Bà Lê Thị Hà (56 tuổi), một tiểu thương ở xã Sơn Tịnh đã sử dụng thành thạo các ứng dụng trên thiết bị điện thoại thông minh.
Thói quen mới từ chiếc điện thoại thông minh
Trên con đường dẫn vào chợ Sơn Tịnh, hình ảnh người dân quét mã QR, chuyển khoản thay vì rút ví lục tìm tiền lẻ đã trở nên quen thuộc. Mô hình "Chợ 4.0" biểu tượng của CĐS trong thương mại truyền thống – đang thay đổi nhịp sống kinh tế địa phương.
Bà Lê Thị Hà, 56 tuổi, tiểu thương bán thực phẩm, từng e ngại công nghệ. "Trước đây, đóng tiền điện, học phí cho con tôi đều phải ra tận nơi. Nay chỉ cần mở ứng dụng ngân hàng là xong," bà nói. Giao dịch không tiền mặt giúp bà tiết kiệm thời gian, giảm rủi ro và mở rộng tệp khách hàng bởi người mua chỉ cần quét mã QR, thanh toán trong tích tắc.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, Quảng Ngãi hiện có hàng trăm điểm chợ triển khai thanh toán điện tử. "Chợ 4.0" không chỉ giúp giao thương minh bạch hơn mà còn là "bước đệm" hình thành văn hóa số trong cộng đồng, nơi những người buôn bán nhỏ lẻ cũng trở thành "công dân số".
Cây ổi, chiếc điện thoại và hành trình vươn lên
Câu chuyện của chị Nguyễn Thị Hạnh (41 tuổi, xã Sơn Thủy) là minh chứng sống động cho sức mạnh của CĐS khi kết hợp cùng nghị lực vươn lên của con người. Hai năm trước, biến cố mất chồng khiến chị gần như sụp đổ giữa vườn ổi non xanh. Nhưng rồi chiếc điện thoại cũ, công cụ từng chỉ dùng để nghe gọi lại trở thành "người đồng hành" giúp chị làm lại từ đầu. Chị học cách quay video, livestream bán ổi trên mạng xã hội. Những ngày đầu, giọng nói run rẩy, lúng túng trước ống kính, nhưng rồi những clip mộc mạc về trái ổi Quảng Ngãi chín mọng lại thu hút hàng nghìn lượt xem.
Từ vài đơn hàng lẻ, doanh thu của chị Hạnh dần ổn định ở mức trên 100 triệu đồng/năm. Giờ đây, chị không chỉ bán ổi mà còn mở rộng mô hình sang 1.000 gốc cam, từng bước hình thành chuỗi nông sản số vùng cao, nơi mỗi cây trồng đều có "dấu vết" công nghệ từ khâu quảng bá, bán hàng đến giao vận.
Sinh ra ở vùng mía đường Nghĩa Giang, chị Nguyễn Thị Thu Thủy (40 tuổi), Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Mật mía Miền Xanh thường trực với câu hỏi: "Làm thế nào để mật mía quê mình đi xa hơn?". Năm 2023, chị bắt tay khởi nghiệp trong lĩnh vực tưởng chừng đã bão hòa.
Chị Nguyễn Thị Thu Thủy ứng dụng dây chuyền lọc - cô đặc - đóng gói tự động, kết hợp thiết kế bao bì thông minh và quảng bá sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử. Chỉ sau hai năm, sản phẩm mật mía Miền Xanh đã có mặt tại hơn 100 đại lý, 2 nhà phân phối, cung cấp nguyên liệu cho hơn 20 doanh nghiệp thực phẩm, và thậm chí xuất khẩu tới New Zealand, Philippines, Singapore.
Doanh thu đạt 2,4 tỷ đồng/năm, dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2025. "Nếu không có nền tảng số, tôi khó có thể đưa sản phẩm đi xa đến thế," chị chia sẻ.
Câu chuyện của chị Thủy phản ánh tinh thần đổi mới sáng tạo kiểu mới ở Quảng Ngãi không ồn ào, không khoa trương, mà bắt đầu từ ứng dụng KHCN vào những giá trị truyền thống, biến đặc sản quê hương thành sản phẩm toàn cầu.
Lớp học thông minh
Giáo dục - đào tạo cũng là lĩnh vực đang chuyển động mạnh mẽ nhờ công nghệ. Tại Trường THCS Thực hành sư phạm Lý Tự Trọng, phường Kon Tum, cô giáo Phạm Thị Bích Thảo (39 tuổi) khiến học trò hào hứng với Toán, môn học vốn khô khan. Trong tiết học "Thứ tự thực hiện các phép tính - Quy tắc dấu ngoặc", học sinh thi nhau trả lời trực tuyến trên nền tảng Quizizz, kết quả hiển thị ngay lập tức. "Bây giờ học Toán vui lắm, chúng em được chơi mà học," em Nguyễn Hải Quỳnh Nhi, học sinh lớp 7B4, nói.
Không dừng ở đó, cô Thảo còn dùng ChatGPT để phân tích bài toán, tạo hoạt cảnh minh họa bằng Veo3 và biên tập video qua Canva. Mỗi bài giảng là một sản phẩm sáng tạo, vừa hiện đại vừa gần gũi, giúp học sinh dễ hiểu hơn.
Hiệu trưởng Phạm Đức Phước khẳng định, nhà trường xác định CĐS là nhiệm vụ trọng tâm. "100% giáo viên đã có bài giảng điện tử, sử dụng học bạ số và đánh giá học sinh qua nền tảng dữ liệu chung," thầy nói.
Trường cũng đang vận hành mô hình lớp học đảo ngược (flipped classroom), học tập kết hợp (blended learning) và dạy học theo trạm (learning station). Toàn bộ hệ thống phòng học được lắp đặt màn hình thông minh, Internet tốc độ cao, giúp giáo viên truy cập kho học liệu mở, tạo môi trường giảng dạy linh hoạt, tiết kiệm chi phí mà hiệu quả tăng rõ rệt.
Theo Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đoàn Thành Nhân, đến nay 100% cơ sở giáo dục trong tỉnh đã được quản lý bằng cơ sở dữ liệu tập trung. Hồ sơ giáo viên, học sinh, kết quả học tập được cập nhật thời gian thực, giúp lãnh đạo ngành đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính.
Sở cũng đưa vào vận hành Trung tâm Điều hành Giáo dục thông minh (VnEdu IOC) nền tảng tích hợp dữ liệu từ tất cả các trường học. Hệ thống cho phép giám sát việc dạy - học, cơ sở vật chất, tuyển sinh, thi cử theo thời gian thực; hỗ trợ phân tích, dự báo và điều hành chính xác.
"CĐS không chỉ là việc trang bị thiết bị, mà là thay đổi tư duy quản lý và phương thức tương tác giữa nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh," ông Nhân nhấn mạnh./.
