Ngày 6/5/2026, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 185/QĐ-SHTT, cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00153 cho sản phẩm cá chình bông "Phú Yên". Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk là tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý này. Khu vực địa lý được bảo hộ hiện thuộc tỉnh Đắk Lắk, theo bản đồ khu vực địa lý được UBND tỉnh phê duyệt.
Ngày 20/7/2026, tại phường Tuy Hòa, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ tổ chức lễ công bố và trao văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý "Phú Yên" cho sản phẩm cá chình bông. Đây là dấu mốc xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với một sản phẩm thủy sản có giá trị kinh tế, đồng thời tạo thêm cơ sở để nâng cao giá trị và năng lực cạnh tranh của sản phẩm.
Nghề nuôi cá chình ở Việt Nam bắt đầu phát triển khoảng những năm 2000, tập trung ở một số tỉnh như Phú Yên, Bình Định, Tiền Giang, An Giang... Đặc biệt Phú Yên (nay thuộc tỉnh Đắk Lắk) được đánh giá là một trong những địa phương có sản lượng nuôi và cung ứng cá chình bông lớn nhất trên cả nước. Lợi thế về hệ thống vũng, vịnh, đầm phá nước lợ, cửa sông và mạng lưới sông, suối tạo điều kiện để cá chình bông sinh trưởng. Dòng chảy tương đối mạnh, khả năng lưu thông nước tốt và nguồn thức ăn tự nhiên phong phú cũng góp phần hình thành đặc tính riêng của sản phẩm.
Chỉ dẫn địa lý "Phú Yên" được bảo hộ cho hai nhóm sản phẩm: cá chình bông loại 30-50 con/kg và cá chình bông thương phẩm trên 1 kg/con.
Theo kết quả nghiên cứu được Cục Sở hữu trí tuệ công bố, cá chình bông loại 30-50 con/kg có thịt săn chắc, đàn hồi sau khi nấu chín; cá chình thương phẩm trên 1 kg/con có thịt săn chắc, dai, giòn. Một số chỉ tiêu về hàm lượng sắt và protein tổng trong thịt cá cũng được xác định trong hồ sơ bảo hộ.
Cá chình bông giống Phú Yên.
Đáng chú ý, việc xây dựng chỉ dẫn địa lý được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá khoa học về điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, chất lượng nguồn nước và quy trình nuôi đặc thù. Đại diện Viện Thổ nhưỡng Nông hóa, đơn vị thực hiện nhiệm vụ cho biết các yếu tố này góp phần tạo nên chất lượng riêng biệt của cá chình bông trong khu vực địa lý được bảo hộ.
Kết quả này cho thấy vai trò của khoa học công nghệ trong việc nhận diện và xác lập những giá trị đặc thù của sản phẩm địa phương. Từ những lợi thế về điều kiện tự nhiên và kinh nghiệm sản xuất, các đặc tính của sản phẩm được nghiên cứu, đánh giá và trở thành căn cứ cho việc xác lập tài sản trí tuệ.
Tuy nhiên, được cấp văn bằng bảo hộ mới là bước khởi đầu. Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đắk Lắk Bùi Thanh Toàn, thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương tăng cường quản lý, phát triển chỉ dẫn địa lý; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong chọn giống, kỹ thuật nuôi, chế biến sâu; nâng cao chất lượng sản phẩm theo các tiêu chuẩn khắt khe; hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại, xây dựng chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và hướng tới xuất khẩu. Đồng thời, ngành khoa học và công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân khai thác hiệu quả giá trị của chỉ dẫn địa lý, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.
Định hướng này cũng phù hợp với mục tiêu phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý được đặt ra trong Dự án 3 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Với cá chình bông "Phú Yên", việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý tạo thêm một công cụ để bảo vệ tên gọi, kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm.
Chặng đường tiếp theo là đưa tài sản trí tuệ này vào thực tiễn sản xuất thông qua quản lý chất lượng, ứng dụng công nghệ, truy xuất nguồn gốc, chế biến và phát triển thị trường, qua đó nâng cao giá trị cho người nuôi và các chủ thể tham gia chuỗi sản phẩm. Đến nay, tỉnh Đắk Lắk có 4 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý, gồm: Sò huyết Ô Loan, Tôm hùm bông Phú Yên, Cà phê Buôn Ma Thuột và Cá chình bông Phú Yên.
