Đắk Lắk: Bình dân học vụ số - Để không ai bị bỏ lại phía sau

Từ sứ mệnh xóa mù chữ đến phổ cập tri thức số

Cách đây gần 80 năm, phong trào "Bình dân học vụ" đã tạo nên kỳ tích xóa nạn mù chữ cho nhân dân. Ngày nay, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên số, phong trào "Bình dân học vụ số" ra đời mang theo sứ mệnh mới, phổ cập tri thức và kỹ năng số để "không ai bị bỏ lại phía sau".

Bám sát định hướng của Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KH,CN,ĐMST&CĐS) quốc gia, tỉnh Đắk Lắk xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh và mở ra cơ hội tiếp cận xã hội số cho mọi tầng lớp nhân dân. Tỉnh ủy Đắk Lắk đã ban hành Kế hoạch số 281-KH/TU và ngay sau đó, Sở KH&CN đã tham mưu cho UBND tỉnh phát động "100 ngày cao điểm" để đưa phong trào lan tỏa sâu rộng đến từng buôn làng.

Chiến dịch tập trung vào việc hướng dẫn bà con từ những thao tác thực tế nhất: Tạo tài khoản VNeID mức 2, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, tra cứu thông tin và kỹ năng bảo đảm an toàn trên không gian mạng. Với hệ thống 10 mục tiêu, chỉ tiêu được xây dựng theo hướng mở, phong trào luôn được rà soát và điều chỉnh thường xuyên để phù hợp với thực tiễn đặc thù của địa phương.

Điểm mấu chốt tạo nên sức lan tỏa tại Đắk Lắk là việc huy động sức mạnh của cộng đồng thông qua mô hình Tổ công nghệ số cộng đồng, với 100% xã, phường thành lập Ban chỉ đạo phát triển KHCN,ĐMST&CĐS; 100% thôn, buôn, tổ dân phố thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng với tổng số 18.340 thành viên.

Tổ công nghệ số cộng đồng thực sự là "cầu nối số" với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để hướng dẫn trực tiếp cho người dân. Chính cách làm thực chất này đã giúp những người dân vốn còn lúng túng với công nghệ dần trở nên tự tin hơn khi quét mã QR hay nộp hồ sơ trực tuyến ngay trên điện thoại.

Sau thời gian triển khai quyết liệt, phong trào đã tạo ra chuyển biến rõ rệt cả về nhận thức lẫn hành động. 100% cán bộ, công chức, viên chức tham gia tập huấn chuyển đổi số, trong đó hơn 91,6% người tham gia hoàn thành khóa học trực tuyến. Đối với người dân, tỷ lệ tiếp cận năng lực số đạt hơn 66%. Toàn tỉnh đã có hơn 248.000 người đăng ký chữ ký số qua VNeID và hơn 910.000 người cài đặt ứng dụng "Đắk Lắk số".

Ở cấp cơ sở, kinh tế số cũng bắt đầu hình thành với hơn 2.000 hộ kinh doanh đăng ký hiện diện trực tuyến bằng tên miền .vn. Nhiều hộ đã dùng livestream bán hàng, đưa các sản phẩm đặc sản như cà phê, nông sản OCOP lên môi trường mạng để mở rộng thị trường. Đặc biệt, Sở KH&CN đã phối hợp với Hội Nông dân tổ chức bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin và ứng dụng AI cho cán bộ hội cơ sở. Đây là hướng đi thiết thực bởi nông dân là lực lượng lao động lớn nhất, cần được hỗ trợ nhiều nhất để tham gia kinh tế số.

Nâng tầm bằng dữ liệu với 4 trụ cột

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, hành trình số hóa tại Đắk Lắk vẫn đối mặt với những thách thức không nhỏ từ thực tế địa bàn. Với 102 xã, phường và diện tích lớn, dân cư phân tán khiến việc triển khai đồng bộ gặp khó khăn. Tại các vùng sâu, vùng xa, hạ tầng viễn thông và kết nối internet đôi khi chưa ổn định. Thêm vào đó, tâm lý e ngại công nghệ của một bộ phận người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số vẫn là bài toán cần sự kiên trì.

Bước sang năm 2026, Đắk Lắk xác định nâng tầm phong trào bằng những bước đi căn cơ hơn, chuyển từ phổ cập kỹ năng số sang phát triển đồng bộ hạ tầng, dữ liệu và năng lực quản trị số. Ngày 16/4/2026, Đắk Lắk tổ chức Lễ phát động phong trào Bình dân học vụ số năm 2026 và ra mắt Trung tâm dữ liệu tỉnh. Đây là dấu mốc quan trọng, giải quyết bài toán về hạ tầng và chuẩn hóa dữ liệu liên thông quốc gia.

Tỉnh Đắk Lắk xác định 4 trụ cột để chuyển đổi số bền vững: Hạ tầng – Dữ liệu – Nhân lực – An toàn thông tin. Trong đó, con người vẫn là yếu tố trung tâm. 

Theo ông Bùi Thanh Toàn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk, Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là giải pháp để chính quyền gần dân hơn. Trong năm 2026 và những năm tiếp theo, tỉnh sẽ tiếp tục đầu tư về hạ tầng, về con người, đồng thời điều động, biệt phái cán bộ tỉnh xuống hỗ trợ các xã phường. Tỉnh cũng sẽ tận dụng tối đa sự đồng hành của các doanh nghiệp viễn thông để hoàn thiện hạ tầng số từ tỉnh đến thôn buôn. Chuyển đổi số là quá trình lâu dài, đòi hỏi quyết tâm, vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của từng người dân.

Từ một phong trào phổ cập kỹ năng số, "Bình dân học vụ số" tại Đắk Lắk đang trở thành mô hình chuyển đổi số giàu tính nhân văn với người dân là trung tâm, tri thức là động lực và công nghệ là công cụ phát triển. 

Việc triển khai hiệu quả phong trào tại Đắk Lắk cho thấy vai trò nòng cốt của ngành khoa học và công nghệ địa phương trong tham mưu cơ chế, kết nối nguồn lực, phổ cập công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số toàn dân. Đây cũng là kinh nghiệm thực tiễn có giá trị để nhiều địa phương tham khảo trong hành trình xây dựng quốc gia số.