Thông tư số 43/2025/TT-BKHCN được kỳ vọng tạo cú hích quan trọng cho hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần nâng cao tiềm lực KH&CN quốc gia trong giai đoạn mới.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho nâng cao năng lực KH&CN
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò then chốt đối với tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia, yêu cầu hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho KH&CN đặt ra ngày càng cấp thiết. Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực KH&CN vẫn cần tiếp tục được chuẩn hóa, đồng bộ hơn về tiêu chí, điều kiện, quy trình và tính minh bạch, nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tiếp cận nguồn lực, đồng thời hạn chế tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong phân bổ ngân sách nhà nước.
Trên cơ sở đó, Bộ KH&CN đã ban hành Thông tư số 43/2025/TT-BKHCN quy định về quản lý và hỗ trợ các hoạt động nâng cao năng lực KH&CN. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, là bước cụ thể hóa các quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST), đồng thời tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch cho việc triển khai các chính sách hỗ trợ trong lĩnh vực then chốt này.
Cơ chế hỗ trợ minh bạch góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư cho KH&CN.
Thông tư quy định rõ nội dung, tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục xét tài trợ, ký hợp đồng, quản lý và tổ chức thực hiện các hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực KH&CN của Quỹ Phát triển KH&CN quốc gia; Quỹ phát triển KH,CN&ĐMST của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương và Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh.
Theo đó, cơ quan hỗ trợ hoạt động là Quỹ Phát triển KH&CN quốc gia hoặc các quỹ phát triển KH,CN&ĐMST của bộ, ngành, địa phương, bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện và quản lý nguồn lực.
Bảo đảm khách quan, minh bạch, không trùng lặp hỗ trợ
Thông tư nhấn mạnh, việc hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực KH&CN nhằm phát triển tiềm lực KH&CN quốc gia; tăng cường năng lực và chất lượng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ của tổ chức, cá nhân; qua đó phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.
Nguyên tắc hỗ trợ được xác định rõ ràng: Khách quan, dân chủ, bình đẳng; thông tin về hoạt động và thủ tục hỗ trợ phải được công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan hỗ trợ và trên nền tảng số quản lý KH, CN và đổi mới sáng tạo quốc gia. Đặc biệt, Thông tư yêu cầu bảo đảm không hỗ trợ trùng lặp đối với các hoạt động có cùng nội dung, mục tiêu đã được cấp kinh phí từ ngân sách nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Một nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định cụ thể về hỗ trợ tổ chức hội thảo khoa học tại Việt Nam. Theo đó, điều kiện để được xem xét hỗ trợ bao gồm: Hội thảo do tổ chức có uy tín trong lĩnh vực chuyên môn tổ chức; có trang thông tin điện tử chính thức; có sự tham gia trình bày của các nhà khoa học uy tín; nội dung phù hợp với lĩnh vực chuyên môn của đơn vị tổ chức.
Các tiêu chí xét hỗ trợ được xây dựng toàn diện, căn cứ vào chất lượng và uy tín của hội thảo, ban chương trình; thành phần nhà khoa học tham dự; chất lượng các kỳ tổ chức trước (nếu có); thành tích của các nhà khoa học nước ngoài được đề nghị hỗ trợ; ý nghĩa khoa học và thực tiễn của hội thảo đối với lĩnh vực, ngành, địa phương; cùng với dự toán kinh phí phù hợp quy định.
Đối với hoạt động hỗ trợ phát triển tạp chí khoa học, Thông tư yêu cầu tạp chí phải đáp ứng các tiêu chí đánh giá, xếp loại theo Thông tư số 27/2025/TT-BKHCN; đồng thời có quy trình tiếp nhận, thẩm định, công bố bài báo phù hợp với quy định về thông tin, thống kê và chuyển đổi số trong KH&CN. Các tiêu chí xét hỗ trợ tuân thủ chặt chẽ quy định tại Nghị định số 267/2025/NĐ-CP.
Mở rộng hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu và truyền thông KH&CN
Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định rõ điều kiện, tiêu chí hỗ trợ đối với nhiều hoạt động quan trọng khác như: sáng kiến, giải pháp cải tiến kỹ thuật hoặc hợp lý hóa sản xuất; truyền thông KH,CN&ĐMST, phổ biến tri thức; hỗ trợ thực tập, nghiên cứu ngắn hạn ở nước ngoài; hỗ trợ hoạt động nghiên cứu của nghiên cứu viên sau tiến sĩ, nghiên cứu sinh và học viên cao học.
Việc xét hỗ trợ thực tập, nghiên cứu ngắn hạn ở nước ngoài được thực hiện trên cơ sở chất lượng đề cương nghiên cứu, mức độ phù hợp với nhiệm vụ đang triển khai, tính khả thi của kế hoạch thực hiện, cũng như ý nghĩa và tác động đối với việc nâng cao năng lực chuyên môn của cá nhân, tổ chức. Thành tích nghiên cứu của ứng viên, uy tín của tổ chức đối tác nước ngoài, điều kiện cơ sở vật chất và dự toán kinh phí cũng là những tiêu chí quan trọng.
Đối với các nhà khoa học xuất sắc có thành tích nổi bật trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, Thông tư khẳng định chính sách hỗ trợ theo các tiêu chí cụ thể, nhằm khuyến khích, tôn vinh và phát huy vai trò đầu tàu của đội ngũ trí thức khoa học.
Việc ban hành Thông tư số 43/2025/TT-BKHCN được đánh giá là giải pháp quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển KH&CN.
Với các quy định rõ ràng, chặt chẽ và minh bạch, Thông tư không chỉ tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, mà còn góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư cho KH&CN, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
