Cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Lê Xuân Định, Tổ trưởng Tổ soạn thảo chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo Ủy ban TCĐLCL Quốc gia, đại diện các đơn vị chức năng và thành viên Tổ soạn thảo theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Đo lường là nhiệm vụ quan trọng nhằm thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo Thứ trưởng, Luật Đo lường được ban hành từ năm 2011, sau hơn 15 năm triển khai đã góp phần quan trọng vào việc thiết lập kỷ cương trong hoạt động đo lường, bảo đảm công bằng trong thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hóa. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hệ thống pháp luật về đo lường cần được cập nhật để đáp ứng yêu cầu phát triển mới.
Thứ trưởng Lê Xuân Định phát biểu tại buổi làm việc.
Đo lường không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là nền tảng của quản lý, của đổi mới sáng tạo và của phát triển bền vững. Những gì không đo lường được sẽ không thể kiểm soát và cải thiện được. Vì vậy, hoàn thiện pháp luật về đo lường là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Thứ trưởng Lê Xuân Định khẳng định.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, đo lường là một trong những trụ cột quan trọng của hạ tầng chất lượng quốc gia, có vai trò xuyên suốt trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, khoa học, công nghệ và đời sống xã hội. Việc sửa đổi luật lần này cần tiếp cận theo hướng hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm quản lý và phát huy vai trò của doanh nghiệp.
Trình bày báo cáo tại cuộc họp, Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải cho biết, việc sửa đổi Luật Đo lường đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và phân công của Thủ tướng Chính phủ. Dự kiến, dự án Luật sẽ được trình Chính phủ vào tháng 5/2026, trình Quốc hội xem xét và thông qua tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.
Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL Quốc gia Nguyễn Nam Hải phát biểu tại buổi làm việc.
Kết quả tổng kết thi hành Luật Đo lường cho thấy, mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn một số hạn chế. Đáng chú ý, các quy định chưa theo kịp xu hướng chuyển đổi số trong hoạt động đo lường; năng lực đo lường quốc gia và doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu của các lĩnh vực mới như năng lượng mới, kinh tế xanh, tín chỉ carbon hay các đối tượng đo trong không gian số.
Bên cạnh đó, cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hệ thống đo lường quốc gia còn hạn chế, vai trò của doanh nghiệp chưa được phát huy đầy đủ. Nhiều doanh nghiệp mới chỉ dừng ở việc kiểm định phương tiện đo bắt buộc, chưa xây dựng hệ thống bảo đảm đo lường toàn diện nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Một số quy định về thủ tục hành chính, điều kiện cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm cũng không còn phù hợp, làm gia tăng chi phí tuân thủ và chưa tạo điều kiện thuận lợi cho xã hội hóa hoạt động đo lường.
Đặc biệt, việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp và các quy định mới của Luật Thanh tra, Luật Đầu tư đặt ra yêu cầu phải điều chỉnh các quy định liên quan để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và tránh khoảng trống pháp lý trong quản lý nhà nước về đo lường.
Xây dựng hệ thống đo lường hiện đại, lấy doanh nghiệp làm trung tâm
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường tập trung vào ba nhóm chính sách lớn.
Thứ nhất, chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường, thông qua việc bổ sung quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành đo lường, quản lý phương tiện đo theo vòng đời sử dụng và triển khai hoạt động đo lường trên nền tảng số. Việc áp dụng mã số định danh cho phương tiện đo sẽ giúp tăng cường khả năng truy xuất, quản lý và bảo đảm độ tin cậy của phép đo.
Thứ hai, nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia và phát huy vai trò của doanh nghiệp. Dự thảo Luật bổ sung các quy định nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia xây dựng, vận hành hệ thống đo lường, đồng thời tăng cường năng lực tự bảo đảm đo lường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ mô hình quản lý hành chính sang mô hình quản lý dựa trên năng lực và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Thứ ba, hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước về đo lường theo hướng phân định rõ thẩm quyền, tăng cường phân cấp, phân quyền và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro. Đồng thời, nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm, đơn giản hóa, góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, dự thảo Luật cũng bổ sung các quy định nhằm ưu tiên phát triển năng lực đo lường phục vụ các lĩnh vực công nghệ mới, công nghệ chiến lược, kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Các thành viên trong Tổ soạn thảo trao đổi, thảo luận tại cuộc họp.
Tại cuộc họp, các thành viên Tổ soạn thảo đã trao đổi, góp ý nhiều nội dung quan trọng nhằm hoàn thiện dự thảo Luật, trong đó tập trung vào việc bảo đảm tính đồng bộ với các luật liên quan, tăng tính khả thi và phù hợp với thực tiễn quản lý và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Lê Xuân Định đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và các ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, đơn vị liên quan. Thứ trưởng đề nghị Tổ soạn thảo tiếp tục bám sát thực tiễn, tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đồng thời bảo đảm Luật Đo lường sửa đổi không chỉ khắc phục những bất cập hiện nay mà còn có tính ổn định, hiện đại và mang tính dẫn dắt trong dài hạn.
Pháp luật phải trở thành nguồn lực phát triển, tạo nền tảng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Luật Đo lường sửa đổi cần được xây dựng theo hướng hiện đại, minh bạch, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Việc hoàn thiện Luật Đo lường được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường năng lực hạ tầng chất lượng quốc gia và tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững trong thời gian tới.
