Chuyển tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển
Chia sẻ về kết quả sau một năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Văn phòng Bộ KH&CN cho biết, ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã vào cuộc quyết liệt, kịp thời cụ thể hóa bằng các chương trình hành động và giải pháp điều hành, bảo đảm triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị. Ban Chỉ đạo Trung ương và Ban Chỉ đạo của Chính phủ tập trung chỉ đạo các nhiệm vụ trọng tâm, chiến lược như hoàn thiện thể chế mang tính đột phá; phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện gắn với đổi mới phương thức quản trị; tăng cường liên kết Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp và huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong mọi lĩnh vực của đời sống (Ảnh minh họa).
Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo ra sự chuyển biến căn bản, sâu sắc về nhận thức trong toàn hệ thống chính trị đối với vai trò của KH,CN,ĐMST&CĐS. Từ chỗ được coi là lĩnh vực hỗ trợ, các lĩnh vực này đã được xác định là đột phá chiến lược hàng đầu, động lực then chốt của phát triển đất nước, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đổi mới mô hình tăng trưởng, hiện đại hóa quản trị quốc gia và phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới. Sự chuyển biến về nhận thức đã tạo nền tảng quan trọng cho việc chuyển mạnh tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển, bảo đảm sự đồng thuận cao từ Trung ương đến địa phương.
Đột phá trong hoàn thiện thể chế
Một trong những điểm nhấn nổi bật trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW là công tác hoàn thiện thể chế đạt được bước đột phá rõ nét. Trong năm 2025, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành 27 luật liên quan đến KH,CN,ĐMST&CĐS. Trong đó, Bộ KH&CN đã tham mưu xây dựng 10 Luật, 23 Nghị định và 49 Thông tư.
Đặc biệt, lần đầu tiên Việt Nam ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Chuyển đổi số và Luật Công nghiệp công nghệ số, thể hiện vai trò nòng cốt trong hoàn thiện khung khổ pháp lý. Thể chế được đổi mới theo hướng tăng tỷ lệ chi từ ngân sách nhà nước cho khoa học và công nghệ; chuyển trọng tâm từ kiểm soát quy trình sang đánh giá kết quả, sản phẩm đầu ra; mở rộng áp dụng cơ chế khoán chi, đặt hàng theo kết quả và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm.
Những đổi mới này đã từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách kéo dài nhiều năm. Năm 2025 cũng là năm Chính phủ tăng cường nguồn lực cho KH,CN,ĐMST&CĐS mạnh nhất trong vòng 10 năm trở lại đây.
Cùng với hoàn thiện thể chế, chuyển đổi số tiếp tục có bước bứt phá rõ rệt. Chỉ số hạ tầng viễn thông của Việt Nam tăng 41 bậc, tốc độ Internet tăng 42 bậc. Phát triển kinh tế số, xã hội số đạt kết quả quan trọng khi lần đầu tiên các nội dung cốt lõi được thể chế hóa trong Luật Chuyển đổi số (Luật số 148/2025/QH15).
Bộ KH&CN đã ban hành Bộ chỉ số đánh giá mức độ chuyển đổi số doanh nghiệp và Khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, lan tỏa thông qua Diễn đàn quốc gia về Kinh tế số và Xã hội số lần thứ III và các mô hình thí điểm tại địa phương.
Tiềm lực KH&CN được nâng cao thông qua phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược. Thủ tướng Chính phủ ban hành 11 nhóm công nghệ với 35 nhóm sản phẩm, lựa chọn 06 sản phẩm công nghệ trọng điểm triển khai ngay. Bộ KH&CN đã phối hợp với doanh nghiệp, viện, trường chuẩn bị đặt hàng triển khai trong năm 2026.
Về đổi mới sáng tạo, Việt Nam xếp hạng 44/139 về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu, dẫn đầu nhóm thu nhập trung bình thấp; hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 5 ASEAN, thứ 55 thế giới.
Song song với đó, các nền tảng và công cụ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được tăng cường, nổi bật là Cổng Sáng kiến, Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ KH&CN theo thời gian thực và Sàn giao dịch KH&CN. Các nền tảng này góp phần kết nối sáng kiến - công nghệ - doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Ở cấp địa phương, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động triển khai chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo theo điều kiện thực tiễn, hình thành các mô hình hiệu quả, cho thấy Nghị quyết số 57-NQ/TW đã thực sự đi vào cuộc sống.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW vẫn còn một số hạn chế như tiến độ và chất lượng thực hiện chưa đồng đều; độ trễ giữa quy định mới và các quy định cũ; hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao và liên thông, chia sẻ dữ liệu…
Thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tập trung hoàn thiện thể chế; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu theo nguyên tắc "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ quy trình, rõ thời gian, rõ kết quả)"; tăng cường đầu tư hạ tầng số, dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực; thúc đẩy mạnh mẽ cơ chế đặt hàng, liên kết Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp, bảo đảm KH,CN,ĐMST&CĐS thực sự trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.
