Khoa học công nghệ - động lực tăng trưởng chủ lực.
Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí đột phá hàng đầu. Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, đây là “bộ ba trụ cột” của mô hình tăng trưởng mới, giúp Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Những con số năm 2025 cho thấy chuyển dịch cơ cấu tăng trưởng đang diễn ra rõ nét. Doanh thu toàn ngành công nghiệp công nghệ số Việt Nam đạt khoảng 198 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước. Giá trị đóng góp vào GDP đạt khoảng 1,075 triệu tỷ đồng (xấp xỉ 40,9 tỷ USD), tăng 10% so với năm 2024.
Xuất khẩu phần cứng và điện tử đạt 178 tỷ USD, tăng 35%, tiếp tục giữ vai trò là một trong những nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của nền kinh tế. Những con số này cho thấy công nghệ số không còn là lĩnh vực hỗ trợ mà đã trở thành khu vực sản xuất và xuất khẩu chủ lực.
Sự phát triển của công nghệ số phản ánh quá trình chuyển từ mô hình gia công, lắp ráp sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn. Hạ tầng số, dữ liệu và nền tảng công nghệ đang dần trở thành “tài nguyên” mới của quốc gia.
Bán dẫn: Bước tiến vào chuỗi giá trị cao
Một điểm nhấn khác là ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử. Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu với sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Intel, Samsung, Amkor cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ quốc tế.
Chính phủ đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030, đồng thời xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu, thiết kế và sản xuất chip trong nước. Tháng 1/2026, Tập đoàn Viettel đã khởi công nhà máy sản xuất chip tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, theo tiến trình 32nm, dự kiến sản xuất thử nghiệm từ năm 2028. Đây được xem là bước đi quan trọng, đánh dấu nỗ lực chuyển từ lắp ráp sang thiết kế và làm chủ công nghệ.
Việc nâng cao năng lực nội sinh trong bán dẫn không chỉ giúp tăng giá trị gia tăng cho ngành điện tử mà còn tạo nền tảng cho các lĩnh vực chiến lược khác như AI, IoT và công nghiệp quốc phòng công nghệ cao.
AI- động lực tăng năng suất
Trí tuệ nhân tạo đang nổi lên như công nghệ nền tảng có khả năng tạo đột phá về năng suất lao động. Các doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu đầu tư quy mô lớn. FPT triển khai dự án trung tâm AI trị giá khoảng 174 triệu USD và kế hoạch xây dựng “nhà máy AI” 200 triệu USD nhằm phát triển hạ tầng tính toán, dữ liệu và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
AI không chỉ là sản phẩm công nghệ mà còn là công cụ tối ưu hóa hoạt động sản xuất, quản trị doanh nghiệp, tài chính, y tế, giáo dục và hành chính công. Khi được triển khai trên diện rộng, công nghệ này có thể tạo ra bước nhảy vọt về năng suất - yếu tố then chốt quyết định tăng trưởng dài hạn.
Hoàn thiện thể chế để giải phóng nguồn lực
Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, để khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng, cần thay đổi cách tiếp cận quản lý: chuyển từ cấp kinh phí theo đầu vào sang đặt hàng và mua sản phẩm đầu ra; từ quản lý rủi ro sang chấp nhận rủi ro có kiểm soát nhằm khuyến khích sáng tạo.
Tinh thần của Nghị quyết 57 là trao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn cho các tổ chức nghiên cứu và nhà khoa học, đồng thời tạo cơ chế để doanh nghiệp trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việc phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia và khu công nghệ cao sẽ đóng vai trò cầu nối giữa nghiên cứu và thị trường.
Trong mô hình tăng trưởng mới, chuyển đổi số giữ vai trò lan tỏa các thành tựu khoa học và công nghệ trên quy mô toàn xã hội. Việc số hóa dữ liệu, xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số giúp rút ngắn thời gian thương mại hóa công nghệ, giảm chi phí và mở rộng thị trường./.
