Khi người làm công nghệ thử sức với 19 câu hỏi pháp luật

Một sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) mở điện thoại, truy cập Cổng Pháp luật quốc gia và bắt đầu bài thi.

Ở một nơi khác, một viên chức Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) cũng có thể làm điều tương tự.

Họ khác nhau về tuổi, công việc và chuyên môn, nhưng cùng bước vào một cuộc thi với những câu hỏi chung về Hiến pháp và pháp luật.

Đó là một lát cắt thú vị của Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia "Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật" đang được triển khai trong Bộ Khoa học và Công nghệ.

Cuộc thi đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong lĩnh vực KH&CN.

Tại PTIT, Cuộc thi không chỉ dành cho cán bộ. Học viện phát động tới toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức, người lao động, học viên và sinh viên; các khoa, viện nghiên cứu, cố vấn học tập và tổ chức Đoàn - Hội cùng đưa thông tin tới từng lớp, hướng tới tỷ lệ tham gia cao.

VNNIC cũng triển khai Cuộc thi tới viên chức, người lao động của Trung tâm. Tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST), thông tin về Cuộc thi được lan tỏa trên kênh của Viện.

Một cuộc thi pháp luật vì thế đang đi từ cơ quan quản lý Internet tới viện nghiên cứu, từ phòng làm việc tới giảng đường công nghệ.

20 phút và một điều có thể chưa biết

Cách thi khá đơn giản. Mở máy tính hoặc điện thoại có kết nối Internet, đăng ký tài khoản và bắt đầu. Mỗi lượt có 19 câu hỏi trắc nghiệm và một câu dự đoán, thời gian tối đa 20 phút. Cuộc thi diễn ra trực tuyến từ ngày 20/8 đến hết 3/10. Nhưng điều thú vị có thể không nằm ở việc mất bao nhiêu phút để hoàn thành.

Một câu hỏi tưởng quen thuộc có thể khiến người dự thi dừng lại: Mình có thực sự nhớ đúng quy định này không? Một đáp án sai có thể dẫn đến việc mở lại văn bản pháp luật để tìm câu trả lời. Một khái niệm từng nghe nhiều lần có thể lần đầu được hiểu đầy đủ.

Với sinh viên, đó là cách kiểm tra kiến thức ngoài giáo trình. Với cán bộ, viên chức, đó có thể là dịp kiểm tra lại những quy định tưởng đã quen thuộc trong công việc. Ngay tại PTIT, pháp luật vốn đã hiện diện trong chương trình đào tạo. Chẳng hạn, chương trình Quan hệ công chúng của Học viện có học phần Pháp luật đại cương, trang bị kiến thức từ Hiến pháp, hành chính, dân sự, lao động đến phòng, chống tham nhũng.

Cuộc thi đưa những kiến thức ấy ra khỏi một học phần hay một buổi phổ biến pháp luật để trở thành trải nghiệm mà nhiều nhóm người trong cùng một cơ quan, trường học có thể tham gia.

Khi công nghệ trở thành "cầu nối" với pháp luật

Có một sự gặp nhau khá đặc biệt ở Cuộc thi năm nay. Ngành KH&CN đang thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và nhiều công nghệ mới. Nhưng lần này, chính công nghệ lại được sử dụng để đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với những người làm công nghệ.

Không hội trường. Không cần tập trung vào một thời điểm. Một sinh viên có thể thi sau giờ học. Một viên chức có thể dành một khoảng thời gian phù hợp trong ngày. Chỉ cần thiết bị kết nối Internet, "phòng thi" có thể xuất hiện ở bất cứ đâu.

Hiệu quả của cách tiếp cận này đã thể hiện ngay từ những ngày đầu. Sau một tuần triển khai, Cuộc thi trên Cổng Pháp luật quốc gia ghi nhận hơn 221.000 lượt tham gia trên toàn quốc. Cổng Thông tin điện tử Bộ KH&CN đánh giá nền tảng trực tuyến giúp người tham gia không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà có thể trực tiếp trả lời câu hỏi, tự kiểm tra và chủ động tìm hiểu pháp luật.

Với Bộ KH&CN, câu chuyện không nằm ở con số chung đó mà ở cách một cuộc thi quốc gia đang được đưa tới từng nhóm người trong ngành. PTIT yêu cầu các đơn vị theo dõi số lượng người tham gia; cố vấn học tập theo dõi tình hình hưởng ứng tại các lớp và tổng hợp kết quả. Điều đó khiến một bài thi trên điện thoại không còn hoàn toàn là chuyện cá nhân. 

Ai sẽ là người đạt kết quả tốt trong ngành KH&CN? Có thể là một cán bộ pháp chế đã nhiều năm làm việc với văn bản. Nhưng cũng có thể là một kỹ sư Internet. Một nhà nghiên cứu. Hay một sinh viên công nghệ vừa bước vào giảng đường. Chính sự chưa biết ấy tạo nên một phần hấp dẫn của Cuộc thi.

Bởi pháp luật không phải kiến thức dành riêng cho người học luật. Một kỹ sư phát triển sản phẩm số cũng cần biết giới hạn pháp lý của công nghệ mình tạo ra. Người làm dữ liệu cần hiểu trách nhiệm đối với dữ liệu. Người làm quản lý nhà nước càng cần hiểu những quy định mình áp dụng. Và trước 19 câu hỏi, chức danh hay chuyên môn không quyết định đáp án. 

Cuộc thi còn kéo dài đến hết ngày 3/10. PTIT đang hướng tới tỷ lệ tham gia cao; VNNIC, VKIST và các đơn vị thuộc Bộ tiếp tục lan tỏa hoạt động.

Thay vì coi đây là một nhiệm vụ phải hoàn thành, mỗi người có thể bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản: Nếu có 20 phút và 19 câu hỏi về Hiến pháp, pháp luật trước mặt, mình sẽ trả lời đúng được bao nhiêu? Có lẽ cách tốt nhất để biết câu trả lời là thử sức.