Bộ KH&CN đề nghị Hà Nội lập kế hoạch đổi mới sáng tạo từ kết quả PII

Một cơ sở sản xuất ở làng nghề có thể mua thêm máy móc để giải quyết một khâu trước mắt. Nhưng nếu thiết bị được mua chắp vá, hoặc là máy cũ khó nâng cấp, khoản đầu tư hôm nay có thể trở thành rào cản cho lần đổi mới sau. Nguy cơ “khóa công nghệ” này cũng đặt ra câu hỏi ở quy mô thành phố: Hà Nội nên tập trung nguồn lực vào đâu để doanh nghiệp có thể đổi mới theo một lộ trình, thay vì xử lý từng vướng mắc riêng lẻ?

Đó là một trong những vấn đề được đặt ra chiều 03/11/2026, khi Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Hoàng Minh làm việc với lãnh đạo Sở KH&CN Hà Nội và các đơn vị thuộc Bộ. Những kiến nghị của thành phố trải từ việc chọn lĩnh vực xây dựng bản đồ công nghệ đến cách vận hành quỹ, trung tâm đổi mới sáng tạo và sàn giao dịch công nghệ. Điểm chung là cần có căn cứ để chọn đúng việc đầu tư và có cơ chế để doanh nghiệp thực hiện được việc đó.

Từ điểm số đến việc cần làm

Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội Cù Ngọc Trang đề xuất Bộ phối hợp tổ chức hội thảo toàn quốc về cải thiện Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) trong năm 2026. Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, điều quan trọng là địa phương làm gì sau khi có kết quả. Ở nhiều nơi, việc sử dụng chỉ số này còn mang tính hình thức, chưa chuyển thành hành động cụ thể.

Thứ trưởng đề nghị Hà Nội cùng các nhóm chuyên gia, nhà phân tích chiến lược kinh tế xác định thành phố mạnh ở đâu, còn yếu ở khâu nào, từ đó xây dựng kế hoạch hành động trong 3–5 năm. Nếu hạn chế nằm ở nguồn nhân lực hay liên kết vùng, kế hoạch phải hướng vào giải quyết những vấn đề đó. Ông cũng đề xuất tổ chức các hội nghị để triển khai chương trình hành động, đưa kết quả PII vào quá trình hoạch định chính sách.

PII giúp Hà Nội nhìn rõ điểm mạnh, điểm yếu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Còn để quyết định nên nâng cấp công nghệ ở khâu nào, thành phố cần nhìn sâu hơn vào năng lực hiện có của từng ngành. Vì vậy, Hà Nội đề nghị Bộ hướng dẫn lựa chọn lĩnh vực trọng điểm để xây dựng bản đồ công nghệ.

Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, bản đồ công nghệ giúp địa phương biết từng ngành đang ở trình độ nào và cần đổi mới theo lộ trình nào. Thiếu căn cứ này, ngân sách hỗ trợ dễ bị dàn trải, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa, các làng nghề vẫn có thể mua sắm thiết bị rời rạc, nhập máy móc cũ rồi gặp khó khi muốn nâng cấp.

Các đại biểu đề xuất Hà Nội chọn một vài lĩnh vực để làm trước, như du lịch, trí tuệ nhân tạo hoặc làng nghề truyền thống, rồi thuê đơn vị tư vấn có năng lực xây dựng bản đồ sát với nhu cầu thực tế. Gốm Bát Tràng và gỗ Đồng Kỵ được nhắc đến như những ví dụ trong trao đổi về cách lập bản đồ công nghệ cho làng nghề.

Khi doanh nghiệp mang bài toán lên sàn

Biết khâu nào cần nâng cấp, doanh nghiệp vẫn phải tìm được bên có giải pháp, thử nghiệm công nghệ và tính toán khả năng đầu tư. Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, đây là phần việc Trung tâm Đổi mới sáng tạo cần giúp doanh nghiệp thực hiện.

Vai trò chính của trung tâm là kết nối bên có công nghệ với bên cần ứng dụng. Doanh nghiệp có thể tìm đến trung tâm để được hỗ trợ định giá, môi giới hoặc thử nghiệm công nghệ, cũng như tư vấn mô hình kinh doanh và tiếp cận vốn vay. Với những nhu cầu khác nhau, Hà Nội có thể phát triển các đầu mối đổi mới sáng tạo theo từng thế mạnh, chẳng hạn phục vụ làng nghề hoặc lĩnh vực văn hóa, di sản.

Cách vận hành sàn giao dịch công nghệ cũng được nhìn từ phía doanh nghiệp. Theo các ý kiến tại buổi làm việc, nhiều sàn hiện chủ yếu phục vụ mua bán máy móc, thiết bị, trong khi giao dịch quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ lõi còn hạn chế. Một hướng được đề xuất là để doanh nghiệp đăng vấn đề kỹ thuật cần giải quyết lên sàn, từ đó kết nối với chuyên gia và tổ chức trong, ngoài nước có khả năng đưa ra giải pháp.

Phạm vi kết nối cũng là điều Hà Nội muốn thay đổi. Thành phố cho biết còn gặp khó khăn khi vận hành trung tâm đổi mới sáng tạo, sàn giao dịch công nghệ và quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hà Nội đề xuất mở rộng liên kết vùng để cả ba đầu mối có thể tìm kiếm đối tác và nguồn cung công nghệ ngoài địa giới hành chính của thành phố.

Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội Cù Ngọc Trang nêu các kiến nghị của thành phố tại buổi làm việc.

Hỗ trợ doanh nghiệp ở thời điểm nào?

Một khoảng trống khác nằm ở dữ liệu đầu tư của doanh nghiệp. Theo Sở KH&CN Hà Nội, phương pháp lấy mẫu thống kê hiện nay chưa thu thập đầy đủ thông tin về chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) từ khu vực này. Thành phố đề nghị thống nhất phương pháp đo lường chi cho R&D và phản ánh đầy đủ các cấu phần đổi mới sáng tạo, qua đó có căn cứ đánh giá đóng góp của những hoạt động này vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP).

Về kinh phí, Hà Nội kiến nghị tháo gỡ vướng mắc liên quan đến định mức chi tài trợ cho nhiệm vụ khoa học và công nghệ theo Thông tư số 39/2025/TT-BKHCN, liên quan đến việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước. Bên cạnh kiến nghị này, Thứ trưởng Hoàng Minh và các đơn vị quản lý quỹ bàn về thời điểm hỗ trợ, trong bối cảnh doanh nghiệp còn e ngại thủ tục khi nhận tài trợ ngay từ đầu.

Theo phương án được thảo luận, Nhà nước có thể cam kết trước về phần kinh phí hỗ trợ, còn việc cấp kinh phí chỉ thực hiện sau khi doanh nghiệp đổi mới công nghệ thành công, có sản phẩm và hồ sơ, hóa đơn, chứng từ rõ ràng. Hà Nội bày tỏ sẵn sàng thí điểm các mô hình, chính sách mới của Bộ, đồng thời đề nghị Bộ hỗ trợ, phối hợp tổ chức các sự kiện và hoạt động liên quan.

Đánh giá cao các kiến nghị của Hà Nội, Thứ trưởng đề nghị Sở tăng cường cán bộ làm việc cùng Bộ để rà soát, phân định và đánh giá lại các nhiệm vụ KH&CN, nhiệm vụ đổi mới sáng tạo của thành phố. Hai bên sẽ phối hợp tổ chức hội thảo triển khai Nghị định số 268/2025/NĐ-CP, làm rõ cách khuyến khích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các nội dung về công nhận trung tâm đổi mới sáng tạo. Hội thảo cũng sẽ bàn về việc hỗ trợ khởi nghiệp, công nhận cá nhân và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, phát triển hạ tầng, mạng lưới và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Trong hai tháng cuối năm 2026, Thứ trưởng đề nghị Hà Nội phối hợp với Bộ KH&CN thí điểm bảo lãnh sở hữu trí tuệ và xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Sở KH&CN Hà Nội làm đầu mối tổng hợp dữ liệu từ các ngành của thành phố. Với các dự án đầu tư, Thứ trưởng cũng đề nghị hai bên phối hợp hướng dẫn việc thẩm định và quản lý công nghệ.