Miễn gần 60 quy chuẩn kỹ thuật, mở “khoảng thử” cho ứng dụng UAV

Từ phun thuốc, rải phân trên nương đồi đến vận chuyển vật tư, khảo sát rừng, lập bản đồ số hay hỗ trợ ứng phó thiên tai, UAV đang mở ra nhiều kịch bản phát triển kinh tế tầm thấp cho các địa bàn miền núi, biên giới.

Tuy nhiên, để những kịch bản này không chỉ dừng ở trình diễn, UAV cần được thử nghiệm trong môi trường thực tế, với cơ chế đủ linh hoạt để điều chỉnh thiết bị, hoàn thiện quy trình vận hành và đo lường hiệu quả. Đồng thời cũng là điều kiện cần để các bài toán về KHCN,ĐMST&CĐS được chuyển hóa thành mô hình phát triển cụ thể tại địa phương.

Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, Bộ Quốc phòng và Bộ Khoa học và Công nghệ đã thống nhất chủ trương cho phép tỉnh Điện Biên triển khai mô hình thử nghiệm có kiểm soát. Trong đó, có nội dung miễn gần 60 quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến tần số, can nhiễu, pin và an toàn điện đối với thiết bị bay không người lái trên địa bàn tỉnh.

Với UAV, nếu áp dụng toàn bộ yêu cầu kỹ thuật hiện hành như đối với các mô hình đã ổn định, doanh nghiệp sẽ khó có điều kiện triển khai, điều chỉnh và chứng minh hiệu quả. Ngược lại, nếu thiếu cơ chế kiểm soát, hoạt động bay có thể phát sinh rủi ro về an toàn, an ninh, quản lý.

Việc tháo gỡ một số quy chuẩn kỹ thuật cho thấy nỗ lực cân bằng giữa hai yêu cầu: Mở đường cho đổi mới sáng tạo và bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai. Từ các dữ liệu vận hành thực tế, cơ quan quản lý có thể đánh giá rõ hơn hiệu quả, rủi ro và điều kiện nhân rộng mô hình kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV.

Trong bối cảnh KHCN, ĐMST&CĐS phát triển mạnh mẽ, những đặc thù về địa hình chia cắt, khoảng cách lớn giữa các khu dân cư và trung tâm kinh tế như tỉnh Điện Biên không còn là trở ngại cố hữu, mà sẽ mở ra dư địa mới cho các mô hình phát triển công nghệ.

Theo đó, với nông nghiệp, UAV có thể hỗ trợ phun thuốc, rải phân, gieo sạ, giám sát cây trồng, kiểm soát sâu bệnh và tối ưu hóa sản xuất trên các vùng đồi núi. Với logistics, thiết bị bay không người lái có thể hỗ trợ vận chuyển nông sản, hàng hóa thiết yếu ở khu vực giao thông khó khăn. Trong y tế, dân sinh và quản lý nhà nước, UAV có thể phục vụ vận chuyển vật tư, khảo sát địa hình, bản đồ số, quản lý rừng, tài nguyên và phòng chống thiên tai.

Thực tế, FPT đã thử nghiệm ứng dụng UAV trong nông nghiệp tại Điện Biên với kết quả khả quan. Thiết bị bay không người lái có thể rút ngắn thời gian phun thuốc từ 4 giờ xuống còn khoảng 10 phút trên mỗi ha, tăng năng suất gieo hạt; khả năng rải phân đạt 40-64 ha/ngày tại những khu vực con người khó tiếp cận, đồng thời giảm khoảng 40% chi phí logistics vận chuyển nông sản.

Theo mô phỏng của FPT trên hơn 51.000 ha cây trồng chủ lực như lúa, cà phê, mắc ca và trà shan tuyết, mô hình này có thể giúp giảm 15-20% chi phí canh tác, giảm 30% chi phí nhân công, tiết kiệm khoảng 62 triệu m³ nước mỗi năm. Mức thu nhập của người dân dự kiến tăng thêm 9-18 triệu đồng/ha/năm, đóng góp thêm khoảng 2.630 tỷ đồng cho GRDP của tỉnh.

Việc tháo gỡ yêu cầu kỹ thuật của UAV cho thấy cách tiếp cận thực tiễn hơn trong phát triển công nghệ chiến lược. Nhà nước không chỉ ban hành định hướng, mà phải tạo điều kiện để công nghệ được thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trong môi trường thật. Doanh nghiệp không chỉ đầu tư, mà đồng hành cùng địa phương trong quá trình thiết kế, thử nghiệm và nhân rộng các mô hình phát triển mới dựa trên công nghệ.