Điểm đáng chú ý của phong trào “Bình dân học vụ số” là cách triển khai từ cơ sở, gắn trực tiếp với nhu cầu thực tế của người dân. Ở xã Vân Bán (tỉnh Phú Thọ), người dân lần đầu được hướng dẫn nộp hồ sơ hành chính trực tuyến, nhận kết quả tại nhà, sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận các dịch vụ số thiết yếu.
Không chỉ dừng ở các buổi tập huấn, địa phương còn triển khai nhiều hội nghị chuyên đề về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Sau 3 tháng triển khai, 100% văn bản hành chính tại xã được xử lý và ký số trên môi trường mạng; hệ thống một cửa điện tử và phần mềm quản lý văn bản vận hành ổn định.
Theo lãnh đạo địa phương, để chuyển đổi số hiệu quả, cán bộ cơ sở phải là lực lượng tiên phong, không chỉ sử dụng thành thạo công cụ số trong công việc mà còn trực tiếp hướng dẫn người dân tiếp cận và sử dụng các nền tảng số phục vụ đời sống và sản xuất.
Tại xã Bảo Hà (Lào Cai), các lớp tập huấn kỹ năng số được tổ chức với sự tham gia của 72 tổ công nghệ số cộng đồng. Người dân được hướng dẫn lấy lại mật khẩu VNeID, đăng ký tạm trú, thường trú trực tuyến và sử dụng các nền tảng số cơ bản. Công an xã trực tiếp hỗ trợ người dân theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, giúp nhiều người lần đầu tự thực hiện các thao tác số trên điện thoại thông minh.
Ở xã Đại Xuyên (Hà Nội), chuyển đổi số được triển khai theo hướng bài bản hơn với 46 tổ chuyển đổi số cộng đồng được tập huấn thực tế về sử dụng iHanoi, VNeID và nền tảng eTax Mobile. Chính quyền địa phương xác định chuyển đổi số không chỉ là triển khai phần mềm mà là thay đổi phương thức phục vụ người dân.
Trong khi đó, tại phường Mộc Sơn (Sơn La), công nghệ số được gắn với bảo đảm an toàn cho người dân trên không gian mạng. Người dân không chỉ được hướng dẫn tích hợp bảo hiểm y tế, kích hoạt VNeID mà còn được phổ biến kỹ năng nhận diện các hình thức lừa đảo công nghệ cao như deepfake, giả mạo cuộc gọi video hay tin nhắn lừa đảo.
Điểm chung trong cách làm của các địa phương là đưa công nghệ đến gần người dân bằng những nội dung cụ thể, dễ hiểu và dễ ứng dụng. Thay vì tiếp cận chuyển đổi số theo hướng kỹ thuật phức tạp, các địa phương lựa chọn những nhu cầu thiết yếu nhất như giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán điện tử, khai thác dịch vụ công hay bảo đảm an toàn thông tin để hướng dẫn người dân.
Cùng với đó, vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng ngày càng rõ nét. Đây được xem là “cánh tay nối dài” của chuyển đổi số tại cơ sở, trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người” đang trở thành cách làm phổ biến trong nhiều địa phương.
Thực tế triển khai cho thấy, khi khoa học và công nghệ được đưa vào đời sống theo hướng gần gũi và thiết thực, người dân không còn coi chuyển đổi số là điều xa vời. Từ việc nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thông tin, sử dụng VNeID đến thanh toán không dùng tiền mặt, kỹ năng số đang từng bước trở thành kỹ năng cơ bản trong đời sống hằng ngày.
Trong tiến trình xây dựng xã hội số, phong trào “Bình dân học vụ số” đang cho thấy một hướng đi mang tính nền tảng: chuyển đổi số không chỉ bắt đầu từ hạ tầng hay công nghệ, mà bắt đầu từ khả năng tiếp cận và làm chủ công nghệ của mỗi người dân.