Sáng 3.4, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia tổ chức hội thảo xin ý kiến đối với dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, thu hút sự tham gia của đông đảo cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và địa phương.

Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia Nguyễn Nam Hải cho biết, sau hơn 14 năm triển khai Luật Đo lường năm 2011, bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội đã có nhiều thay đổi lớn, đặc biệt dưới tác động mạnh mẽ của chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Những yêu cầu mới về quản lý, hạ tầng kỹ thuật, kết nối và chia sẻ dữ liệu, cùng mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đang đặt ra đòi hỏi cấp thiết phải tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đo lường.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, việc sửa đổi Luật Đo lường không chỉ nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, mà còn để khắc phục những bất cập nảy sinh trong thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật liên quan, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. 

Ba trụ cột sửa luật

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, dự thảo luật được xây dựng xoay quanh 3 nhóm chính sách trọng tâm. Thứ nhất là thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động đo lường, chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Thứ hai là đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển hệ thống đo lường quốc gia. Thứ ba là tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh.

Báo cáo đề dẫn tại hội thảo, Phó chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia Trần Hậu Ngọc cho biết, thời gian qua, việc thi hành Luật Đo lường đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hệ thống văn bản pháp lý từng bước được hoàn thiện; hiệu lực quản lý nhà nước được nâng cao; hạ tầng kỹ thuật và hệ thống chuẩn đo lường tiếp tục được củng cố.

Mạng lưới tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm cũng phát triển theo hướng xã hội hóa; công tác thanh tra, kiểm tra có chuyển biến rõ rệt, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Theo số liệu được nêu tại hội thảo, hiện cả nước có 51 chuẩn đo lường quốc gia và hơn 8.000 chuẩn công tác; hơn 600 tổ chức đăng ký hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; trên 4.000 kiểm định viên thực hiện kiểm định khoảng 10 triệu phương tiện đo mỗi năm. Việt Nam cũng đang tích cực tham gia nhiều tổ chức quốc tế trong lĩnh vực đo lường.

Những điểm không còn theo kịp thực tiễn

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực thi Luật Đo lường cũng bộc lộ không ít hạn chế. 

Các quy định hiện hành chưa theo kịp sự phát triển của phương tiện đo thông minh, đo tự động, đo từ xa và việc quản lý dữ liệu trên môi trường số. Hạ tầng đo lường còn thiếu những cơ chế đủ mạnh để thu hút đầu tư và phát triển theo hướng hiện đại. Một số thủ tục trong hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn hiện vẫn còn phức tạp, chưa tách bạch rõ giữa dịch vụ tự nguyện và hoạt động phục vụ quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, cơ chế quản lý hàng đóng gói sẵn còn thiếu linh hoạt, chưa thực sự phù hợp với phương thức quản lý theo rủi ro. Việc phân công, phối hợp và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan ở một số khâu vẫn chưa rõ ràng, ảnh hưởng đến hiệu quả hậu kiểm.

Từ thực tiễn đó, dự thảo Luật Đo lường sửa đổi được định hướng hoàn thiện theo các quan điểm lớn: thể chế hóa chủ trương về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo; tăng cường phân cấp, bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật; đổi mới tư duy quản lý từ kiểm soát phương tiện sang bảo đảm độ tin cậy của phép đo; đồng thời thiết kế luật theo hướng khung, linh hoạt, có khả năng thích ứng nhanh với sự phát triển của công nghệ.

Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến cụ thể, thiết thực để tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến chuyển đổi số trong đo lường, cơ chế xã hội hóa, cải cách thủ tục hành chính cũng như phân cấp quản lý.

Đánh giá cao các ý kiến góp ý trách nhiệm, có chiều sâu và giá trị thực tiễn, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia Nguyễn Nam Hải cho rằng đây sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển mới và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đo lường.