Làm chủ công nghệ và tự động hóa: Bước đột phá đưa đá nhân tạo Viên Nam vươn tầm thế giới

Giải mã bài toán phụ thuộc nguyên liệu đầu vào

Ra mắt thị trường từ những năm đầu thập niên 2000 khi tiếp nhận chuyển giao công nghệ Breton (Ý), sản phẩm đá nhân tạo cao cấp mang thương hiệu VICOSTONE nhanh chóng khẳng định chất lượng vượt trội. Tuy vậy, trong suốt chặng đường đầu, các doanh nghiệp sản xuất trong nước luôn đối mặt với nút thắt chí tử: phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ nhựa polyester không no (PEKN) cho đến cốt liệu cristobalite với chi phí đắt đỏ và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

Không dừng lại ở vai trò gia công, Ban lãnh đạo Tập đoàn Phenikaa đã hoạch định chiến lược dài hạn, tập trung đầu tư mạnh mẽ cho khoa học công nghệ, quyết tâm nội địa hóa 100% nguyên liệu chính bằng tư duy và bí quyết công nghệ "Make in Vietnam".

Điểm nhấn đầu tiên của cụm công trình là việc nghiên cứu thành công quy trình tổng hợp nhựa PEKN chịu bức xạ UV và bền thời tiết vượt trội. Bằng việc biến tính cấu trúc hóa học, thay thế một phần anhydric thơm bằng cấu trúc mạch vòng no MHHPA kết hợp hệ thống điều khiển nhiệt độ tự động 5 giai đoạn, nhà máy hóa chất của tập đoàn với công suất 25.000 tấn/năm ra đời đã đáp ứng hoàn toàn nhu cầu nội bộ, đồng thời tiết kiệm hàng chục triệu USD tiền nhập khẩu mỗi năm. 

Cùng với đó, nhóm nghiên cứu cũng phát triển thành công hàng loạt vật liệu polymer tiên tiến như nhựa bio-vinylester từ dầu lanh hay nhựa acrylic đóng rắn theo cơ chế ô-xi hóa khử, mở ra bước tiến mới cho các dòng sản phẩm ngoại thất.

Ở mảng cốt liệu, thay vì phụ thuộc vào nguồn cristobalite nhập khẩu đắt đỏ, nhóm tác giả đã tận dụng nguồn cát thô sẵn có trong nước. Thông qua dây chuyền nung tự động hóa công suất lớn kết hợp hệ thống tuyển rửa quang học và phụ gia tối ưu, sản phẩm cristobalite và vật liệu sinh thái Bio-Quartz (vật liệu silica vô định hình hàm lượng SiO2 đạt tới 80%) ra đời. Thành tựu này không chỉ giúp gia tăng giá trị nguyên liệu thô gấp nhiều lần mà còn tạo ra dòng sản phẩm đá sinh thái ECO SURFACES có độ cứng, độ bền cơ lý cao, đồng thời triệt tiêu nguy cơ bệnh bụi phổi silic cho người lao động.

Không chỉ làm chủ về vật liệu, cụm công trình còn ghi nhận những bước đột phá mạnh mẽ trong cải tiến cơ khí và tự động hóa dây chuyền thiết bị. Đội ngũ kỹ sư Việt Nam đã tự thiết kế, chế tạo đồng bộ dây chuyền sản xuất đá tấm số 7, lắp đặt hệ thống lò dưỡng hộ tiết kiệm năng lượng, phát triển phần mềm giám sát trung tâm SCADA kết hợp robot thông minh 6 trục trong công đoạn tạo vân đá.

Việc ứng dụng++ robot vào khâu tạo vân không chỉ giúp sản phẩm đạt độ tinh xảo, đồng đều cao theo bản vẽ thiết kế CAD mà còn giảm tỷ lệ phế phẩm, hạ giá thành sản xuất và giải phóng sức lao động thủ công trong các môi trường nặng nhọc.

Bên cạnh đó, các giải pháp kỹ thuật phụ trợ như chế tạo chất chống dính khuôn sinh học trên cơ sở PVA (giá thành chỉ bằng 25% hàng nhập khẩu) hay màng phủ nanocomposite vô cơ siêu ưa nước giúp chống bám bẩn và tự làm sạch đã minh chứng cho năng lực đổi mới sáng tạo không ngừng nghỉ của đội ngũ R&D nội địa.

Đột phá từ kinh tế tuần hoàn và cam kết phát triển xanh (ESG)

Định hướng phát triển bền vững và tuân thủ các chuẩn mực khắt khe về môi trường (ESG, Net Zero) được thể hiện xuyên suốt trong công trình thứ tư của cụm nghiên cứu.

Tại các nhà máy, hệ thống xử lý nước thải được cải tiến toàn diện, cho phép tuần hoàn và tái sử dụng 100% lượng nước mài (lên đến hàng triệu mét khối mỗi năm), tối ưu hóa lượng hóa chất keo tụ và tiết kiệm điện năng đáng kể. Đặc biệt, bài toán xử lý khối lượng lớn bột đá thải (khoảng 40.000 tấn/năm) đã được giải quyết triệt để khi loại chất thải này được tái chế thành công làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất gạch không nung geopolymer, gạch tuynel, vữa khô trộn sẵn hoặc vật liệu composite lát sàn.

Việc cho ra đời dòng sản phẩm đá siêu mỏng Ultrathin 5mm hay áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14064, ISO 14067 về kiểm kê phát thải và dấu chân carbon càng củng cố mạnh mẽ chiến lược "xanh hóa" sản xuất, góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Thực tiễn ứng dụng rộng rãi của cụm công trình đã mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội vô cùng to lớn. Tổng doanh thu cộng dồn từ các hợp phần nghiên cứu đạt hàng nghìn tỷ đồng, đóng góp nguồn thu ngân sách nhà nước lớn và tạo việc làm ổn định cho hơn 1.500 lao động với mức thu nhập bình quân cao.

Với hàm lượng khoa học công nghệ cao, được bảo hộ bởi hàng chục bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích trong và ngoài nước, cùng nhiều giải thưởng danh giá như Giải Nhất VIFOTEC, giải thưởng WIPO từ Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới, cụm công trình đã đưa thương hiệu VICOSTONE vươn lên TOP 3 nhà sản xuất đá nhân tạo cao cấp lớn nhất toàn cầu. Sản phẩm hiện đã có mặt tại hơn 50 quốc gia, chinh phục thành công những thị trường khó tính bậc nhất như Bắc Mỹ, châu Âu, Úc và được tin dùng trong nhiều công trình tầm cỡ quốc tế.

Việc cụm công trình được Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước đề nghị xét tặng Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7 chính là sự ghi nhận xứng đáng của Nhà nước và cộng đồng khoa học đối với những đóng góp xuất sắc, mang tầm vóc chiến lược của tập thể tác giả Tập đoàn Phenikaa vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và công nghệ của đất nước.