Không đánh đổi an toàn lấy tiến độ hay lợi ích kinh tế trước mắt

Đó là nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định trong phát biểu kết luận phiên toàn thể Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn khởi động triển khai chương trình điện hạt nhân với những yêu cầu mới cao hơn và toàn diện hơn với công tác pháp quy hạt nhân. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải tiếp tục được hoàn thiện; cơ quan pháp quy phải được tăng cường về tổ chức và năng lực; nguồn nhân lực phải được chuẩn bị từ sớm; đồng thời văn hóa an toàn phải trở thành nền tảng trong mọi hoạt động liên quan đến bức xạ và hạt nhân.

Thứ trưởng nhấn mạnh, một chương trình điện hạt nhân chỉ có thể được triển khai thành công khi được đặt trên nền tảng của một hệ thống pháp luật đầy đủ, một cơ quan pháp quy đủ năng lực, hoạt động khách quan, chuyên nghiệp theo các chuẩn mực quốc tế cùng một đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn. Đây không chỉ là yêu cầu đối với công tác quản lý nhà nước mà còn là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an toàn cho con người, bảo vệ môi trường, củng cố niềm tin của xã hội và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Bộ KH&CN xác định năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện, đồng bộ thể chế, chính sách và hệ thống pháp luật về năng lượng nguyên tử, bám sát Chiến lược phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, các chuẩn mực của cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế, các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Hệ thống pháp luật phải thực thực sự đi trước một bước, tạo hành lang pháp lý đầy đủ, minh bạch, ổn định để triển khai chương trình điện hạt nhân, phát triển lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu mới và mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế và xã hội.

Thứ hai, tập trung xây dựng cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia hiện đại, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Bộ KH&CN sẽ tiếp tục ưu tiên kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường năng lực kỹ thuật, đầu tư cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hóa phương thức quản lý theo các chuẩn mực quốc tế.

Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bộ KH&CN sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật, thanh tra viên và chuyên gia trong các lĩnh vực an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thanh sát hạt nhân.

Đồng thời, mở rộng hợp tác với IAEA và các đối tác quốc tế nhằm tiếp thu kinh nghiệm, nâng cao trình độ chuyên môn và từng bước hình thành đội ngũ chuyên gia đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân.

Cần tiếp tục xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, hiện đại, phân cấp quản lý, cấp phép thanh tra, kiểm tra và giám sát, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ và các nền tảng số nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế.

Thứ năm, xây dựng văn hóa an toàn và văn hóa tuân thủ trong toàn bộ lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Đây là yêu cầu không chỉ đối với cơ quan quản lý nhà nước mà còn đối với mọi tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở bức xạ và cơ sở hạt nhân.

Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân tham gia hoạt động trong lĩnh vực này cần nhận thức đầy đủ rằng đảm bảo an toàn không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là trách nhiệm đối với cộng đồng, đối với đất nước và các thế hệ tương lai.

Thứ trưởng Lê Xuân Định khẳng định, Bộ KH&CN sẽ luôn kiên định nguyên tắc xuyên suốt: An toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân phải được đặt lên hàng đầu, tuyệt đối không đánh đổi an toàn lấy tiến độ hay lợi ích kinh tế trước mắt. Đây là nguyên tắc có tính nền tảng trong quá trình xây dựng và phát triển chương trình hạt nhân của Việt Nam, điện hạt nhân của Việt Nam./.