Theo hồ sơ đề xuất, nhiệm vụ "Xây dựng mô hình phát triển chuỗi giá trị sản phẩm bún Vân Cù gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản làng nghề" tập trung đánh giá thực trạng sản xuất; xây dựng quy trình sản xuất, đóng gói và bảo quản ở quy mô thương mại, hướng tới kéo dài thời hạn sử dụng bún tươi từ khoảng 24 giờ hiện nay lên 72 giờ; đồng thời xây dựng quy trình xử lý nước thải phù hợp với quy mô hộ sản xuất.
Cùng với các giải pháp công nghệ, nhiệm vụ dự kiến xây dựng tiêu chuẩn cơ sở về chất lượng sản phẩm; phát triển nhãn hiệu tập thể "Bún Vân Cù" gắn với hệ thống truy xuất nguồn gốc; xây dựng mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị từ nguyên liệu, chế biến, đóng gói, bảo quản đến phân phối và tiêu dùng. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng, tăng khả năng kiểm soát nguồn gốc, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm.
Hội đồng xét đặt hàng nhiệm vụ xây dựng chuỗi giá trị bún Vân Cù, hướng tới ứng dụng khoa học và công nghệ nâng cao giá trị sản phẩm gắn với bảo tồn, phát huy di sản làng nghề.
Nhiệm vụ cũng đề xuất kết hợp hoạt động sản xuất với trải nghiệm làm bún, tạo thêm sản phẩm phục vụ du lịch, góp phần khai thác giá trị văn hóa, tri thức và kỹ năng làm nghề, gắn phát triển kinh tế làng nghề với bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
KH&CN tháo gỡ điểm nghẽn, nâng giá trị sản phẩm
Bún Vân Cù là sản phẩm của làng nghề truyền thống có lịch sử hơn 400 năm tại Huế. Năm 2014, làng nghề bún tươi Vân Cù được công nhận là làng nghề truyền thống. Đến tháng 12/2024, nghề làm bún Vân Cù được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hiện làng nghề có hơn 90 hộ sản xuất, sản lượng trên 30 tấn bún mỗi ngày. Bên cạnh giá trị kinh tế, bún Vân Cù còn gắn với văn hóa ẩm thực, tri thức và kỹ năng làm nghề được cộng đồng trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, sản phẩm hiện chủ yếu được sản xuất và tiêu thụ dưới dạng bún tươi, thời hạn sử dụng khoảng 24 giờ, làm hạn chế phạm vi phân phối và khả năng mở rộng thị trường. Hoạt động sản xuất cũng đặt ra yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, xử lý môi trường, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và liên kết tiêu thụ.
Việc ứng dụng các giải pháp KH&CN trong sản xuất, bảo quản, xử lý môi trường và truy xuất nguồn gốc vì vậy được xác định là cơ sở để khắc phục những hạn chế hiện nay, nâng cao chất lượng, kéo dài thời hạn sử dụng và tạo điều kiện mở rộng thị trường cho sản phẩm. Đồng thời, mô hình liên kết theo chuỗi giá trị sẽ tăng cường kết nối giữa các khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ, hướng tới nâng cao giá trị kinh tế của làng nghề.
Phát triển sản phẩm gắn với bảo tồn
Tại cuộc họp, các thành viên Hội đồng đánh giá nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn, phù hợp với yêu cầu phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với bảo tồn, phát huy giá trị làng nghề truyền thống.
Hội đồng đề nghị đơn vị đăng ký tham gia thực hiện nhiệm vụ tiếp tục làm rõ tính cấp thiết, thực trạng sản xuất, tiêu thụ và những điểm nghẽn của làng nghề; phân tích sâu hơn cơ sở khoa học và thực tiễn của giải pháp bảo quản, nhất là mục tiêu kéo dài thời hạn sử dụng sản phẩm. Các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, môi trường và khả năng thương mại hóa cần được xác định cụ thể, phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.
Bên cạnh đó, cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các bên tham gia chuỗi giá trị, bảo đảm sự liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và các hộ sản xuất. Các giải pháp đề xuất cần có tính khả thi, khả năng áp dụng vào thực tế và tạo giá trị lâu dài cho cộng đồng làng nghề.
Kết luận cuộc họp, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế, Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Xuân Sơn đề nghị đơn vị đăng ký tham gia thực hiện nhiệm vụ tiếp thu đầy đủ ý kiến của Hội đồng, tiếp tục hoàn thiện thuyết minh, bám sát yêu cầu đặt hàng và xác định rõ những vấn đề trọng tâm cần giải quyết.
Đại diện đơn vị đăng ký tham gia thực hiện nhiệm vụ báo cáo thuyết minh tại Hội đồng.
Trong đó, cần chú trọng hoàn thiện các quy trình sản xuất, bảo quản, xử lý môi trường và tiêu chuẩn chất lượng phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng, ổn định sản phẩm, mở rộng thị trường, tạo thêm nguồn thu và cải thiện sinh kế cho các hộ sản xuất, kinh doanh trong làng nghề.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ cần bảo đảm hài hòa giữa nâng cao chất lượng, an toàn, khả năng thương mại hóa sản phẩm với gìn giữ những giá trị cốt lõi, bản sắc và phương thức làm nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ. Qua đó, vừa nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm, vừa bảo tồn, phát huy giá trị di sản làng nghề trong quá trình phát triển.
Hội đồng thống nhất giao UBND phường Kim Trà chủ trì thực hiện nhiệm vụ. Kết quả nhiệm vụ được kỳ vọng góp phần nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của bún Vân Cù, mở rộng thị trường, cải thiện sinh kế cho người dân, đồng thời phát huy vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
