Cà Mau: Biến thách thức thiên nhiên thành lợi thế bằng KHCN,ĐMST&CĐS

Thông điệp được Bộ trưởng Vũ Hải Quân đưa ra tại Lễ Khai giảng Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng đối với Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cà Mau, nhiệm kỳ 2025-2030 do Tỉnh ủy Cà Mau tổ chức ngày 1/11/2026, tại Cà Mau.

Các đại biểu tham dự Lễ khai giảng.

Công nghệ phải đi vào từng ngành kinh tế, tạo giá trị thực chất

Trao đổi tại Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng đối với Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh Cà Mau nhiệm kỳ 2025-2030, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa vào thâm dụng tài nguyên thiên nhiên và lao động giá rẻ đã chạm giới hạn, KHCN, ĐMST kết hợp với CĐS không còn là lựa chọn mang tính bổ sung, mà là động lực để tái định hình mô hình phát triển bền vững của Cà Mau.

"Chúng ta không thể giải quyết những thách thức mới bằng tư duy cũ. KHCN&CĐS phải trở thành phương thức lãnh đạo, phương tiện quản trị và động lực tạo ra giá trị gia tăng cụ thể cho từng hecta rừng, từng vuông tôm, từng kilôwatt điện gió của Cà Mau".

Bộ trưởng đồng thời gợi mở 8 mô hình ứng dụng KHCN&CĐS gắn với doanh nghiệp, hợp tác xã hạt nhân trong các lĩnh vực: thủy sản và tôm xuất khẩu; cua Cà Mau; hóa chất và phân bón; năng lượng tái tạo; du lịch sinh thái; lâm nghiệp và kinh tế carbon; nông nghiệp sinh thái lúa – tôm; Nghề muối di sản và muối sạch.

Để tránh đầu tư dàn trải, Bộ trưởng đề nghị mỗi sở, ngành, xã, phường xác định từ một đến hai bài toán lớn cần giải quyết, lựa chọn đúng vấn đề cấp thiết để tập trung nguồn lực và công nghệ. Doanh nghiệp cần được đặt ở vị trí trung tâm trong thử nghiệm, ứng dụng công nghệ; Nhà nước giữ vai trò định hướng, kiến tạo và hỗ trợ nguồn lực; viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp các giải pháp khoa học.

Cách tiếp cận này cần được triển khai trên cơ sở liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước - viện nghiên cứu, trường đại học - doanh nghiệp, đồng thời huy động nguồn vốn đa dạng từ ngân sách Trung ương, địa phương, quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, vốn đầu tư mạo hiểm, FDI và tín dụng xanh.

Bộ trưởng lưu ý việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm nguyên tắc "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền và hiệu quả; đi kèm các chỉ tiêu định lượng để đánh giá kết quả thực chất.

Nâng tầm Cua Cà Mau bằng công nghệ và chuyển đổi số

Trong các lĩnh vực ưu tiên, Bộ trưởng dành sự quan tâm đặc biệt đến việc nâng tầm thương hiệu Cua Cà Mau, sản phẩm đặc trưng gắn với hệ sinh thái rừng ngập mặn và bản sắc vùng đất cực Nam Tổ quốc.

Bộ trưởng cho rằng, tỉnh cần triển khai một đề án tổng thể, lấy KH,CN,ĐMST&CĐS làm nền tảng, tập trung vào 6 trụ cột: Đột phá công nghệ giống và nguồn gen thuần chủng; Định danh số và truy xuất nguồn gốc chuỗi khối (Blockchain); Đổi mới công nghệ nuôi thích ứng và thâm canh cao cấp; Công nghệ chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn sinh học; Thương mại điện tử xuyên biên giới và logistics chuỗi lạnh; Kể câu chuyện thương hiệu và văn hóa bản địa.

Để đề án đi vào thực tiễn, Bộ trưởng đề xuất cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và Bộ KH&CN. Trong đó, địa phương chịu trách nhiệm quy hoạch vùng nuôi, quản lý mã số vùng nuôi và bảo vệ chỉ dẫn địa lý; doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư công nghệ, chế biến và mở rộng thị trường; các cơ sở nghiên cứu chuyển giao công nghệ giống, nuôi trồng và chế biến.

Bộ trưởng khẳng định, Bộ KH&CN sẽ đồng hành cùng Cà Mau thông qua 4 hành động cụ thể: Ưu tiên bố trí nguồn lực từ các Chương trình KH&CN cấp quốc gia; Kết nối mạng lưới tri thức tinh hoa; Hỗ trợ tối đa về Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng và Sở hữu trí tuệ; Ươm tạo và thúc đẩy Hệ sinh thái Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo (Techfest).

Bộ trưởng cũng đề nghị tỉnh nghiên cứu ban hành nghị quyết chuyên đề về phát triển KHCN,ĐMST&CĐS giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035; mạnh dạn thí điểm các mô hình mới, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; đổi mới phân bổ ngân sách theo hướng đặt hàng, cạnh tranh, gắn với sản phẩm và hiệu quả ứng dụng.

Đồng thời, Cà Mau cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia, đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ và người dân, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về đất đai, thủy sản, rừng ngập mặn.

"Đứng trên mũi đất Cà Mau nhìn ra biển lớn, chúng ta càng thấu hiểu sâu sắc rằng: Tài nguyên đất đai, phù sa hay khoáng sản dẫu phong phú đến đâu rồi cũng có giới hạn; nhưng trí tuệ, sức sáng tạo của con người Cà Mau kết hợp cùng công nghệ số là vô tận. Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là đôi cánh đưa khát vọng phù sa bay cao, biến những thách thức khắc nghiệt của thiên nhiên thành lợi thế cạnh tranh độc đáo của địa phương" - Bộ trưởng nhấn mạnh.