Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước

Sáng ngày 18/5/2026, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ KH&CN tổ chức. Phát biểu tại buổi Lễ, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành nền tảng, động lực và đột phá chiến lược hàng đầu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước; đồng thời khẳng định quyết tâm phát triển công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia hiệu quả, thực chất.

Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng.

Hôm nay, tôi rất vui mừng được tham dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi xin gửi tới đội ngũ các nhà trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, các doanh nhân công nghệ, những người đang cống hiến cho sự nghiệp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lời chào trân trọng và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đến dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược.

Ngày 18 tháng 5 năm 1963, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Hội Phổ biến khoa học kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: 'Nhiệm vụ của khoa học kỹ thuật là cực kỳ quan trọng, cho nên mọi ngành, mọi người đều phải tham gia công tác khoa học kỹ thuật, để nâng cao năng suất lao động, sản xuất ra nhiều của cải vật chất, để xây dựng chủ nghĩa xã hội thắng lợi'. Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là kim chỉ nam cho hoạt động của khoa học công nghệ Việt Nam trên suốt chặng đường xây dựng và phát triển đất nước ta trong những năm vừa qua.

Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam hôm nay không chỉ là dịp để chúng ta tôn vinh các nhà khoa học, các trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, mà đây còn là dịp rất quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là trong thế hệ trẻ Việt Nam. Yêu cầu phát triển đất nước đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, là động lực, là đột phá chiến lược hàng đầu để bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57 ngày 22 tháng 12 năm 2024 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây có thể nói là nghị quyết chiến lược đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ban Chấp hành Trung ương cũng đã có Kết luận số 18 ngày 02 tháng 4 năm 2026 về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay trả nợ công, đầu tư công trung hạn cho giai đoạn 5 năm 2026-2030. Và trong Kết luận số 18 đã gắn thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số bằng nhấn mạnh việc chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng lấy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính.

Và vừa qua, tại Kết luận số 246 ngày 12 tháng 5 năm 2026 của phiên họp lần thứ ba Ban chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và Đề án 06 cũng đã chỉ đạo triển khai các nội dung hết sức cụ thể. Trong đó tập trung khơi thông các nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ, ưu tiên phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

Nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam hôm nay, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi nhiệt liệt biểu dương và chúc mừng các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức và doanh nhân trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đặc biệt là những hy sinh cống hiến thầm lặng và lao động quên mình của các thế hệ những người làm công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài.

Bên cạnh những kết quả, thành tựu chúng ta đã đạt được trong thời gian vừa qua thì chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn những hạn chế và cũng chưa thực sự trở thành động lực và đột phá để phát triển kinh tế - xã hội. Huy động nguồn lực cho khoa học công nghệ chưa được chú trọng đúng mức; công tác đào tạo, trọng dụng cán bộ khoa học công nghệ tuy đã có nhiều đổi mới, có nhiều tiến bộ nhưng vẫn còn những bất cập. Cơ chế để phát triển hoạt động khoa học công nghệ vẫn chậm được hoàn thiện và cho đến ngày hôm nay chúng ta vẫn phải đang tiếp tục triển khai rất nhiều các công việc, kể cả về hoàn thiện thể chế, kể cả về phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, kể cả về tập trung đào tạo nguồn nhân lực, kể cả về cơ chế tài chính. Có những đột phá trong cơ chế chính sách để làm sao chúng ta thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa cho hoạt động phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự để đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống, và quan trọng nhất, mục tiêu chúng ta đặt ra đó là phải đóng góp vào việc tăng năng suất, tăng chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại buổi Lễ.

Chúng ta đang sống trong thời đại mà khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày. Cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng, và quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm chắc cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững. Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là chìa khóa vàng, là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước. Để đạt được mục tiêu đó, tôi đề nghị trong thời gian tới, chúng ta, đặc biệt là những người làm khoa học công nghệ cần phải tập trung vào một số định hướng chính như sau:

Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò là hạt nhân cùng các bộ, cơ quan, địa phương, các doanh nghiệp, các viện, trường trong thực hiện phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21 ngày 30 tháng 4 năm 2026 và Quyết định số 808 ngày 06 tháng 5 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó cần phải tập trung quan tâm một số nội dung:

Một là, phải phát triển công nghệ chiến lược, tạo được ra sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn phải được thương mại hóa và có tỷ lệ nội địa hóa cao. Phải có đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động và tăng năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trách nhiệm này của Bộ Khoa học và Công nghệ và những người làm khoa học công nghệ là rất lớn.

Hai là, doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái. Các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng nhiệm vụ. Việc này Bộ Khoa học và Công nghệ đã được giao theo Nghị quyết 57 và Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương cũng như là kết luận của Ban Chỉ đạo 57 của Chính phủ. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược. Nhưng trách nhiệm của các bộ, ngành cùng với Bộ Khoa học và Công nghệ là phát triển, cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa các bộ, các viện, các trường và các doanh nghiệp để làm sao chúng ta phát triển được; đối với các bộ, ngành đó là phải phục vụ cho chức năng quản lý nhà nước trong từng ngành, từng lĩnh vực. Và chúng ta phải quyết tâm rất cao để trong năm nay chúng ta phải cụ thể hóa một số các sản phẩm phục vụ cho một số lĩnh vực rất trọng tâm. Ví dụ như, hôm nay đồng chí Chủ tịch của Tập đoàn ThaiBinh Seed hay Tập đoàn MK đề xuất cũng như đặt rất nhiều vấn đề kiến nghị, chúng tôi cho rằng là những vấn đề này trong chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương thực hiện Nghị quyết 57 và của Chính phủ đã chỉ đạo, cụ thể hóa những nhiệm vụ rồi. Bây giờ các bộ ngành, đặc biệt một số bộ ngành ưu tiên như: Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương phải cùng với các viện, trường đặt ra những bài toán để phục vụ cho ngành và lĩnh vực mình quản lý và phục vụ trong địa bàn của ngành và lĩnh vực mình, để có những sản phẩm cụ thể phục vụ cho mục tiêu phát triển.

Ba là, cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay và phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể và thẩm quyền để xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời. Đặc biệt khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ. Thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Chính phủ đã giao trực tiếp cho đồng chí Bộ trưởng Bộ Tài chính, đồng chí Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ và các đồng chí Bộ trưởng các lĩnh vực. Cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường chúng ta sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Cho nên bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước. Và vốn nhà nước cũng là một phần, chúng ta khuyến khích vốn của doanh nghiệp và của xã hội để cùng đầu tư tập trung vào một số các sản phẩm ưu tiên mà chúng ta nghiên cứu thì cơ chế tài chính của nhà nước cũng phải rất thông thoáng và tạo điều kiện cho các bộ, các viện trường và các doanh nghiệp cùng phối hợp nghiên cứu. Bộ Khoa học và Công nghệ cùng với Bộ Tài chính phải hoàn thiện rất sớm nội dung cụ thể này.

Bốn là, Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là phải rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì và rõ doanh nghiệp và viện trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Và bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng và tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có hiệu quả, trong đó Nhà nước kiến tạo về thể chế; các viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm để thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ và là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Nhà nước tập trung hỗ trợ doanh nghiệp để nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển và thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế và dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba, phải tăng cường hợp tác quốc tế, có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ, từng bước tham gia vào làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược, phát huy sức mạnh mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài. Việc này cũng đang giao cho Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức triển khai cùng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ. Phải huy động được các chuyên gia đầu ngành, các nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phải phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, là trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp quốc gia.

Thứ năm, phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy "tạo ra sản phẩm" một cách thực chất và có giá trị thực chất, hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp và lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

Thưa các quý vị đại biểu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới. Chính phủ tin tưởng rằng với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số. Và chúng ta phải quyết tâm cao nhất để làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu này.

Tôi kêu gọi đội ngũ các nhà trí thức, các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội tiếp tục phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo để cùng chung tay xây dựng nền khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.

Chính phủ cam kết sẽ luôn luôn đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhân dịp này, tôi xin gửi tới toàn thể đội ngũ làm công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và tiếp tục giữ vững tinh thần tiên phong, sáng tạo, cống hiến vì sự phát triển của đất nước.