Đề tài hướng đến mục tiêu tối ưu hóa và làm chủ công nghệ sản xuất xi măng alumin từ các nguồn chất thải công nghiệp như hydrat kết tảng, oxit phế phẩm từ các nhà máy alumin Tân Rai, Nhân Cơ, Lạng Sơn và xỉ nhôm của các cơ sở tái chế phế liệu. Đây vốn là những tàn dư khó xử lý, được đổ đống tại các bãi thải gây lãng phí tài nguyên và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Việc biến chúng thành nguyên liệu cho ngành công nghiệp xi măng không chỉ giúp giải bài toán môi trường mà còn gia tăng giá trị cho những vật liệu tưởng chừng như vô dụng.
Xi măng alumin.
Dưới sự chủ nhiệm của TS. Lưu Thị Hồng, nhóm nghiên cứu đã hoàn thiện thành công bộ tài liệu thiết kế dây chuyền sản xuất xi măng alumin công suất 4.500 tấn/năm, đồng thời bổ sung, tối ưu hệ thống thiết bị sẵn có để hình thành một dây chuyền hoàn chỉnh. Cùng với đó, nhóm đã xây dựng bộ quy trình công nghệ sản xuất ba loại xi măng alumin AC50, AC60 và AC70 từ nguồn chất thải nói trên. Đặc biệt, dây chuyền đã vận hành thử nghiệm và sản xuất được 500 tấn xi măng alumin đáp ứng tiêu chuẩn TCVN 7569:2007, khẳng định khả năng ứng dụng thực tiễn và chất lượng của sản phẩm.
Kết quả phân tích cho thấy, dự án mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Nếu sản xuất hoàn toàn xi măng AC50, thời gian thu hồi vốn khoảng 5,4 năm; còn với xi măng AC70, loại có giá trị và nhu cầu cao hơn, thời gian này rút xuống chỉ còn 1,86 năm. Đây là những con số rất tích cực, chứng tỏ việc đầu tư vào dây chuyền sản xuất xi măng alumin công suất 4.500 tấn/năm là khả thi và có khả năng sinh lời cao. Quan trọng hơn, việc làm chủ công nghệ trong nước sẽ giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, chủ động về sản lượng và giá thành, đồng thời giữ lại hơn 13 triệu USD mỗi năm đang bị "chảy ra ngoài" để mua xi măng alumin.
Không chỉ tạo ra hiệu quả kinh tế, nhiệm vụ còn đem lại giá trị xã hội và môi trường lớn. Việc sử dụng chất thải công nghiệp làm nguyên liệu giúp giảm áp lực xử lý và lưu giữ các đống phế thải alumin đang tồn tại ở nhiều địa phương. Khi dây chuyền được triển khai rộng rãi, hoạt động sản xuất sẽ tạo thêm việc làm, thúc đẩy sự hình thành chuỗi giá trị nội địa liên quan đến vật liệu chịu nhiệt và vật liệu đặc dụng. Với việc làm chủ nguồn nguyên liệu và công nghệ, Việt Nam cũng có cơ hội cạnh tranh với các nước khác trong khu vực, tiến tới khả năng xuất khẩu xi măng alumin sang thị trường ASEAN – nơi nhu cầu ngày càng tăng.
Thành công của nhiệm vụ cho thấy việc phát triển công nghệ dựa trên nguồn nguyên liệu nội tại, đặc biệt là chất thải, hoàn toàn có thể trở thành động lực mới cho ngành công nghiệp vật liệu xây dựng. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho hướng đi mà Việt Nam đang theo đuổi: Phát triển kinh tế tuần hoàn, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ. Với kết quả đạt được, nhiệm vụ không chỉ giải quyết một vấn đề cấp bách của ngành mà còn đặt nền móng để hình thành ngành sản xuất xi măng alumin trong nước, một lĩnh vực mà Việt Nam đã để trống trong suốt nhiều năm.
