Giống mới từ phòng thí nghiệm
Tại Trung tâm Giống và Hoa kiểng Bến Tre, những khay cấy mô được đặt trong phòng vô trùng, ánh đèn trắng sáng. Từng cây giống phú quý, thịnh vượng, tử la lan, hoa hồng golden hay giống dứa MD2, chuối, gừng, chà là… đang lớn dần lên nhờ công nghệ nuôi cấy mô.
Bưởi da xanh Bến Tre đã tạo được danh tiếng trên thị trường và tiêu thụ khá ổn định.
Ông Bùi Trường Thọ, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, trung tâm hiện đang lưu trữ và sản xuất giống nuôi cấy mô cho bốn nhóm chính: hoa, kiểng lá, dược liệu và cây ăn trái ngắn ngày. "Người dân đặt hàng khá đa dạng. Ưu điểm của phương pháp này là tạo giống đồng loạt, sạch bệnh, năng suất cao. Đây là cách để nông dân tiếp cận nguồn giống chất lượng, phục vụ sản xuất bền vững," ông Thọ nói.
Không chỉ dừng ở phòng thí nghiệm, công nghệ còn theo ra vườn. Sở NN-PTNT đã công nhận 163 cây đầu dòng và 834 vườn cây đầu dòng, cung ứng 30 - 40 triệu mắt ghép mỗi năm. Đặc biệt, hai sáng kiến "Ứng dụng phần mềm Quantum GIS quản lý cây và vườn đầu dòng" và "Ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc cây giống" đã giúp nông dân có thể kiểm tra ngay trên điện thoại: giống cây họ mua có nguồn gốc từ đâu, chất lượng ra sao.
Trên website caygionghoakiengtinhbentre.vn, nông dân, HTX hay doanh nghiệp đều có thể tra cứu danh mục cây giống, xem catalog và kết nối tiêu thụ. Thay vì mua giống qua kênh truyền thống, nay họ chỉ cần vài thao tác trên mạng - đây là bước chuyển rõ rệt của quá trình chuyển đổi số.
Chăn nuôi và thủy sản bước vào kỷ nguyên số
Ngành chăn nuôi và thú y Bến Tre cũng không đứng ngoài cuộc. Chi cục Chăn nuôi và Thú y đã xây dựng phần mềm quản lý dữ liệu chăn nuôi, hiện đang chạy thử nghiệm. Khi chính thức vận hành, phần mềm sẽ số hóa toàn bộ thông tin: Từ tổng đàn, tình hình dịch bệnh, tỷ lệ tiêm phòng cho tới dữ liệu giết mổ, kiểm dịch.
Ông Trần Quang Thái, Chi cục trưởng, cho biết: "Doanh nghiệp sẽ có số liệu chính xác để xây dựng kế hoạch kinh doanh, người chăn nuôi biết khu vực nào đang có dịch để chủ động phòng tránh. Đây là thay đổi rất lớn so với trước kia khi thông tin còn phân tán, cập nhật chậm."
Trong lĩnh vực thủy sản, diện tích nuôi tôm công nghệ cao của Bến Tre đã đạt hơn 3.430ha, Sở KH-CN tỉnh vừa nghiệm thu đề tài ứng dụng nền tảng Map4D GIS Platform để số hóa quản lý 1.900ha vùng nuôi tôm công nghệ cao, hướng tới 4.000ha trong giai đoạn 2021 - 2025. Trên màn hình máy tính, từng ao nuôi hiện lên cùng thông tin chi tiết: độ mặn, nguồn nước, thời gian thả giống… Từ đây, cán bộ quản lý có thể khoanh vùng rủi ro, đưa ra khuyến cáo kịp thời cho nông dân.
Ông Huỳnh Quang Đức, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT, nhận định: "Số hóa vùng nuôi không chỉ giúp quản lý khoa học mà còn mở đường cho chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, tăng uy tín sản phẩm trên thị trường xuất khẩu."
Hợp tác xã: Từ tem truy xuất đến thương mại điện tử
Hiện nay, nhiều HTX của tỉnh Bến Tre áp dụng phần mềm quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, sản xuất theo chuẩn GAP, HACCP. HTX Bưởi da xanh Giồng Trôm đã được chứng nhận VietGAP, OCOP 4 sao. Năm 2023, HTX được hỗ trợ tem truy xuất nguồn gốc từ chương trình nông thôn mới. "Từ khi có tem, người mua yên tâm hơn, dễ phân biệt bưởi da xanh Bến Tre được bảo hộ Chỉ dẫn địa lý với bưởi từ nơi khác. Doanh thu của HTX cũng tăng rõ rệt," ông Nguyễn Văn Bảy, Giám đốc HTX, chia sẻ.
Ngoài ra, nhiều HTX khác đã được hỗ trợ xây dựng mã số vùng trồng, chứng nhận VietGAP, HACCP. Đây là "tấm hộ chiếu" để nông sản Bến Tre đi xa, chinh phục các thị trường khó tính.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ nằm ở khâu sản xuất mà còn ở khâu tiêu thụ. Nhiều HTX đã đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, xây dựng fanpage, kênh Youtube hay Zalo để quảng bá. Trung tâm Khuyến nông và Tư vấn dịch vụ nông nghiệp đã đăng tải hơn 150 bài trên Zalo, từ chính sách, thị trường tới kỹ thuật, giúp nông dân tiếp cận nhanh thông tin hữu ích.
Hoàn thiện dữ liệu vùng sản xuất
Một trong những nhiệm vụ quan trọng mà Chính phủ giao cho Bến Tre là tiên phong xây dựng nền tảng dữ liệu số về nông nghiệp và truy xuất nguồn gốc. Từ năm 2023, tỉnh đã phối hợp với Công ty IOTLink triển khai dự án quản lý chuỗi giá trị cây trồng chủ lực.
Tại 5 HTX thuộc 4 huyện, phần mềm Map4D đã gắn với gần 1.000 nông hộ. Mỗi hộ được cấp ID, cập nhật đầy đủ thông tin: tên, số liên lạc, loại cây trồng, thời gian trồng, thuốc bảo vệ thực vật sử dụng… Từ dữ liệu này, chính quyền có thể lập bản đồ số vùng sản xuất dừa, sầu riêng, chôm chôm, xoài tứ quý, bưởi da xanh - những cây đã tạo thương hiệu cho nông sản Bến Tre.
Ông Đoàn Văn Đảnh, Giám đốc Sở NN-PTNT, khẳng định: "Dữ liệu số không chỉ giúp cơ quan quản lý điều hành hiệu quả, mà còn hỗ trợ nông dân và HTX trong việc quy hoạch sản xuất, phòng trừ sâu bệnh, phát triển thương mại điện tử."
Song song, ngành nông nghiệp còn thí điểm thiết bị giám sát mặt đất, lắp đặt trạm giám sát sâu rầy thông minh, quản lý bản đồ chuyên đề về nông nghiệp, giám sát môi trường nước trong nuôi nghêu… Đây là những bước đi cụ thể để Bến Tre tiến tới nền nông nghiệp chính xác.
Dù đạt nhiều kết quả, việc ứng dụng KHCN vẫn gặp không ít khó khăn. Chi phí đầu tư cho hệ thống công nghệ cao lớn, trong khi sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao chưa được nhiều người tiêu dùng phân biệt rõ với sản phẩm truyền thống. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh.
Theo ông Huỳnh Quang Đức, giải pháp sắp tới là tỉnh sẽ tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, mở rộng nghiên cứu giống mới thích ứng biến đổi khí hậu, đa dạng nguồn nguyên liệu. Quan điểm là phải gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu sản xuất hàng hóa và thị trường xuất khẩu./.
