Từ công cụ hỗ trợ đến phương thức vận hành cốt lõi của ngoại giao hiện đại
Trong nhiều năm, công tác đối ngoại được xác định là lĩnh vực đòi hỏi tính linh hoạt cao, khả năng xử lý tình huống nhanh và độ chính xác lớn. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của hội nhập quốc tế sâu rộng, cùng tốc độ lan truyền thông tin toàn cầu, mô hình vận hành truyền thống đã bộc lộ những giới hạn nhất định.
Chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà là yêu cầu trực tiếp trong quá trình hiện đại hóa nền ngoại giao. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 đã xác lập rõ định hướng chiến lược: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực trung tâm của phát triển, cần được triển khai đồng bộ, thực chất, gắn chặt với đổi mới thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia.
Thực hiện tinh thần chỉ đạo, Bộ Ngoại giao đã cụ thể hóa thành các chương trình hành động, xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn trực tiếp với nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, hiệu quả điều hành và năng lực tổ chức thực thi nhiệm vụ đối ngoại.
Một trong những kết quả nổi bật là việc số hóa toàn bộ thủ tục hành chính. Đến năm 2025, 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Ngoại giao đã được tích hợp trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp Bộ, đồng thời kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Kết quả này không chỉ thể hiện bước tiến về ứng dụng công nghệ, mà còn cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong tư duy phục vụ, hướng tới nền hành chính minh bạch, thuận tiện và hiệu quả hơn.
Ảnh minh họa.
Song song với đó, hệ sinh thái số nội bộ của Bộ Ngoại giao từng bước được hình thành và hoàn thiện. Các nền tảng như hệ thống quản lý văn bản và điều hành, cổng thông tin điện tử, nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu đã góp phần số hóa toàn diện quy trình xử lý công việc, tăng cường liên thông giữa các đơn vị trong nước và hơn 90 cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Đáng chú ý, ngành Ngoại giao đang chuyển mạnh từ số hóa quy trình sang số hóa dữ liệu và quản trị dựa trên dữ liệu. Các cơ sở dữ liệu chuyên ngành được xây dựng theo hướng tập trung, thống nhất, từng bước hình thành nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ hoạch định chính sách đối ngoại trong trung và dài hạn.
Trong bối cảnh dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng, công tác bảo đảm an toàn, an ninh mạng và cơ yếu tiếp tục được tăng cường, bảo đảm tính bí mật, toàn vẹn và thông suốt của thông tin phục vụ hoạt động đối ngoại.
Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, cùng với các kết luận chỉ đạo của Tổng Bí thư, đã tạo lập khuôn khổ chính trị – thể chế quan trọng, thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Ngoại giao phát triển theo hướng bài bản, đồng bộ và đi vào chiều sâu.
Ngoại giao số mở rộng hợp tác, hiện thực hóa Nghị quyết 57
Nếu chuyển đổi số trong nội bộ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, thì trên phương diện đối ngoại, ngoại giao số đang mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới, góp phần đưa tinh thần Nghị quyết 57 vào thực tiễn hội nhập quốc tế.
Trong năm 2025, các lĩnh vực như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và an ninh mạng đã được lồng ghép ngày càng thực chất trong các hoạt động đối ngoại song phương và đa phương. Điều này cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ mô hình hợp tác truyền thống sang hợp tác dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu.
Thông qua mạng lưới cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao đã chủ động thúc đẩy kết nối với các trung tâm công nghệ, đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới, qua đó tranh thủ nguồn lực, kinh nghiệm và tri thức phục vụ phát triển đất nước. Nhiều chương trình hợp tác về chuyển đổi số, chính phủ số, phát triển hạ tầng dữ liệu đã được triển khai, góp phần nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.
Ảnh minh họa.
Đáng chú ý, việc lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào hoạt động đối ngoại không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh tế, mà còn mở rộng sang quản trị dữ liệu, an ninh mạng và phát triển nguồn nhân lực số. Điều này thể hiện rõ tinh thần của Nghị quyết 57: coi dữ liệu là tài nguyên chiến lược và chuyển đổi số là động lực phát triển mới.
Một điểm nhấn quan trọng là việc Bộ Ngoại giao ban hành Khung kiến trúc số vào cuối năm 2025. Đây là văn bản mang tính định hướng tổng thể, tạo nền tảng thống nhất cho việc phát triển, kết nối và vận hành hệ thống số của toàn ngành, bảo đảm đồng bộ với Khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam.
Cùng với đó, việc hợp nhất các Ban Chỉ đạo về cải cách hành chính, chuyển đổi số và Đề án 06 thành một đầu mối thống nhất đã góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực điều phối, thể hiện rõ tinh thần đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo theo yêu cầu của Nghị quyết 57.
Có thể khẳng định, những kết quả đạt được trong năm 2025 không chỉ là thành tựu kỹ thuật của chuyển đổi số, mà là bước chuyển về chất trong tư duy, phương thức quản trị và tổ chức thực thi nhiệm vụ đối ngoại. Trên nền tảng Nghị quyết 57 và sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương, chuyển đổi số đang từng bước trở thành trục xương sống của nền ngoại giao Việt Nam hiện đại.
Bước sang năm 2026, ngành Ngoại giao xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số theo chiều sâu, lấy dữ liệu làm trung tâm, tập trung phát triển hệ sinh thái dữ liệu ngành, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định chính sách.
Ngoại giao số không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại, mà còn góp phần khẳng định hình ảnh Việt Nam chủ động, sáng tạo trong kỷ nguyên số, qua đó cụ thể hóa Nghị quyết 57. Đồng thời, việc làm chủ chuyển đổi số là điều kiện quan trọng để nâng cao vị thế quốc gia trong bối cảnh công nghệ đang tái định hình trật tự toàn cầu.
