Bình dân học vụ số - nền tảng để người dân làm chủ chuyển đổi số
Trong triển khai Nghị quyết số 57, tỉnh Lạng Sơn xác định lấy người dân làm trung tâm, coi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là động lực phát triển kinh tế, xã hội gắn với bảo vệ chủ quyền. Từ định hướng đó, địa phương tập trung triển khai các hoạt động thiết thực từ cơ sở, như tập huấn kỹ năng số, an toàn thông tin tới tận thôn, bản, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sáng 16/4/2026, tại xã Hưng Vũ, Trung tâm Công nghệ số (Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn) phối hợp với UBND xã tổ chức Hội nghị tập huấn, cập nhật kiến thức, kỹ năng số và an toàn thông tin cho gần 200 đại biểu là cán bộ cơ sở, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng và đồng bào dân tộc thiểu số.
Toàn cảnh Hội nghị.
Điểm đáng chú ý của Hội nghị không nằm ở quy mô mà ở phương thức triển khai. Thay vì truyền đạt lý thuyết đơn thuần, chương trình được tổ chức theo hướng "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn trực tiếp từng thao tác trên thiết bị di động, giúp người dân vừa học vừa thực hành ngay tại chỗ.
Các nội dung tập huấn bám sát nhu cầu thực tiễn từ khung kỹ năng số cơ bản, cách cài đặt và sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, đến kỹ năng nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng; từ sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến các ứng dụng số phục vụ sản xuất, kinh doanh và thanh toán không tiền mặt.
Cách làm này giúp người dân nhanh chóng tiếp cận công nghệ, giảm tâm lý e ngại, từng bước hình thành thói quen số trong đời sống hằng ngày. Đồng thời thể hiện rõ tinh thần "Bình dân học vụ số", phổ cập tri thức số đến mọi người dân.
Trước đó, ngày 15/4/2026 tại xã Quốc Khánh, hơn 200 đại biểu, trong đó có 149 người là đồng bào dân tộc thiểu số, cũng đã tham gia chương trình tập huấn với nội dung tương tự. Sự tham gia của nhiều lực lượng như công an, viễn thông, ngân hàng đã tạo nên một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, giúp người dân tiếp cận công nghệ số một cách đồng bộ.
Chương trình không dừng ở việc giúp người dân biết, mà hướng tới dùng được và dùng hiệu quả. Người dân được hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến, sử dụng VNeID trong giao dịch hành chính, tiếp cận thanh toán không tiền mặt và các ứng dụng số trong sản xuất.
Theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, chuyển đổi số phải bắt đầu từ người dân, lấy người dân làm trung tâm. Thực tiễn tại Lạng Sơn cho thấy, khi được trang bị công cụ và kỹ năng, người dân không chỉ thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình chuyển đổi số.
Từ nâng cao năng lực số đến xây dựng "lá chắn mềm" bảo vệ chủ quyền
Không chỉ góp phần phát triển kinh tế - xã hội, việc phổ cập kỹ năng số và nâng cao nhận thức về an toàn thông tin còn mang ý nghĩa chiến lược trong bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.
Trong bối cảnh các hoạt động lừa đảo, phát tán thông tin xấu độc, xuyên tạc ngày càng tinh vi, không gian mạng đã trở thành một mặt trận mới. Ở đó, mỗi người dân vừa là người sử dụng, vừa có thể trở thành "lá chắn" nếu được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng.
Tại các hội nghị tập huấn ở xã Hưng Vũ và Quốc Khánh, nội dung về an toàn thông tin được đặc biệt chú trọng. Người dân được hướng dẫn cách nhận diện các thủ đoạn lừa đảo phổ biến, cách bảo vệ thông tin cá nhân, cách xử lý khi gặp sự cố trên môi trường số. Đây là những kỹ năng thiết yếu trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng.
Việc nâng cao khả năng tự bảo vệ trên môi trường số cho cộng đồng không chỉ giúp bảo vệ mỗi cá nhân mà còn góp phần giữ vững an ninh thông tin quốc gia từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Đây là yêu cầu quan trọng được đặt ra trong Nghị quyết số 57, khi phát triển khoa học, công nghệ phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia.
Đoàn thanh niên xã Quốc Khánh hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ số.
Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện phương thức quản lý, vận hành xã hội và nâng cao năng lực con người. Trong đó, yếu tố con người giữ vai trò quyết định, vừa là trung tâm, vừa là chủ thể sáng tạo, đồng thời là lực lượng trực tiếp tham gia bảo vệ không gian số quốc gia.
Tại Lạng Sơn có thể thấy rõ sự gắn kết giữa hai mục tiêu phát triển và bảo vệ. Khi người dân biết sử dụng công nghệ số, họ nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng cơ hội kinh doanh, tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn. Đồng thời, khi có kỹ năng nhận diện rủi ro trên không gian mạng, họ góp phần ngăn chặn, hạn chế sự lan truyền của thông tin xấu độc.
Đối với một tỉnh biên giới như Lạng Sơn, điều này có ý nghĩa đặc biệt. Không gian mạng không còn tách rời không gian thực, mà trở thành một phần quan trọng trong bảo vệ chủ quyền quốc gia. Việc xây dựng "lá chắn mềm" từ cộng đồng chính là nền tảng để củng cố thế trận an ninh nhân dân trong điều kiện mới.
Có thể thấy, cách làm của Lạng Sơn không dừng ở việc triển khai một nghị quyết, mà là quá trình cụ thể hóa chủ trương thành hành động, từ nhận thức đến thực tiễn. Những lớp tập huấn nhỏ, những buổi hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở đang góp phần tạo nên những thay đổi lớn trong đời sống người dân.
Từ Bình dân học vụ số đến nâng cao năng lực tự bảo vệ trên không gian mạng, Lạng Sơn đang từng bước xây dựng nền tảng xã hội số vững chắc từ cơ sở, nơi mỗi người dân không chỉ sử dụng công nghệ mà còn trở thành chủ thể của chuyển đổi số, góp phần bảo vệ chủ quyền trong kỷ nguyên số.
