Từ khoảng 13 ha năm 2016, diện tích sầu riêng tại Sông Hinh tăng lên khoảng 800 ha, năng suất bình quân 17 tấn/ha, sản lượng khoảng 6.000 tấn vào năm 2026. Quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, đặt ra yêu cầu chuẩn hóa quy trình canh tác, kiểm soát chất lượng và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Cây sầu riêng từng bước mở ra hướng sản xuất mới, tạo thêm sinh kế và thu nhập cho người dân.
Không chỉ mở rộng diện tích, người trồng sầu riêng đang từng bước thay đổi phương thức canh tác theo hướng ứng dụng khoa học và công nghệ. Hệ thống tưới, máy móc phục vụ chăm sóc cùng các quy trình sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật được quan tâm áp dụng, góp phần giảm chi phí, tiết kiệm nhân công và nâng cao năng suất, chất lượng quả. Nhiều hộ cũng chú trọng sản xuất sạch, hữu cơ, từng bước hình thành phương thức canh tác phù hợp với yêu cầu của thị trường.
Sầu riêng Sông Hinh được ứng dụng KH&CN để nâng cao năng suất, chất lượng.
Từ thực tế sản xuất, Sở Khoa học và Công nghệ định hướng đẩy mạnh ứng dụng KH&CN vào các khâu của quá trình sản xuất, từ giống, canh tác đến chế biến, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Việc lựa chọn, triển khai các nhiệm vụ KH&CN phù hợp được đặt trong mục tiêu phát triển cây sầu riêng theo hướng bền vững, gắn sản xuất với thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.
Một trong những yêu cầu quan trọng là xác định vùng sản xuất phù hợp trên cơ sở nghiên cứu điều kiện đất đai, thổ nhưỡng và khí hậu. Đây là cơ sở để lựa chọn quy trình canh tác phù hợp, kiểm soát chất lượng ngay từ vùng trồng và hạn chế những rủi ro khi diện tích sầu riêng tiếp tục mở rộng.
Trên nền tảng đó, nhiệm vụ "Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận ‘Sầu riêng Sông Hinh’" được triển khai từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2027, do Viện Thổ nhưỡng Nông hóa chủ trì. Nhiệm vụ tập trung xây dựng hồ sơ đăng ký nhãn hiệu chứng nhận, cơ sở dữ liệu và các công cụ quản lý; đồng thời thiết lập mô hình sản xuất, quản lý và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, gắn với truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng.
Nhóm nghiên cứu khảo sát hiện trạng sản xuất, điều kiện đất đai, khu vực sản xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống quản lý phục vụ kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc. Nhiệm vụ cũng hướng tới quản lý sản phẩm gắn với mã số vùng trồng, an toàn thực phẩm, chứng nhận chất lượng và xác thực nguồn gốc.
Việc xây dựng nhãn hiệu không tách rời quá trình nâng cao chất lượng sản phẩm. Khi vùng trồng được xác định, quy trình sản xuất được chuẩn hóa, chất lượng được kiểm soát và nguồn gốc được xác thực, sản phẩm có thêm cơ sở để tạo dựng uy tín trên thị trường. Nhiệm vụ cũng đặt mục tiêu xây dựng mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và phát triển giá trị tài sản trí tuệ cho sản phẩm.
Hiện "Sầu riêng Sông Hinh" đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hồ sơ đăng ký nhãn hiệu chứng nhận. Đây là bước đi nhằm tạo công cụ quản lý thống nhất đối với sản phẩm, đồng thời hỗ trợ các chủ thể sản xuất nâng cao chất lượng, kiểm soát nguồn gốc và phát triển thị trường.
Từ việc ứng dụng KH&CN trong sản xuất đến xây dựng tài sản trí tuệ, sầu riêng Sông Hinh đang từng bước chuyển sang hướng sản xuất hàng hóa có kiểm soát, gắn với chuỗi giá trị và thị trường. Hướng đi này phù hợp với mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia theo Quyết định 1719/QĐ-TTg về phát triển sản xuất, phát huy lợi thế địa phương, ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
