Những "điểm nghẽn" từ thực tiễn

Sáng 10/4/2026, tại TP.HCM, Bộ KH&CN tổ chức Hội thảo lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Hội thảo thu hút sự tham dự của đại diện Quốc hội, các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, sau hơn 14 năm triển khai Luật Đo lường năm 2011, bối cảnh phát triển kinh tế, xã hội đã có nhiều thay đổi sâu sắc. Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, KH,CN&ĐMST ngày càng giữ vai trò động lực, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế để đáp ứng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Dự thảo Luật được xây dựng trên ba trụ cột chính: thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường; nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp; và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước.

Theo kế hoạch, hồ sơ dự thảo sẽ được trình Chính phủ trong tháng 5/2026, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào tháng 7/2026 và dự kiến trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. "Tiến độ rất khẩn trương, đòi hỏi quá trình xây dựng phải bám sát thực tiễn, bảo đảm chất lượng và tính khả thi", Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Ở góc độ thực tiễn, ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, Luật Đo lường thời gian qua đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý, với mỗi năm khoảng 10 triệu phương tiện đo được kiểm định; hệ thống gồm 51 chuẩn đo lường quốc gia, hơn 8.000 chuẩn công tác cùng sự tham gia của hàng nghìn tổ chức, kiểm định viên.

Tuy nhiên, nhiều hạn chế cũng dần bộc lộ. Các quy định hiện hành chưa theo kịp sự phát triển của thiết bị đo thông minh, đo tự động, đo từ xa; hạ tầng đo lường chưa đủ sức hấp dẫn đầu tư; thủ tục kiểm định, hiệu chuẩn còn phức tạp; cơ chế quản lý hàng đóng gói sẵn còn cứng; việc phân cấp, phối hợp và chia sẻ dữ liệu chưa rõ ràng.

Từ đó, dự thảo Luật hướng tới đổi mới căn bản tư duy quản lý, chuyển từ kiểm soát phương tiện đo sang quản lý độ tin cậy của phép đo; từ phương thức thủ công sang quản lý bằng dữ liệu và nền tảng số; tăng cường quản trị rủi ro, đẩy mạnh hậu kiểm. Đồng thời, luật được thiết kế theo hướng khung, linh hoạt, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hệ thống đo lường quốc gia.

Đổi mới tư duy quản lý bằng nền tảng số

Tại phần thảo luận, các đại biểu tập trung góp ý vào những "điểm nghẽn" như hoàn thiện hành lang pháp lý cho đo lường trong môi trường số; đơn giản hóa thủ tục kiểm định, hiệu chuẩn; làm rõ ranh giới giữa dịch vụ tự nguyện và bắt buộc; cơ chế xã hội hóa và thu hút doanh nghiệp đầu tư hạ tầng đo lường.

Nhiều ý kiến cũng đề xuất tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm.

Làm rõ thêm một số nội dung, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, cho rằng cần quy định cụ thể về tác động của việc can thiệp vào phương tiện đo đối với hiệu lực kết quả kiểm định, hiệu chuẩn. Theo đó, mọi thay đổi ảnh hưởng đến độ chính xác đều phải được kiểm định lại để bảo đảm độ tin cậy của phép đo.

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Lê Xuân Định đánh giá cao các ý kiến góp ý thẳng thắn, giàu tính thực tiễn, khẳng định đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện dự thảo Luật. Việc sửa đổi Luật Đo lường không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn góp phần cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thúc đẩy hội nhập quốc tế.