Cây Hông Paulownia.VN mở thêm hướng phủ xanh đất dốc, phát triển rừng kinh tế ở Sơn La

Sơn La có địa hình chia cắt, nhiều khu vực canh tác trên đất dốc. Mưa lớn kết hợp với quá trình sản xuất nông nghiệp có thể làm tăng nguy cơ rửa trôi, xói mòn đất. Vì vậy, lựa chọn cây trồng lâm nghiệp phù hợp vừa có khả năng che phủ, vừa tạo giá trị kinh tế là nhu cầu thực tế tại nhiều địa phương.

Từ năm 2022, tỉnh Sơn La triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu trồng thử nghiệm và đánh giá tính thích ứng, hiệu quả của cây Hông Paulownia.VN trên địa bàn tỉnh Sơn La”. Nhiệm vụ do Trường Cao đẳng Sơn La chủ trì, ThS. Nguyễn Hoài Bắc làm chủ nhiệm.

Cây Hông Paulownia thuộc nhóm cây gỗ sinh trưởng nhanh. Trong điều kiện phù hợp, cây có thể phát triển mạnh về chiều cao và đường kính thân, tạo tiềm năng sử dụng cho trồng rừng sản xuất và cung cấp gỗ nguyên liệu.

Thử nghiệm cây Hông trên địa hình dốc

Trước khi xây dựng mô hình, nhóm nghiên cứu khảo sát một số diện tích Hông tại Sông Mã, Sốp Cộp, Mộc Châu, Vân Hồ và Mường La. Kết quả khảo sát được sử dụng để lựa chọn điều kiện lập địa, mật độ và kỹ thuật chăm sóc phù hợp.

Ở giai đoạn vườn ươm, 3.600 cây giống được bố trí trên diện tích 36 m² tại HTX Giống cây trồng Chiến Thắng, hiện thuộc xã Mai Sơn.

Tại bản Kéo Hin, xã Púng Bánh, mô hình được triển khai trên tổng diện tích 2 ha, với mật độ thuần loài 833 cây/ha, khoảng cách 3 x 4 m. Tổng số cây đưa vào trồng là 1.666 cây.

Sau 36 tháng, cây sinh trưởng và phát triển tốt. Chiều cao trung bình đạt từ 627 cm đến 798 cm. Kết quả này cung cấp dữ liệu thực tế để tiếp tục đánh giá khả năng thích ứng của giống trong điều kiện đất đai, khí hậu Sơn La.

Ứng dụng của mô hình không chỉ nằm ở tốc độ sinh trưởng. Hệ thống cây gỗ lâu năm còn tạo lớp che phủ trên đất dốc, qua đó có tiềm năng hỗ trợ hạn chế tác động của mưa lên bề mặt đất và giảm rửa trôi.

Gắn nghiên cứu với người trồng rừng tại Sơn La

Để đưa kỹ thuật tới người dân, tháng 8/2025, đơn vị chủ trì tổ chức tập huấn tại bản Kéo Hin cho hơn 50 hộ dân. Nội dung tập trung vào đào hố, bón phân, trồng, chăm sóc và đặc điểm sinh trưởng của cây Hông Paulownia.

Trước đó, hội thảo chuyên môn tháng 7/2025 cũng tập trung hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật, đánh giá giá trị sử dụng của gỗ và xem xét nhu cầu thị trường. Đây là cơ sở quan trọng trước khi đề xuất mở rộng diện tích.

Trong bối cảnh Sơn La đang tiếp tục nâng tỷ lệ che phủ rừng. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ che phủ rừng ở mức 48,5%, trồng tập trung khoảng 1.700 ha rừng, khoanh nuôi tái sinh 14.356 ha và trồng khoảng 1 triệu cây phân tán.

Hiện tại, cây Hông Paulownia đã được ghi nhận trong nhóm cây lâu năm tại một số khu vực của tỉnh Sơn La. Kết quả thử nghiệm cây Hông cung cấp thêm dữ liệu để địa phương xem xét lựa chọn cây trồng phù hợp cho phát triển rừng sản xuất. 

Việc kết hợp phủ xanh đất dốc, phát triển rừng sản xuất và tạo nguồn gỗ cũng phù hợp với định hướng phát triển lâm nghiệp theo hướng người dân có thu nhập thực chất từ nghề rừng mà Sơn La đang đặt ra trong năm 2026.