Đưa sáng kiến từ thực tiễn đến thị trường

Ông Nguyễn Xuân Sơn - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế phát biểu khai mạc Hội thảo.

Tháo gỡ rào cản, khai thác giá trị sáng kiến

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Xuân Sơn - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đổi mới sáng tạo không chỉ xuất phát từ các viện nghiên cứu, trường đại học hay doanh nghiệp công nghệ mà còn hiện diện trong hoạt động sản xuất, lao động và đời sống hằng ngày của người dân. 

Nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật do nông dân, công nhân, thợ cơ khí và người lao động tạo ra đã góp phần giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất và mang lại lợi ích thiết thực.

Từ thực tiễn đó, lãnh đạo Sở nhấn mạnh yêu cầu đặt ra không chỉ là phát hiện, công nhận và tôn vinh sáng kiến mà quan trọng hơn là xây dựng cơ chế đồng hành để các ý tưởng có tiềm năng được kiểm chứng, hoàn thiện, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, kết nối với đơn vị tiếp nhận và từng bước đưa vào ứng dụng. Hoạt động hỗ trợ cần có trọng tâm, dựa trên nhu cầu thực tế, tính khả thi, hiệu quả kinh tế - xã hội và khả năng nhân rộng, tránh tình trạng sáng kiến được công nhận nhưng thiếu nguồn lực để tiếp tục phát triển.

TS. Khổng Quốc Minh - Đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo đề dẫn tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, ông Khổng Quốc Minh - Đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo đề dẫn "Thúc đẩy hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và văn hóa đổi mới sáng tạo ở địa phương", tập trung làm rõ vai trò của lực lượng sáng chế không chuyên trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đồng thời chỉ ra những khó khăn, hạn chế về tiếp cận tri thức, kinh phí, thiết bị thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và kết nối thị trường.

Thực tế cho thấy, nhiều sáng kiến xuất phát từ nhu cầu sản xuất và đời sống, có tiềm năng ứng dụng nhưng chưa đủ nguồn lực để hoàn thiện, phát triển thành sản phẩm. Trong khi đó, hoạt động hỗ trợ tại một số địa phương vẫn tập trung nhiều vào tổ chức hội thi, công nhận và khen thưởng, còn nguồn lực dành cho thử nghiệm, đánh giá chất lượng, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa chưa tương xứng. Điều này đặt ra yêu cầu chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang hỗ trợ xuyên suốt quá trình phát triển sáng kiến, từ hình thành ý tưởng đến ứng dụng, khai thác giá trị thực tiễn.

Để giải quyết vấn đề này, ông Khổng Quốc Minh đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, phát triển văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn dân; tăng cường năng lực cho nhà sáng chế không chuyên; xây dựng mạng lưới chuyên gia, trung tâm đổi mới sáng tạo và hạ tầng dùng chung; đồng thời thúc đẩy mô hình phối hợp giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp cần tham gia từ sớm để xác định nhu cầu, đặt hàng giải pháp, thử nghiệm và tiếp nhận chuyển giao; các viện, trường hỗ trợ chuyên môn, đo kiểm, chuẩn hóa và nâng cấp công nghệ; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường, hoàn thiện chính sách và hỗ trợ những khâu còn thiếu nguồn lực.

Bà Trần Thị Thùy Yên - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ trình bày tham luận tại Hội thảo.

Với tham luận "Hoạt động sáng kiến, sáng chế và giải pháp thúc đẩy phát triển, khai thác, thương mại hóa sáng kiến, tài sản trí tuệ trên địa bàn thành phố Huế", bà Trần Thị Thùy Yên - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế đã nêu rõ những kết quả đạt được, tiềm năng và yêu cầu đặt ra trong thời gian tới.

Huế có lợi thế về nguồn lực nghiên cứu, đội ngũ trí thức, chuyên gia và các giá trị văn hóa, di sản, tri thức bản địa gắn với sản phẩm đặc trưng, làng nghề và nông sản địa phương. 

Theo báo cáo, giai đoạn từ năm 2021 đến tháng 9/2026, thành phố Huế ghi nhận 21 đơn đăng ký sáng chế, 66 đơn đăng ký giải pháp hữu ích, 29 đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp và 1.293 đơn đăng ký nhãn hiệu. Thành phố có 69 văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và 4 chỉ dẫn địa lý, góp phần bảo vệ nguồn gốc, uy tín của các sản phẩm đặc trưng như nón Huế, tinh dầu tràm Huế, Hoàng mai Huế và thanh trà Huế.

Kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 cũng cho thấy tiềm năng của thành phố, với trụ cột Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ xếp hạng 3; chỉ số đơn đăng ký nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận xếp hạng 3; chỉ số đơn đăng ký chỉ dẫn địa lý xếp hạng 6.

Tuy nhiên, các sáng chế, giải pháp hữu ích vẫn cần thêm nguồn lực để hoàn thiện công nghệ, chế tạo mẫu, thử nghiệm và kết nối doanh nghiệp; nâng cao năng lực quản lý, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ với đối với nhãn hiệu cộng đồng, chỉ dẫn địa lý.

Từ thực tiễn đó, Sở Khoa học và Công nghệ định hướng phân loại sáng kiến theo tiềm năng ứng dụng thành ba nhóm: sáng kiến phục vụ cải tiến nội bộ; sáng kiến có khả năng áp dụng, nhân rộng và sáng kiến có tiềm năng phát triển thành giải pháp kỹ thuật, sản phẩm hoặc tài sản trí tuệ. Việc lựa chọn hỗ trợ cần dựa trên tính mới, hiệu quả thực tế, phạm vi áp dụng, khả năng nhân rộng, nhu cầu tiếp nhận.

Cùng với đó, cần chuyển từ hỗ trợ đăng ký sang hỗ trợ toàn diện quá trình phát triển, khai thác tài sản trí tuệ; tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, trường đại học, tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và chủ thể sáng kiến. 

Nền tảng "Hiến kế" trên Hue-S cũng được định hướng phát huy vai trò tiếp nhận, phân loại ý tưởng từ cộng đồng, chuyển các đề xuất phù hợp đến cơ quan chuyên môn và kết nối những ý tưởng triển vọng với chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp.

Toàn cảnh Hội thảo

Kết nối nguồn lực, đồng hành từ ý tưởng đến thương mại hóa

Tại Hội thảo, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu, Doanh nghiệp tư nhân Bạch Lai và Công ty TNHH MTV Hữu cơ Huế Việt trình bày các tham luận, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong triển khai hoạt động sáng kiến tại địa phương và doanh nghiệp; đồng thời trao đổi về những thuận lợi, khó khăn và yêu cầu đặt ra trong quá trình ứng dụng, phát triển, khai thác giá trị của các sáng kiến.

Bên cạnh đó, tham luận "Phát huy vai trò của Đại học Huế và các trường, viện trong ươm tạo, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa sáng kiến" của GS.TS. Hoàng Thị Thái Hòa, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế đã chỉ ra khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu khoa học và sản phẩm có khả năng tạo doanh thu. Một công trình nghiên cứu có chất lượng khó trở thành sản phẩm được thị trường đón nhận nếu thiếu sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ đầu, nguồn lực phát triển nguyên mẫu, thử nghiệm thực tế, bảo hộ sở hữu trí tuệ và phương án kinh doanh phù hợp.

Để thu hẹp khoảng cách này, quá trình phát triển sáng kiến cần được tổ chức theo 3 giai đoạn liên tục: ươm tạo ý tưởng, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa. Trong đó, giai đoạn ươm tạo tập trung sàng lọc ý tưởng, đánh giá nhu cầu, xác định khách hàng và xây dựng mô hình kinh doanh sơ bộ. Giai đoạn hoàn thiện công nghệ chú trọng phát triển nguyên mẫu, tối ưu quy trình, kiểm chứng hiệu quả, đánh giá chi phí và chất lượng. Giai đoạn thương mại hóa hướng đến bảo hộ tài sản trí tuệ, lựa chọn phương thức chuyển giao, tìm kiếm đối tác sản xuất và tiếp cận thị trường.

Đại học Huế cùng các trường, viện có thể điều phối nguồn lực, cung cấp chuyên gia, hỗ trợ thử nghiệm, kiểm chứng và hoàn thiện công nghệ. Doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt hàng, phối hợp thử nghiệm đến tiếp nhận chuyển giao. Cơ quan quản lý nhà nước tập trung hoàn thiện cơ chế, kết nối các bên và huy động nguồn lực hỗ trợ. Tham luận đề xuất xây dựng danh mục công nghệ tiềm năng, tổ chức ươm tạo theo từng giai đoạn, khai thác phòng thí nghiệm, trang trại và cơ sở sản xuất để thử nghiệm, kiểm chứng. 

Hội thảo đã tập trung đánh giá thực trạng phong trào sáng kiến, sáng chế không chuyên và kết quả hỗ trợ thương mại hóa các sáng kiến có giá trị kinh tế - xã hội tại địa phương. Những vướng mắc về pháp lý, tài chính, hạ tầng kỹ thuật và kết nối thị trường cũng được đưa ra trao đổi, làm cơ sở đề xuất giải pháp thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao.

Ông Chu Thúc Đạt - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu bế mạc Hội thảo.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, ông Chu Thúc Đạt - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ việc khuyến khích, tôn vinh sang hỗ trợ phát triển, khai thác hiệu quả các sáng kiến trong thực tiễn. Để làm được điều này, cần chú trọng lựa chọn những sáng kiến có tiềm năng, xác định rõ nhu cầu ứng dụng và xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp với từng giai đoạn phát triển, từ hoàn thiện ý tưởng, thử nghiệm, đánh giá hiệu quả đến chuyển giao, thương mại hóa. Đồng thời, cần phát huy vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong hoàn thiện cơ chế, chính sách; vai trò của các viện nghiên cứu, trường đại học trong hỗ trợ chuyên môn, hoàn thiện công nghệ; và vai trò của doanh nghiệp trong đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng các giải pháp vào sản xuất, kinh doanh. Qua đó, từng bước tháo gỡ những rào cản về nguồn lực, công nghệ, thị trường, tạo điều kiện để các sáng kiến có giá trị được phát triển, nhân rộng, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu chụp hình lưu niệm tại Hội thảo

Hội thảo là dịp để các cơ quan quản lý, nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp và các chủ thể có sáng kiến trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn trong quá trình ứng dụng, thương mại hóa và đề xuất giải pháp phù hợp với thực tiễn. Những nội dung được chia sẻ tại Hội thảo góp phần thúc đẩy liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để các sáng kiến có tiềm năng được hoàn thiện, ứng dụng và nhân rộng, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.