Định hướng này đang được thúc đẩy mạnh mẽ trong khuôn khổ Nghị quyết 57-NQ/TW, với trọng tâm là phát triển và ứng dụng các công nghệ chiến lược, trong đó blockchain được xác định là một trong những hạ tầng cốt lõi. Theo kết luận chỉ đạo của Tổng bí thư Tô Lâm, việc triển khai nghị quyết cần gắn với thực tiễn, lấy hiệu quả và khả năng ứng dụng làm thước đo, tránh dàn trải và hình thức.
Minh bạch hóa chuỗi cung ứng - yêu cầu tất yếu
Thông qua mã QR gắn trên sản phẩm, người tiêu dùng có thể truy xuất thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất, vận chuyển và kiểm định chất lượng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều hệ thống truy xuất hiện nay vẫn còn rời rạc, thiếu liên thông, dữ liệu chưa được chuẩn hóa, dẫn đến hiệu quả hạn chế.
Đây chính là "điểm nghẽn" mà công nghệ blockchain có thể giải quyết. Với cơ chế lưu trữ dữ liệu phân tán, bất biến và có thể xác thực, mỗi giao dịch hoặc thông tin liên quan đến sản phẩm đều được ghi nhận thành các "khối" dữ liệu liên kết chặt chẽ, không thể chỉnh sửa. Nhờ đó, toàn bộ chuỗi cung ứng trở nên minh bạch và đáng tin cậy hơn.
Theo ông Nguyễn Huy, Trưởng ban Công nghệ Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, truy xuất nguồn gốc bằng blockchain cần được triển khai như một hệ thống thống nhất từ Trung ương tới địa phương, đảm bảo dữ liệu có giá trị pháp lý và được liên thông trên phạm vi toàn quốc. "Blockchain không chỉ là công nghệ, mà còn là hạ tầng quản trị dữ liệu và thương mại số", ông nhấn mạnh.
Trên thực tế, một số doanh nghiệp và địa phương đã bước đầu ứng dụng blockchain trong truy xuất nguồn gốc nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến. Thay vì ghi chép thủ công hoặc lưu trữ phân tán, dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm, đồng thời tạo lợi thế khi xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu cao như EU, Hoa Kỳ hay Nhật Bản.
Truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ chuỗi khối (blockchain) mở ra hành lang pháp lý cho nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ này trong nhiều ngành trọng yếu. Ảnh minh họa
Chẳng hạn, trong chuỗi cung ứng nông sản, việc gắn mã QR kết hợp blockchain cho phép người tiêu dùng kiểm tra toàn bộ hành trình sản phẩm từ vùng trồng, quy trình canh tác, thu hoạch đến vận chuyển và phân phối. Khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng truy vết, khoanh vùng và xử lý chính xác lô hàng, thay vì phải rà soát diện rộng như trước.
Ở góc độ quản lý, ông Bùi Bá Chính, Giám đốc Trung tâm Mã số, mã vạch quốc gia, cho rằng việc thiếu một cơ sở dữ liệu tập trung và liên thông đã tạo ra lỗ hổng trong kiểm soát thị trường. Blockchain, với khả năng đồng bộ và xác thực dữ liệu, được kỳ vọng sẽ khắc phục những bất cập này.
Hiện thực hóa Nghị quyết 57: Doanh nghiệp là trung tâm
Điểm mới trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW là yêu cầu đưa công nghệ vào thực tiễn sản xuất - kinh doanh, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của đổi mới sáng tạo.
Theo định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm, các công nghệ như blockchain cần được ứng dụng cụ thể vào những bài toán thiết thực như truy xuất nguồn gốc, quản trị chuỗi cung ứng, thương mại điện tử… thay vì chỉ dừng ở thí điểm. Điều này đồng nghĩa với việc:
Chuẩn hóa dữ liệu truy xuất trên phạm vi toàn quốc; Kết nối hệ thống truy xuất với kiểm định chất lượng và thương mại điện tử; Xây dựng hành lang pháp lý để dữ liệu blockchain có giá trị pháp lý; Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, làm chủ công nghệ thay vì phụ thuộc nền tảng bên ngoài.
Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển từ "làm thử" sang "làm thật", tích hợp blockchain vào hệ thống quản trị và chuỗi cung ứng. Ảnh minh hoạ.
Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển từ "làm thử" sang "làm thật", tích hợp blockchain vào hệ thống quản trị và chuỗi cung ứng. Đây là bước chuyển quan trọng, thể hiện tinh thần "lấy hiệu quả làm thước đo" trong triển khai nghị quyết.
Việc đưa blockchain vào danh mục công nghệ chiến lược không chỉ khẳng định xu hướng tất yếu, mà còn mở ra hành lang pháp lý cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Với đặc tính minh bạch, toàn vẹn và có thể xác thực, blockchain đang dần trở thành "hạ tầng niềm tin số" trong nền kinh tế.
Trong dài hạn, truy xuất nguồn gốc bằng chuỗi khối không chỉ giúp bảo đảm an toàn hàng hóa, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng coi trọng tính minh bạch và bền vững.
Việc gắn kết chặt chẽ giữa ứng dụng blockchain với các định hướng của Nghị quyết 57 sẽ là chìa khóa để Việt Nam không chỉ bắt kịp xu thế, mà còn từng bước tham gia định hình chuẩn mực mới về quản trị dữ liệu và thương mại số trên thị trường quốc tế.
