Theo mốc triển khai được công bố, trong tháng 4/2026 sẽ thành lập tổ công tác liên ngành và hoàn thiện danh mục; trong tháng 5/2026 rà soát, hoàn thiện cơ chế tài chính, đặt hàng, mua sắm; và trước ngày 31/5/2026 ban hành tài liệu hướng dẫn triển khai thống nhất, trước ngày 30/6/2026 ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia về công nghệ chiến lược.
Nhà nước đóng vai trò “khách hàng đầu tiên” đối với một số sản phẩm công nghệ chiến lược, thông qua cơ chế đặt hàng và hỗ trợ triển khai thực tế, nhằm tạo thị trường ban đầu cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam hoàn thiện sản phẩm và đẩy nhanh thương mại hóa. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ hỗ trợ nghiên cứu thuần túy sang phát triển công nghệ gắn chặt với nhu cầu ứng dụng và đầu ra thị trường.
Quyết định số 2815/QĐ-TTg ngày 28/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay. Trên cơ sở đó, Chính phủ xác định 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm công nghệ chiến lược, trước mắt tập trung vào 6 sản phẩm ưu tiên gồm: mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; AI camera xử lý tại biên; robot di động tự hành; hệ thống, thiết bị mạng di động 5G; hạ tầng blockchain và các lớp ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản số; thiết bị bay không người lái (UAV).
Hiện nay, các "đơn hàng" đầu tiên đã chính thức lộ diện, tạo ra làn sóng quan tâm lớn trong cộng đồng công nghệ Việt Nam. Đối với lĩnh vực AI camera, Nhà nước đã có các đơn đặt hàng phục vụ mục đích giám sát cho Bộ Công an. Các đơn vị khác như Bộ Xây dựng cũng đặt hàng phục vụ quản lý giao thông. Trong lĩnh vực thiết bị bay không người lái (UAV), các nhiệm vụ đã được giao cho Bộ Quốc phòng và Bộ Nông nghiệp. Riêng với Robot di động tự hành, đơn đặt hàng tập trung vào Bộ Công Thương để tối ưu hóa logistics. Các nhiệm vụ này yêu cầu sản phẩm phải có lộ trình thương mại hóa rõ ràng.
Các nhiệm vụ đặt hàng không chỉ dừng ở việc nêu nhu cầu nghiên cứu, mà phải xác định rõ mục tiêu, kết quả dự kiến, hiệu quả, tác động, phương án sử dụng kết quả và khả năng thương mại hóa. Quyết định 2815/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cũng xác định rõ vai trò của các Bộ, ngành và địa phương trong việc chủ động đề xuất, đặt hàng các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược gắn với chức năng, nhiệm vụ và chiến lược phát triển của từng lĩnh vực.
Điện Biên được lựa chọn xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) không chỉ vì đặc thù địa hình miền núi, chia cắt, mà còn để tạo ra một mô hình tham chiếu cho các địa phương khác.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã ban hành Công văn số 1386/BKHCN-CN ngày 13/3/2026 hướng dẫn thực hiện. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, việc Nhà nước đặt hàng, mua sắm trực tiếp các sản phẩm công nghệ chiến lược sẽ có đủ căn cứ để triển khai trên phạm vi cả nước. Đây là bước đi quan trọng nhằm tạo đầu ra ứng dụng, mở rộng thị trường cho sản phẩm công nghệ trong nước và thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng lực phát triển, thương mại hóa sản phẩm.
Trên cơ sở đó, ngày 03/4/2026, Bộ KH&CN, Bộ Quốc Phòng và UBND tỉnh Điện Biên đã tổ chức Chương trình làm việc về xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên.
Tại buổi làm việc, đại diện VNPost đề xuất triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa bằng UAV tại Điện Biên, đồng thời kiến nghị một số cơ chế cần tháo gỡ nhằm bảo đảm tính khả thi. Các ý kiến thảo luận tập trung vào việc xác định không gian thử nghiệm, phạm vi hoạt động, cơ chế phối hợp liên ngành và phương án kiểm soát rủi ro. Đây là những yếu tố cốt lõi để hoàn thiện đề án, từ đó cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng, làm cơ sở xây dựng khung pháp lý và định hình mô hình phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới.
Từ những bước đi cụ thể, chủ trương "Nhà nước là khách hàng đầu tiên" không còn dừng ở định hướng chính sách, mà đang được cụ thể hóa bằng danh mục đặt hàng, đầu mối chủ trì, lộ trình thực hiện và cơ chế pháp lý đi kèm. Khi hành lang về mua sắm công và sandbox tiếp tục được hoàn thiện, các sản phẩm công nghệ chiến lược trong nước sẽ có thêm cơ sở để bước ra thị trường từ chính nhu cầu của Nhà nước, qua đó tạo động lực mới cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sâu vào công nghệ lõi và phát triển sản phẩm Make in VietNam.
