Thông báo số 20-TB/CQTTBCĐ ngày 16/3/2026 về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển KHCN,ĐMST&CĐS tại Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo đã nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết: Khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, đưa khoa học và công nghệ đi vào thực tiễn, tạo ra giá trị cụ thể cho nền kinh tế.
Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì Phiên họp thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển KHCN,ĐMST&CĐS.
Hoàn thiện thể chế: Chìa khóa thu hẹp "độ vênh" giữa chính sách và thực tiễn
Sau một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều nền tảng quan trọng đã được thiết lập: Nhận thức về vai trò của KHCN,ĐMST&CĐS được nâng lên. Các chương trình, kế hoạch hành động được triển khai đồng bộ hơn, từng bước gắn các nhiệm vụ KHCN,ĐMST&CĐS với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng suất lao động, hiệu lực quản trị và chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Thể chế, cơ chế, chính sách đã được quan tâm hoàn thiện; hạ tầng số, dữ liệu và mô hình hợp tác Nhà nước - doanh nghiệp - viện, trường bước đầu hình thành.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng chỉ ra khoảng cách đáng kể giữa chủ trương và hiệu quả thực thi. Nhiều nhiệm vụ còn chậm tiến độ, triển khai dàn trải; không ít kết quả nghiên cứu chưa gắn với sản xuất và thị trường.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách theo hướng đồng bộ, linh hoạt và thực chất, đồng thời chuyển mạnh từ tư duy "ban hành chính sách" sang "thực thi hiệu quả chính sách". Thể chế phải trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, chứ không còn là rào cản đối với đổi mới sáng tạo.
Cụ thể, Đảng ủy Quốc hội và Đảng ủy Chính phủ được giao chỉ đạo các Ủy ban của Quốc hội, Bộ Tư pháp và các Bộ, cơ quan khẩn trương rà soát toàn diện hệ thống pháp luật có liên quan đến KHCN,ĐMST&CĐS để bổ sung vào định hướng Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI và Chiến lược xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn tới.
Đối với các nội dung thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành, yêu cầu đặt ra là khẩn trương ban hành các quy định còn thiếu, đặc biệt là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); sửa đổi, bổ sung cơ chế tài chính, cơ chế mua sắm công đối với sản phẩm công nghệ trong nước, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho đổi mới sáng tạo phát triển. Mốc thời gian cụ thể được ấn định: Hoàn thành 100% văn bản triển khai các luật, nghị quyết đã được Quốc hội thông qua trong năm 2025 ngay trong tháng 4/2026.
Song song, việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng thể chế được khuyến khích, song phải bảo đảm nguyên tắc không rập khuôn, phù hợp với điều kiện Việt Nam, khả thi trong triển khai và có thể đo lường hiệu quả bằng các chỉ số cụ thể gắn với tăng trưởng và năng suất.
Bộ KH&CN: Kiến tạo chính sách, dẫn dắt thực thi và mở đường cho đổi mới sáng tạo
Trong tổng thể nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, Bộ KH&CN được xác định là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò vừa kiến tạo chính sách, vừa trực tiếp dẫn dắt và tổ chức thực thi các giải pháp thúc đẩy KHCN,ĐMST&CĐS.
Theo đó, Bộ KH&CN được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các địa phương trọng điểm như Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu, lựa chọn các mô hình thể chế tiên tiến để thí điểm ngay trong quý II/2026 tại 3 địa phương này.
Đây được xem là bước đi thử nghiệm quan trọng nhằm "kiểm chứng" hiệu quả chính sách trong thực tiễn trước khi nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.
Đà Nẵng được chọn là một trong 3 địa phương trọng điểm để thí điểm các mô hình thể chế tiên tiến.
Song song với đó, Bộ KH&CN chủ trì xây dựng quy định của Chính phủ về tỷ lệ nội địa hóa trong các sản phẩm công nghệ cao, công nghệ chiến lược theo Luật Công nghệ cao năm 2025, bảo đảm đồng bộ và có hiệu lực cùng thời điểm thi hành của Luật.
Đây được xem là công cụ chính sách quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, phát triển doanh nghiệp nội địa và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Trong lĩnh vực hạ tầng số và đô thị thông minh, Bộ KH&CN có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương triển khai Khung kiến trúc công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), cụ thể là xây dựng Kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh của địa phương bảo đảm tuân thủ Khung kiến trúc ICT quốc gia và Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật có liên quan đến ICT phát triển đô thị thông minh. Qua đó, tạo nền tảng đồng bộ, liên thông cho phát triển đô thị thông minh trên phạm vi toàn quốc.
Một nhiệm vụ cấp bách khác là khẩn trương ban hành Thông tư ban hành điều lệ mẫu về tổ chức và hoạt động của Quỹ phát triển KH,CN&ĐMST tại các Bộ, ngành, địa phương. Việc hoàn thiện khung pháp lý này nhằm bảo đảm các quỹ vận hành minh bạch, hiệu quả, qua đó huy động và phân bổ nguồn lực cho đổi mới sáng tạo một cách thực chất.
Đáng chú ý, Bộ KH&CN được giao nghiên cứu, rà soát, tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành văn bản phạm pháp luật quy định về thủ tục hành chính trong việc đăng ký, xét chọn, công nhận các sáng kiến và sáng kiến đột phá về KHCN,ĐMST&CĐS làm cơ sở thúc đẩy hiệu quả hoạt động của Cổng Sáng kiến và Sàn giao dịch KHCN, bảo đảm công khai, minh bạch, thuận lợi, theo dõi, giám sát dựa trên dữ liệu. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trong tháng 5/2026.
Cùng với đó, Bộ KH&CN chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng ban hành hướng dẫn về tiêu chí và quy trình xác định hợp phần KHCN,ĐMST&CĐS trong các chương trình, dự án đầu tư công theo Nghị định số 231/2025/NĐ-CP, hoàn thành trong tháng 4/2026.
Với chuỗi nhiệm vụ đồng bộ, cụ thể và gắn chặt với mốc thời gian rõ ràng, Bộ KH&CN đang đóng vai trò "đầu tàu" trong việc chuyển hóa yêu cầu hoàn thiện thể chế thành hành động thực tiễn. Không chỉ tháo gỡ các "nút thắt" pháp lý, Bộ KH&CN còn góp phần kiến tạo một môi trường thể chế thông thoáng, linh hoạt - nơi KHCN,ĐMST&CĐS thực sự được nuôi dưỡng và trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.
