Đại diện sở hữu công nghiệp là một trong những chủ thể quan trọng trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp xác lập, bảo vệ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ
Chuẩn hóa nội dung kiểm tra theo từng chuyên ngành
Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đại diện sở hữu công nghiệp là lực lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp xác lập, bảo vệ và khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Chất lượng đội ngũ này có tác động gián tiếp nhưng sâu rộng tới môi trường kinh doanh, đầu tư và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thực tế thời gian qua cho thấy, nhu cầu sử dụng dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp ngày càng tăng, trong khi yêu cầu về chuyên môn, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp ngày càng cao. Trước yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 35/2025/TT-BKHCN, quy định cụ thể quy chế kiểm tra nghiệp vụ đại diện sở hữu công nghiệp, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025.
Một trong những nội dung quan trọng của Thông tư 35 là quy định rõ nội dung kiểm tra nghiệp vụ. Theo Điều 3, kiểm tra nghiệp vụ đại diện sở hữu công nghiệp là môn kiểm tra bắt buộc đối với cá nhân đăng ký hành nghề.
Nội dung kiểm tra được phân theo từng chuyên ngành cụ thể như: sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý. Việc kiểm tra không chỉ đánh giá kiến thức pháp luật về sở hữu trí tuệ mà còn chú trọng kỹ năng xử lý tình huống thực tiễn, phản ánh đúng yêu cầu hành nghề trong thực tế.
Cách tiếp cận này giúp thống nhất nội dung, phạm vi kiểm tra trên toàn quốc, đồng thời bảo đảm cá nhân vượt qua kỳ kiểm tra có năng lực đáp ứng yêu cầu chuyên môn khi cung cấp dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp cho tổ chức, doanh nghiệp.
Siết chặt quy trình tổ chức, bảo đảm minh bạch
Không chỉ chuẩn hóa nội dung thi, Thông tư 35 còn chuẩn hóa toàn bộ quy trình tổ chức kiểm tra. Theo quy định tại Chương II và Chương III, trách nhiệm của hội đồng kiểm tra, ban coi thi, ban chấm bài, ban phách được phân công rõ ràng, gắn với từng khâu cụ thể từ ra đề, in sao đề, coi thi đến chấm bài và phúc tra.
Đặc biệt, các yêu cầu về bảo mật đề thi, bài thi và phách được quy định chặt chẽ, kèm theo việc lập biên bản và giám sát ở từng công đoạn. Việc làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia tổ chức kiểm tra góp phần hạn chế sai sót, tiêu cực và nâng cao tính khách quan, công bằng của kỳ kiểm tra.
Thông tư 35 cũng quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của thí sinh. Theo Điều 19, thí sinh phải tuân thủ nghiêm các quy định về phòng thi, thời gian làm bài, việc sử dụng tài liệu và thiết bị trong quá trình kiểm tra.
Bên cạnh đó, thí sinh có quyền phản ánh, khiếu nại khi phát hiện vi phạm quy chế. Các hành vi vi phạm và hình thức xử lý tương ứng được liệt kê rõ ràng, tạo cơ sở pháp lý minh bạch trong quá trình tổ chức kiểm tra và giải quyết khiếu nại.
Quy trình chấm bài và phúc tra cũng được quy định cụ thể tại Điều 21 và Điều 22, theo hướng chấm nhiều bước, có đối chiếu, tổng hợp điểm và lưu trữ hồ sơ đầy đủ; việc phúc tra được tổ chức độc lập, có giám sát theo quy định.
Tác động tới chất lượng dịch vụ và môi trường kinh doanh
Mặc dù không điều chỉnh trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, Thông tư 35 được đánh giá có tác động quan trọng tới chất lượng đội ngũ đại diện sở hữu công nghiệp. Khi việc kiểm tra, đánh giá năng lực được chuẩn hóa và minh bạch hơn, đội ngũ hành nghề được hình thành trên nền tảng chuyên môn và kỷ luật nghề nghiệp rõ ràng.
Điều này giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, tiếp cận dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp chuyên nghiệp, đáng tin cậy hơn, góp phần giảm rủi ro pháp lý, hạn chế tranh chấp và nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ.
Trong bối cảnh sở hữu trí tuệ ngày càng giữ vai trò then chốt đối với phát triển kinh tế dựa trên tri thức, việc ban hành Thông tư 35/2025/TT-BKHCN được xem là bước hoàn thiện quan trọng trong hành lang pháp lý, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.
