Cho đến một buổi chiều cuối năm ngoái, tại nhà văn hóa thôn, bà được cán bộ tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn cài ứng dụng VNeID, tạo tài khoản dịch vụ công trực tuyến và tập thanh toán không dùng tiền mặt.
“Lúc đầu tôi sợ lắm, cứ bấm sai là hỏng máy”, bà cười. Nhưng chỉ sau vài buổi, người phụ nữ ngoài 60 tuổi ấy đã có thể tự tra cứu thông tin bảo hiểm y tế, chuyển khoản tiền điện và gọi video cho con trai đang làm việc xa nhà.
Câu chuyện của bà Hòa đang diễn ra ở rất nhiều địa phương trên cả nước, trong phong trào “Bình dân học vụ số”, một phong trào được ví như cuộc “xóa mù chữ mới” trong thời đại số.
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia lấy người dân làm trung tâm, Bộ Khoa học và Công nghệ đang đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phổ cập tri thức số trong cộng đồng.
Phổ cập kỹ năng số được xem là nền tảng để hình thành công dân số, xã hội số và kinh tế số. Hiện Việt Nam có hơn 78 triệu người dùng Internet, thuộc nhóm quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế số nhanh hàng đầu khu vực, tạo điều kiện thuận lợi để phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai sâu rộng tới từng địa phương, từng người dân.
Không chỉ ở thành phố lớn, nhiều vùng nông thôn, miền núi cũng đang xuất hiện những “lớp học số” đặc biệt. Tại nhiều xã, cán bộ đoàn thanh niên, hội phụ nữ, công an cơ sở hay giáo viên trở thành “người thầy công nghệ” cho người dân. Nội dung học không phải lập trình phức tạp mà là những kỹ năng thiết yếu, như: Sử dụng VNeID, nhận diện lừa đảo mạng, thanh toán điện tử, đăng ký dịch vụ công trực tuyến hay bán hàng trên nền tảng số.
Đằng sau phong trào ấy là một chiến lược lớn của quốc gia. Việt Nam hiện đã hình thành 10 cơ sở dữ liệu quốc gia quan trọng phục vụ chuyển đổi số; 100% Bộ, ngành và địa phương đã ban hành nghị quyết hoặc kế hoạch chuyển đổi số. Việt Nam cũng nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về tỷ lệ xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng và được xếp hạng 17/194 quốc gia về an toàn, an ninh mạng toàn cầu theo đánh giá quốc tế những năm gần đây.
Đặc biệt, cùng với sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và công nghệ số, “Bình dân học vụ số” không còn đơn thuần là học cách dùng điện thoại. Đó là hành trình giúp người dân thích nghi với một xã hội đang thay đổi từng ngày bởi công nghệ.
Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định rõ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nhiều chính sách, luật và chương trình quốc gia liên quan đến công nghệ số, dữ liệu và AI cũng đang được hoàn thiện để tạo nền tảng cho xã hội số toàn diện.
Một cán bộ tổ công nghệ số cộng đồng từng nói vui: “Ngày xưa Bình dân học vụ dạy người dân biết đọc, biết viết. Còn bây giờ, Bình dân học vụ số giúp người dân không bị đứng ngoài thời đại”.
Và với bà Hòa, điều thay đổi lớn nhất không chỉ là biết dùng điện thoại thông minh.
“Mình già rồi nhưng vẫn học được. Thế là vui rồi”, bà nói.
