiệm vụ và giải pháp phải được lượng hóa, xây dựng lộ trình cụ thể, gắn với trách nhiệm rõ ràng của từng cơ quan, đơn vị để bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai.
Việc hình thành và phát triển các thị trường mới, như thị trường khoa học và công nghệ, thị trường dữ liệu, thị trường tài sản trí tuệ cũng cần được coi là nội dung trọng tâm của mô hình tăng trưởng mới, qua đó mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp và tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế.
Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương phát biểu tại cuộc họp.
Tại cuộc họp, đại diện Lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ KH&CN đã tập trung thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, làm rõ hơn vai trò trung tâm của KHCN,ĐMST&CĐS trong việc xác lập mô hình tăng trưởng mới.
Nhiều ý kiến thống nhất cho rằng, mô hình tăng trưởng mới cần được xây dựng trên ba trụ cột chính là phát triển KHCN,ĐMST&CĐS quốc gia. Trong đó, chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành một động lực tăng trưởng mới, bổ sung và gia cường cho hai trụ cột còn lại.
Các đại biểu cũng tập trung thảo luận về các nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, từ phát triển thị trường KH&CN, thúc đẩy doanh nghiệp khoa học và công nghệ, ưu tiên các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.
Nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của công nghiệp công nghệ số, đặc biệt là phát triển công nghiệp dữ liệu, coi dữ liệu số là yếu tố sản xuất mới và là công cụ quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô. Đổi mới sáng tạo cần được xác lập là một trụ cột chiến lược độc lập, với việc đa dạng hóa nguồn lực đầu tư thông qua các quỹ đổi mới sáng tạo, tài chính xanh, trái phiếu xanh.
Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị tăng cường bảo vệ quyền tài sản, nhất là tài sản trí tuệ và tài sản số; hoàn thiện cơ chế giám sát và chế tài thực thi về sở hữu trí tuệ. Trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông và tần số, nhiều ý kiến đề xuất điều chỉnh mục tiêu phủ sóng 5G đến năm 2030 đạt khoảng 99%, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp 4.0.
Lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng cũng được nhấn mạnh với yêu cầu làm rõ khái niệm tiêu chuẩn cao, tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tăng sức cạnh tranh xuất khẩu. Trong khi đó, chuyển đổi số, kinh tế số và xã hội số cần tập trung phát triển các nền tảng số dùng chung, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu, bảo đảm công bằng xã hội trên cả không gian thực và không gian số.
Về tổ chức thực hiện, các đại biểu đề xuất ứng dụng nền tảng số trong theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết; coi cải cách thể chế và đổi mới mô hình quản trị quốc gia là động lực bao trùm để tháo gỡ các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững.
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc, công phu và có chiều sâu của Bộ KH&CN đối với Đề án trình Bộ Chính trị. Các nội dung đề xuất đã thể hiện rõ tư duy phát triển mới, trong đó KHCN,ĐMST&CĐS được đặt ở vị trí trung tâm, giữ vai trò kiến tạo mô hình tăng trưởng mới và mở ra các không gian phát triển cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đề nghị Bộ KH&CN tiếp tục rà soát, hoàn thiện báo cáo về đóng góp Đề án trình Trung ương theo hướng tinh gọn, súc tích, làm rõ các đột phá chiến lược, các giải pháp có tính khả thi cao và cơ chế tổ chức thực hiện, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, để sớm hoàn thiện, trình Bộ Chính trị xem xét, quyết định.
Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển phát biểu tại cuộc họp.
Chuyển đổi số phải trở thành chính sách tăng trưởng quốc gia
Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số", Việt Nam cần một cách tiếp cận hoàn toàn mới, vượt ra ngoài tư duy tăng trưởng truyền thống vốn chủ yếu dựa vào vốn, lao động và công nghệ như những yếu tố rời rạc.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, cốt lõi của tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên mới chính là KHCN,ĐMST&CĐS. Những yếu tố này không chỉ dừng lại ở vai trò hiện đại hóa, mà phải được xác lập là chính sách tăng trưởng quốc gia, có khả năng tạo ra năng suất mới, ngành nghề mới và thị trường mới cho nền kinh tế.
Một gợi mở mang tính chiến lược được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh là cần xây dựng các chương trình đột phá nhằm biến khu vực công của Việt Nam trở thành "khách hàng công nghệ" lớn nhất. Theo Bộ trưởng, nhiều vấn đề từng được coi là gánh nặng quốc gia như ô nhiễm môi trường, đô thị siêu nén, quá tải hạ tầng hay chất lượng quản trị thấp, nếu tiếp cận theo cách truyền thống sẽ chỉ là chi phí. Tuy nhiên, nếu tiếp cận bằng tư duy công nghệ và đổi mới sáng tạo, những vấn đề đó hoàn toàn có thể trở thành thị trường công nghệ và động lực cho các chương trình khởi nghiệp sáng tạo quy mô quốc gia.
Bộ trưởng cho rằng, Việt Nam cần xây dựng các nền tảng số quốc gia dùng chung để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia giải quyết các bài toán lớn của đất nước. Khi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo nền tảng và chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp có thể tham gia hình thành sản phẩm mới, doanh nghiệp mới và ngành kinh tế mới, qua đó tạo ra động lực tăng trưởng bền vững dựa trên tri thức và công nghệ.
Nhấn mạnh vai trò của quản trị, Bộ trưởng cho rằng, hiện đại hóa quản trị quốc gia và quản trị doanh nghiệp là yêu cầu tất yếu của mô hình tăng trưởng mới. Chuyển đổi số vì thế không nên được nhìn nhận đơn thuần là quá trình số hóa hay hiện đại hóa bộ máy, mà phải được đặt đúng vị trí là một chính sách tăng trưởng kinh tế, có khả năng tạo ra năng suất mới và nâng cao hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu kết luận cuộc họp.
Theo Bộ trưởng, một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ quên trong các chiến lược tăng trưởng là tâm lý xã hội. Nhà nước cần tạo ra động lực làm giàu chính đáng bằng công nghệ, xây dựng niềm tin xã hội để người dân không e ngại làm giàu thông qua khởi nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi niềm tin đó được củng cố, tinh thần sáng tạo của toàn xã hội sẽ được giải phóng.
Bộ trưởng nhấn mạnh, tăng trưởng cao chỉ bền vững khi nền kinh tế liên tục sinh ra các thị trường mới và ngành kinh tế mới. Nhiệm vụ của Việt Nam trong giai đoạn tới là chủ động tạo ra "biển xanh", hình thành các ngành mới phù hợp với điều kiện và quy mô thị trường trong nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng dựa chủ yếu vào các ngành kinh tế mới.
Liên quan đến tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng gợi ý, mỗi lĩnh vực quản lý của Bộ cần có một "tổng công trình sư", với tinh thần mỗi lĩnh vực phải có người chịu trách nhiệm dẫn dắt về chuyên môn và tư duy chiến lược. Tổng công trình sư không phải là vị trí mang tính hình thức, mà được hình thành từ thực tiễn, từ quá trình làm việc, tích lũy kinh nghiệm và năng lực triển khai.
Bộ trưởng cũng lưu ý yêu cầu gắn nghiên cứu khoa học với hiệu quả kinh tế, biến nghiên cứu thành doanh thu, đánh giá hiệu quả tổng thể thay vì chỉ nhìn vào từng đề tài, dự án đơn lẻ. Theo đó, một đồng vốn Nhà nước đầu tư cho KH&CN cần có khả năng dẫn dắt, huy động thêm từ ba đến bốn đồng vốn từ doanh nghiệp và xã hội. Các quỹ KH,CN&ĐMST cần được vận hành theo cơ chế khoán chi, trao quyền nhiều hơn cho người quản lý quỹ, đồng thời có chính sách mạnh mẽ để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh HùngGợi mở về cách tiếp cận trong xây dựng Nghị quyết, Bộ trưởng nhấn mạnh mạch tư duy xuyên suốt phải là: Từ công nghệ tạo ra sản phẩm - đó là đổi mới sáng tạo; từ sản phẩm đến với người dân và xã hội - đó là chuyển đổi số. Cùng với đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cần được coi là công cụ quan trọng để định vị mức độ phát triển quốc gia, xây dựng thương hiệu quốc gia và thúc đẩy KHCN,ĐMST&CĐS.
Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị các đơn vị thuộc Bộ tiếp tục nghiên cứu sâu, góp ý cụ thể, thực chất để hoàn thiện góp ý cho Đề án. Bộ trưởng khẳng định, đây vừa là trách nhiệm, vừa là cơ hội của Bộ KH&CN trong việc cùng Đảng và Nhà nước kiến tạo tư duy phát triển mới, mô hình tăng trưởng mới, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
