Từ bài thuốc dân gian đến quy trình có thể áp dụng
Gout là bệnh rối loạn chuyển hóa liên quan đến tình trạng tăng acid uric trong máu, có thể dẫn đến hình thành tinh thể urat tại khớp, gây viêm, sưng và những cơn đau cấp. Khi bệnh kéo dài và không được quản lý phù hợp, người bệnh có nguy cơ gặp nhiều biến chứng ảnh hưởng đến vận động và chất lượng cuộc sống.
Trong thực tế, nhiều bài thuốc dân gian và bài thuốc gia truyền đang được sử dụng trong cộng đồng, song để có thể mở rộng ứng dụng cần được nghiên cứu về thành phần, quy trình sử dụng, chất lượng dược liệu và mức độ an toàn.
Từ yêu cầu này, Hội Đông y tỉnh đã chủ trì đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu, ứng dụng, kế thừa 01 bài thuốc gia truyền chữa bệnh gout tại Tuyên Quang”, do Thầy thuốc ưu tú, Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Đức làm chủ nhiệm. Sở Khoa học và Công nghệ Tuyên Quang tổ chức Hội đồng đánh giá, nghiệm thu kết quả thực hiện đề tài.
Nghiệm thu đề tài “Nghiên cứu, ứng dụng, kế thừa 01 bài thuốc gia truyền chữa bệnh gout tại Tuyên Quang” do Hội Đông y tỉnh chủ trì thực hiện.
Sau hai năm triển khai, nhóm nghiên cứu đã khảo sát các bài thuốc dân gian đang được sử dụng trong điều trị gout, lựa chọn một bài thuốc để nghiên cứu chuyên sâu và định danh khoa học 13 vị thuốc thành phần.
Điểm đáng chú ý là đề tài không chỉ ghi chép lại công thức mà còn xây dựng bộ tiêu bản dược liệu, chuẩn hóa các bước thu hái, sơ chế, bảo quản và sử dụng. Đây là cơ sở quan trọng để giảm sự khác biệt về chất lượng nguyên liệu và cách dùng khi bài thuốc được triển khai tại nhiều cơ sở.
Nhóm nghiên cứu đồng thời thực hiện thử nghiệm lâm sàng tiến cứu, can thiệp không đối chứng trên 100 người bệnh gout trong bốn tuần, với các mốc đánh giá trước điều trị, sau hai tuần và sau bốn tuần.
Theo kết quả của đề tài, tỷ lệ đáp ứng sau liệu trình đạt 95%, trong đó 70% được đánh giá hết các biểu hiện lâm sàng theo tiêu chí nghiên cứu và 25% cải thiện rõ triệu chứng. Nồng độ acid uric huyết thanh trung bình giảm 22,6%. Các chỉ số theo dõi chức năng gan, thận và hệ tạo máu không ghi nhận bất thường nghiêm trọng trong thời gian thử nghiệm.
Những kết quả này là dữ liệu bước đầu để tiếp tục theo dõi, đánh giá trên quy mô lớn hơn và trong thời gian dài hơn trước khi mở rộng phạm vi sử dụng.
Xây dựng thương hiệu từ kết quả nghiên cứu bài thuốc
Giá trị ứng dụng của đề tài còn nằm ở khả năng đưa một bài thuốc gia truyền từ kinh nghiệm cộng đồng sang quy trình có cơ sở khoa học và có thể kiểm soát chất lượng tốt hơn.
Kết quả nghiên cứu có thể tiếp tục được sử dụng tại các phòng chẩn trị y học cổ truyền đủ điều kiện, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho hoạt động đào tạo và phát triển các mô hình kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong quản lý bệnh gout.
Sản phẩm của đề tài.
Đề tài cũng xây dựng bộ nhận diện cho sản phẩm “Gout Cốt Khang”. Đơn đăng ký nhãn hiệu đã được Cục Sở hữu trí tuệ chấp nhận hợp lệ theo Quyết định số 47880/QĐ-SHTT ngày 27/3/2026, tạo thêm cơ sở cho việc hoàn thiện quyền sở hữu trí tuệ và phát triển sản phẩm trong giai đoạn tiếp theo.
Song song với ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe, nhóm nghiên cứu đề xuất bảo tồn nguồn gen cây thuốc, phát triển vùng nguyên liệu và hình thành liên kết giữa người trồng dược liệu, lương y, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp.
Qua đó, đề tài không chỉ góp phần chuẩn hóa bài thuốc gia truyền hỗ trợ điều trị gout mà còn mở hướng khai thác giá trị tri thức y học bản địa theo cách có kiểm chứng, gắn chăm sóc sức khỏe với bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu của Tuyên Quang.
