Hợp tác khoa học, công nghệ chuyển sang chiều sâu, tập trung lĩnh vực nền tảng
Tại Đại Lễ đường Nhân dân (Bắc Kinh), ngày 15/4/2026, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã ký Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc.
Bản ghi nhớ là một trong 17 văn kiện được ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm, cùng với nhiều thỏa thuận hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế - thương mại, kết nối hạ tầng, giáo dục - đào tạo, văn hóa và an ninh. Việc công nghệ số được đưa vào nhóm văn kiện cấp cao thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của lĩnh vực này trong tổng thể quan hệ hợp tác giữa hai nước.
Lễ ký Bản Ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ số giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (bìa phải) và ký Bản ghi nhớ hợp tác giáo dục nghề nghiệp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam với Bộ Giáo dục Trung Quốc (bìa trái).
Lễ ký kết diễn ra ngay sau cuộc hội đàm giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước, trong đó hai bên thống nhất tiếp tục thúc đẩy quan hệ phát triển ổn định, thực chất và toàn diện; mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó có khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nền tảng quan trọng để các hoạt động hợp tác tiếp theo được triển khai theo hướng cụ thể và hiệu quả hơn.
Ngay sau lễ ký kết, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã có buổi làm việc với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, tập trung trao đổi về các định hướng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giai đoạn tới. Hai bên thảo luận việc triển khai hiệu quả các nội dung của Bản ghi nhớ đã ký kết, nhấn mạnh các lĩnh vực như phát triển hạ tầng số, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và sản xuất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển các công nghệ mới.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Vũ Hải Quân làm việc với Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc.
Trên cơ sở đó, hai bên thống nhất tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, mở rộng kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ, qua đó thúc đẩy chuyển giao công nghệ và triển khai các dự án hợp tác cụ thể. Nội dung hợp tác cũng được định hướng gắn với yêu cầu phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận, ứng dụng các công nghệ tiên tiến.
Hợp tác mở rộng sang các lĩnh vực nền tảng của kinh tế số
Trên cơ sở các định hướng cấp cao, hợp tác khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục được duy trì và mở rộng trên nhiều cấp độ, từ Chính phủ đến các Bộ, ngành và địa phương. Hai bên đã hình thành hệ thống văn kiện hợp tác tương đối toàn diện, bao gồm các hiệp định cấp Chính phủ và nhiều bản ghi nhớ cấp Bộ, tập trung vào các lĩnh vực như công nghệ thông tin, chuyển đổi số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Các chương trình nghiên cứu chung theo Nghị định thư tiếp tục được triển khai với sự tham gia của nhiều viện nghiên cứu và trường đại học của hai nước, tập trung vào các lĩnh vực vật liệu, năng lượng, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và các ứng dụng công nghệ số. Song song, hai bên thúc đẩy xây dựng các phòng thí nghiệm liên kết, tăng cường trao đổi nhà khoa học và mở rộng hợp tác học thuật, qua đó hình thành mạng lưới nghiên cứu có tính lâu dài.
Trong các lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và sở hữu trí tuệ, hợp tác được triển khai thông qua các cơ chế song phương và đa phương, góp phần nâng cao năng lực quản lý và hội nhập quốc tế. Hai bên tiếp tục duy trì trao đổi nghiệp vụ, phối hợp trong các khuôn khổ hợp tác khu vực và từng bước thúc đẩy công nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp.
Trong lĩnh vực công nghệ số và viễn thông, hợp tác được cụ thể hóa thông qua phối hợp về tần số, phát triển hạ tầng mạng, quản lý tài nguyên Internet và nghiên cứu khả năng công nhận chữ ký số trong giao dịch điện tử. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng nền tảng cho phát triển kinh tế số và xã hội số.
Không chỉ dừng ở nghiên cứu và quản lý, hợp tác đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ cũng được triển khai theo hướng gắn với thị trường. Hai bên tăng cường kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp, phát triển thị trường công nghệ và thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp. Các hoạt động khảo sát mô hình sàn giao dịch công nghệ, kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới được triển khai, góp phần hình thành nền tảng cho thị trường khoa học và công nghệ, đồng thời thúc đẩy các lĩnh vực như logistics số, thương mại điện tử xuyên biên giới và ứng dụng công nghệ mới.
Thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao
Trước đó, tại Bắc Kinh ngày 14/4, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã có buổi làm việc với lãnh đạo Đại học Bắc Kinh. Hai bên trao đổi về tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đánh giá cao vị thế của Đại học Bắc Kinh - một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu hàng đầu Trung Quốc.
Hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và phát triển công nghệ, tập trung vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, vật liệu mới, năng lượng mới và công nghệ sinh học; đồng thời tăng cường trao đổi học giả, triển khai các chương trình đào tạo và nghiên cứu chung giữa các cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu.
Bộ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Vũ Hải Quân tặng quà lưu niệm Bí thứ Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học Bắc Kinh Hà Quang Tài.
Trong lĩnh vực đào tạo, phía Việt Nam đề xuất mở rộng các chương trình học bổng sau đại học, tăng cường trao đổi nghiên cứu sinh và tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn về chính sách khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cho cán bộ quản lý. Hai bên cũng trao đổi về khả năng xây dựng các chương trình đào tạo liên kết, phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao gắn với yêu cầu chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới.
Việc kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ được hai bên đặc biệt quan tâm, nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đưa các kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn. Trong khuôn khổ buổi làm việc, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông của Việt Nam và Đại học Bắc Kinh đã thống nhất định hướng thúc đẩy hợp tác chiến lược trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển ứng dụng công nghệ.
Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo - động lực phát triển trong giai đoạn mới
Các hoạt động hợp tác trong chuyến công tác diễn ra trong bối cảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như những trụ cột chiến lược trong phát triển đất nước.
Trong các hoạt động tại Trung Quốc, đặc biệt tại cuộc gặp cộng đồng người Việt Nam và trong phát biểu chính sách tại Đại học Thanh Hoa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là lĩnh vực hỗ trợ mà phải trở thành động lực chính, dẫn dắt tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, yêu cầu đẩy nhanh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đặt ra, gắn với việc phát triển các ngành công nghệ nền tảng, công nghệ lõi, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, định hướng hợp tác tiếp tục được nhấn mạnh theo hướng thực chất, hiệu quả, lấy kết nối chiến lược làm trọng tâm, lấy hiệu quả cụ thể làm thước đo và hướng tới lợi ích của nhân dân hai nước, đồng thời đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành điểm sáng, trụ cột mới của quan hệ song phương trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chính sách tại Đại học Thanh Hoa. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)
Đặc biệt, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố then chốt, trong đó đầu tư cho con người, giáo dục và đội ngũ nhà khoa học trẻ được coi là nền tảng chiến lược cho tương lai hợp tác giữa hai nước, đồng thời tạo cơ sở để mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực kiến tạo phát triển.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đại biểu hai nước chụp ảnh chung. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)
Trong bối cảnh đó, các hoạt động của Bộ Khoa học và Công nghệ trong chuyến công tác không chỉ mang ý nghĩa triển khai các thỏa thuận hợp tác cụ thể, mà còn trực tiếp cụ thể hóa định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành nền tảng và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
