Viễn thông - nền tảng của tiếp cận số và cơ hội phát triển
Bộ trưởng Miguel Manetelu bày tỏ sự trân trọng đối với hỗ trợ của Việt Nam trong lĩnh vực viễn thông thời gian qua, đặc biệt thông qua hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư tại Timor-Leste. Ông nhấn mạnh, với Timor-Leste, viễn thông không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, mà còn là "cửa ngõ" để người dân tiếp cận dịch vụ công, y tế, giáo dục và các cơ hội phát triển mới.
Timor-Leste đang từng bước hoàn thiện khung chính sách và hạ tầng số, từ quy hoạch tần số, thiết lập các thế hệ mạng mới đến chuẩn hóa quản lý viễn thông. Tuy nhiên, quốc gia còn trẻ này vẫn cần kinh nghiệm từ những nước đã đi trước, đặc biệt là Việt Nam, nước từng trải qua giai đoạn xuất phát tương tự và đã thành công trong phổ cập viễn thông trên quy mô lớn.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam khi cấp thêm tần số cho 5G, giúp tốc độ mạng di động tăng gần gấp đôi trong thời gian ngắn. "Cấp thêm tần số tốt cho tất cả doanh nghiệp có thêm băng thông, người dân được hưởng dịch vụ tốt hơn, còn nhà nước thúc đẩy được phát triển kinh tế số", Bộ trưởng nêu rõ.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh rằng nếu coi viễn thông và công nghệ số là hạ tầng thiết yếu như điện, nước, đường sá, việc đầu tư sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa nhanh chóng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng cơ hội bình đẳng cho mọi người dân.
Theo Bộ trưởng, công nghệ số chỉ thật sự có giá trị khi được đặt đúng chỗ, tức là giải quyết các bài toán cụ thể của đời sống. Với mỗi quốc gia, giải pháp phù hợp phải dựa trên điều kiện thực tế, chứ không phải sao chép nguyên mẫu của nước đi trước. Chính cách tiếp cận "thực dụng - hiệu quả - phù hợp" này tạo dấu ấn riêng trong hợp tác số Việt Nam – Timor-Leste.
Cuộc làm việc giữa Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng và Bộ trưởng Bộ Giao thông & Truyền thông Timor-Leste Miguel Marques Gonçalves Manetelu.
Chuyển đổi số và đào tạo nhân lực: Con đường ngắn nhất là "làm trước, học trong quá trình làm"
Một trụ cột quan trọng khác trong trao đổi là đào tạo và phát triển nguồn nhân lực số. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam rằng các nước đang phát triển không cần chờ có đủ nguồn lực mới bắt đầu chuyển đổi số. Trái lại, càng có nhiều vấn đề cần giải quyết thì càng cần bắt đầu sớm, lấy chính nhu cầu đó làm động lực học tập và ứng dụng công nghệ.
Theo Bộ trưởng, các chương trình đào tạo dài hạn đôi khi tạo ra độ trễ không cần thiết. Thay vào đó, có thể triển khai đào tạo theo kỹ năng cụ thể, "đào tạo những gì xã hội đang cần ngay bây giờ". Người học, khi tham gia vào quá trình làm việc thực tế, sẽ tiếp tục học lên và hoàn thiện năng lực.
Bộ trưởng cũng giới thiệu mô hình đào tạo trực tuyến và đại học số của Việt Nam giải pháp giúp giảm chi phí, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và phù hợp với những quốc gia có nguồn lực còn hạn chế như Timor-Leste.
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đề xuất một cơ chế hợp tác linh hoạt: nếu Timor-Leste gặp bài toán công nghệ khó, "có thể mang sang Việt Nam để cùng giải quyết". Ông nhấn mạnh: "Quan trọng không phải ai triển khai, mà là vấn đề được giải quyết. Việt Nam luôn sẵn sàng hỗ trợ trong khả năng của mình".
Bộ trưởng Miguel Manetelu bày tỏ ấn tượng mạnh mẽ về triết lý "làm trước, học trong quá trình làm" một cách tiếp cận mà ông cho rằng phù hợp nhất với Timor-Leste, quốc gia đang xây dựng nền tảng từ con số nhỏ nhưng có quyết tâm lớn. "Chúng tôi mong muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam trong chuyển đổi số và đào tạo vì đó là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến phát triển quốc gia", ông nói.
Từ góc nhìn của Việt Nam, các quốc gia đi sau trong chuyển đổi số có lợi thế riêng: có thể chọn đi tắt, đón đầu, tránh chi phí thử nghiệm, và tiếp cận ngay các công nghệ tiên tiến mà không cần xây dựng lại toàn bộ lộ trình như các nước đã phát triển. "Không cần đi đúng con đường mà người khác đã đi. Có thể chọn những đoạn ngắn hơn, hiệu quả hơn", Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ.
Cuộc làm việc cho thấy hợp tác số Việt Nam - Timor-Leste không chỉ dừng ở trao đổi mô hình hay hỗ trợ kỹ thuật, mà là quá trình đồng hành chiến lược, nơi Việt Nam đóng vai trò người chia sẻ kinh nghiệm, còn Timor-Leste mang đến những bài toán thực tiễn để cùng giải quyết. Từ viễn thông, dịch vụ số, quản lý nhà nước đến đào tạo nhân lực, tất cả đều hướng tới khả năng áp dụng ngay, phù hợp với điều kiện thực tế và mang lại kết quả đo đếm được.
Trong bối cảnh ASEAN đang mở rộng không gian hợp tác số, Timor-Leste có cơ hội hội nhập sâu hơn và nhanh hơn vào hệ sinh thái số khu vực. Với sự chia sẻ và hỗ trợ từ Việt Nam, quốc gia trẻ này đang từng bước xây dựng năng lực số, chuẩn bị nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong những năm tới theo đúng tinh thần mà Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã khẳng định: "Công nghệ số không phải là câu chuyện đi sau, mà phải song hành với sự phát triển của mỗi quốc gia."
