Khi 5G không còn chỉ là biểu tượng trên màn hình điện thoại
Một chiếc điện thoại hiển thị biểu tượng 5G chưa đồng nghĩa người dùng đã có một trải nghiệm kết nối tốt. Điều họ quan tâm cuối cùng vẫn là tốc độ truy cập, độ ổn định của đường truyền, khả năng kết nối trong giờ cao điểm và chất lượng dịch vụ tại chính nơi mình sinh sống, làm việc.
Đây chính là lý do việc đưa 5G vào diện bắt buộc quản lý chất lượng có ý nghĩa vượt ra ngoài một thay đổi về danh mục dịch vụ viễn thông.
Theo số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ, đến tháng 4/2026, Việt Nam có 110,5 triệu thuê bao Internet băng rộng di động, trong đó 22,42 triệu thuê bao 5G, cùng 25,26 triệu thuê bao băng rộng cố định. Quy mô này cho thấy 5G đã nhanh chóng chuyển từ một công nghệ mới sang một bộ phận quan trọng của hạ tầng kết nối số.
Cùng với sự gia tăng thuê bao, phạm vi ứng dụng của 5G cũng đang mở rộng. Không chỉ phục vụ nhu cầu truy cập Internet trên điện thoại, công nghệ này còn được định hướng kết hợp với Internet vạn vật (IoT), tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các mô hình sản xuất thông minh.
Đơn cử, tại Hưng Yên, hạ tầng 5G và IoT được định hướng triển khai tại các khu công nghiệp nhằm phục vụ nhu cầu ứng dụng công nghệ cao. Địa phương dự kiến chuyển đổi hoặc xây dựng mới hàng nghìn trạm BTS theo hướng 5G, trong đó ưu tiên các khu công nghiệp có nhu cầu kết nối lớn.
Khi mạng di động trở thành một phần của hệ thống sản xuất, logistics hay các nền tảng số, câu chuyện chất lượng kết nối vì thế không còn đơn thuần là "lướt mạng có nhanh hay không".
Theo Thông tư số 28/2026/TT-BKHCN, có 4 dịch vụ viễn thông thuộc danh mục bắt buộc quản lý chất lượng, gồm: dịch vụ truy nhập Internet băng rộng cố định mặt đất sử dụng công nghệ FTTH/xPON và modem cáp truyền hình; dịch vụ điện thoại trên mạng viễn thông di động mặt đất; dịch vụ truy nhập Internet trên mạng viễn thông di động mặt đất 4G; và dịch vụ truy nhập Internet trên mạng viễn thông di động mặt đất 5G.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/7/2026, thay thế Thông tư số 32/2020/TT-BTTTT về Danh mục dịch vụ viễn thông bắt buộc quản lý chất lượng.
Điểm mới đáng chú ý nhất là Internet di động 5G lần đầu được đưa vào danh mục dịch vụ bắt buộc quản lý chất lượng. Trong khi đó, dịch vụ truy nhập Internet trên mạng di động công nghệ 2G và 3G không còn nằm trong danh mục.
Sự điều chỉnh này phản ánh khá rõ quá trình chuyển dịch của hạ tầng viễn thông Việt Nam: từ những công nghệ cũ sang 4G, 5G; từ mục tiêu mở rộng vùng phủ sang nâng cao chất lượng và hiệu quả khai thác mạng.
Đáng chú ý, đối với dịch vụ Internet trên mạng viễn thông di động mặt đất 5G, doanh nghiệp viễn thông phải hoàn thành thủ tục công bố chất lượng dịch vụ trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày Thông tư có hiệu lực.
Đây là điểm có ý nghĩa trực tiếp với người sử dụng. Bởi khi chất lượng dịch vụ được công bố, doanh nghiệp không chỉ cung cấp một sản phẩm viễn thông mà còn phải chịu trách nhiệm đối với mức chất lượng đã cam kết.
Bổ sung 5G vào danh mục dịch vụ viễn thông bắt buộc quản lý chất lượng. Ảnh minh họa.
Không chỉ "có 5G", mà phải có chất lượng 5G
Thông tư 28/2026/TT-BKHCN quy định dịch vụ Internet trên mạng viễn thông di động mặt đất 5G áp dụng QCVN 126:2021/BTTTT và Sửa đổi 1:2024 QCVN 126:2021/BTTTT.
Một điểm đáng chú ý là đối với chỉ tiêu thời gian trễ trung bình truy nhập dịch vụ, doanh nghiệp viễn thông thực hiện công bố mức chất lượng cam kết và chịu trách nhiệm bảo đảm chất lượng theo mức đã công bố.
Cách tiếp cận này cho thấy quản lý chất lượng ngày càng hướng tới tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Người sử dụng có thể không quan tâm trạm BTS đặt ở đâu, mạng sử dụng công nghệ gì phía sau, nhưng có quyền quan tâm đến một câu hỏi rất cụ thể: dịch vụ mình đang trả tiền có đạt mức chất lượng doanh nghiệp đã công bố hay không?
Đó cũng là điểm khác biệt giữa giai đoạn "triển khai 5G" và giai đoạn "quản lý chất lượng 5G".
Nếu giai đoạn đầu tập trung vào tốc độ triển khai, số lượng trạm và độ phủ, thì khi 5G đã có hàng chục triệu thuê bao, chất lượng thực tế của mạng trở thành yếu tố quan trọng hơn.
Quản lý chất lượng viễn thông cũng cần được nhìn từ một góc độ rộng hơn: không để người dân bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển hạ tầng số.
Trong khi các đô thị, khu công nghiệp và trung tâm kinh tế đang bước vào thời kỳ 5G, tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa, bài toán trước mắt vẫn là bảo đảm người dân có thể kết nối ổn định.
Tại Bắc Ninh, đến cuối tháng 5/2026, địa phương còn hơn 100 điểm lõm sóng, chủ yếu tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Một số khu vực như xã Xuân Lương vẫn còn những thôn, bản thường xuyên xảy ra tình trạng sóng yếu.
Tại thôn Linh Phú, xã Tuấn Đạo, hạ tầng viễn thông mới được triển khai, cơ bản hoàn thành để phục vụ nhu cầu liên lạc của hơn 60 hộ dân.
Những câu chuyện như vậy cho thấy "chất lượng viễn thông" không chỉ được đo bằng tốc độ tải xuống hay độ trễ của mạng 5G tại các thành phố lớn. Với một hộ dân ở vùng lõm sóng, chất lượng đôi khi bắt đầu từ một điều tưởng như rất đơn giản: có thể gọi điện, truy cập Internet và sử dụng dịch vụ số ngay tại nơi mình sống.
Khi dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, giáo dục số và các nền tảng phục vụ sản xuất ngày càng phổ biến, việc xóa điểm lõm sóng, vùng trắng kết nối vì thế cũng trở thành một phần của bài toán thu hẹp khoảng cách số.
Chất lượng kết nối trở thành một phần của năng lực cạnh tranh
Việc bổ sung 5G vào danh mục bắt buộc quản lý chất lượng diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng số và xây dựng nền kinh tế số.
5G được kỳ vọng trở thành nền tảng cho nhiều công nghệ mới, từ IoT, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa đến thực tế ảo và thực tế tăng cường. Nhưng để những công nghệ này đi vào thực tiễn, một trong những điều kiện đầu tiên vẫn là hạ tầng kết nối phải đủ nhanh, đủ ổn định và có chất lượng được kiểm chứng. Bởi vậy, việc quản lý chất lượng 5G có thể được nhìn nhận như một bước chuyển trong quản lý hạ tầng viễn thông: từ "phủ sóng" sang "phủ sóng có chất lượng", từ "có kết nối" sang "kết nối ổn định", từ tốc độ triển khai sang trách nhiệm đối với chất lượng dịch vụ.
Ở các thành phố lớn, người dùng sẽ kỳ vọng mạng 5G nhanh và ổn định hơn. Tại các khu công nghiệp, doanh nghiệp cần kết nối đủ tin cậy để phục vụ sản xuất thông minh. Còn ở vùng sâu, vùng xa, người dân cần được xóa các điểm lõm sóng, vùng trắng để có cơ hội tiếp cận bình đẳng với các dịch vụ số.
Từ ngày 15/7/2026, 5G chính thức bước vào một giai đoạn mới. Không chỉ cần phủ rộng hơn, công nghệ này còn phải được đặt dưới yêu cầu quản lý chất lượng rõ ràng hơn, minh bạch hơn và gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp.
Trong cuộc đua phát triển hạ tầng số, tốc độ triển khai có thể tạo nên những con số ấn tượng. Nhưng về lâu dài, chất lượng kết nối, khả năng tiếp cận của người dân và mức độ tin cậy của hạ tầng mới là những thước đo quan trọng để đánh giá giá trị thực của công nghệ.
