Ngày 09/42026 Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết việc xây dựng, thẩm định và ban hành quy chuẩn kỹ thuật.
Thông tư áp dụng đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố cùng các tổ chức, cá nhân liên quan. Phạm vi điều chỉnh bao quát toàn bộ quá trình hình thành và triển khai quy chuẩn kỹ thuật, gồm lập kế hoạch; xây dựng, thẩm định, ban hành; trình bày nội dung và kiểm tra, giám sát việc áp dụng.
Quy chuẩn phải xuất phát từ yêu cầu quản lý thực tế
Theo Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN, kế hoạch xây dựng quy chuẩn kỹ thuật gồm kế hoạch 5 năm và kế hoạch hằng năm. Đề xuất xây dựng quy chuẩn phải xác định rõ sự cần thiết, đối tượng, phạm vi điều chỉnh, cơ quan chủ trì, tiến độ, kinh phí và căn cứ kỹ thuật liên quan.
Việc lập kế hoạch phải dựa trên yêu cầu quản lý nhà nước, chiến lược và chương trình phát triển kinh tế - xã hội; nhu cầu bảo đảm an toàn, sức khỏe con người, bảo vệ động vật, thực vật, môi trường, lợi ích và an ninh quốc gia, quyền lợi người tiêu dùng. Các cam kết quốc tế và yêu cầu hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, tiêu chuẩn nước ngoài cũng được xem xét.
Kế hoạch không phải khuôn khổ cố định. Cơ quan có thẩm quyền có thể điều chỉnh, bổ sung hoặc đưa nhiệm vụ ra khỏi kế hoạch khi yêu cầu quản lý thay đổi, nhưng phải thực hiện theo trình tự và làm rõ căn cứ.
Đối với từng dự thảo quy chuẩn, cơ quan xây dựng phải tổ chức nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý; xác định đối tượng, phạm vi điều chỉnh, phương thức quản lý và yêu cầu kỹ thuật. Dự thảo đồng thời phải được lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu tác động trước khi hoàn thiện hồ sơ thẩm định.
Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN quy định rõ bố cục của quy chuẩn kỹ thuật, gồm: Quy định chung; quy định về kỹ thuật; quy định về quản lý; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và tổ chức thực hiện.
Phần quy định kỹ thuật có thể viện dẫn một phần hoặc toàn bộ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài. Quy chuẩn cũng có thể đưa ra các mức giới hạn của đặc tính kỹ thuật mà đối tượng phải tuân thủ nhằm bảo đảm an toàn, vệ sinh, sức khỏe con người; bảo vệ động vật, thực vật, môi trường; lợi ích, an ninh quốc gia và quyền lợi người tiêu dùng.
Kiểm soát cả chất lượng xây dựng và hiệu quả áp dụng
Trước khi ban hành, dự thảo quy chuẩn kỹ thuật phải được thẩm định. Nội dung thẩm định tập trung vào sự phù hợp với quy định pháp luật; tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống quy chuẩn; sự phù hợp của yêu cầu kỹ thuật và phương thức quản lý; khả năng thực thi cùng việc tiếp thu ý kiến của các bên liên quan.
Quy trình này nhằm bảo đảm quy chuẩn không chỉ đúng về hình thức pháp lý mà còn có cơ sở khoa học, kỹ thuật và khả năng áp dụng trong thực tế. Sau thẩm định, cơ quan chủ trì phải nghiên cứu, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành.
Đối với quy chuẩn kỹ thuật địa phương, việc xây dựng phải xuất phát từ đặc điểm địa lý, khí hậu, sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý tại địa bàn. Quy chuẩn địa phương không được trái với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quy định pháp luật có liên quan.
Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN cũng đặt ra yêu cầu kiểm tra, giám sát quá trình xây dựng, ban hành và áp dụng quy chuẩn. Hoạt động này nhằm đánh giá tiến độ, chất lượng xây dựng, tính phù hợp của nội dung và những vấn đề phát sinh khi đưa quy chuẩn vào thực tế.
Thông qua kiểm tra, giám sát, cơ quan quản lý có cơ sở xem xét sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những quy chuẩn không còn phù hợp. Đây là bước quan trọng để quy chuẩn kỹ thuật không bị “đóng khung” sau khi ban hành, mà được cập nhật theo sự phát triển của công nghệ và yêu cầu quản lý.
Thông tư số 15/2026/TT-BKHCN có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký, đồng thời thay thế Thông tư số 26/2019/TT-BKHCN và Thông tư số 10/2023/TT-BKHCN.
Việc thống nhất quy trình từ đề xuất, xây dựng đến giám sát áp dụng tạo cơ sở nâng cao chất lượng quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm mỗi yêu cầu bắt buộc được ban hành trên căn cứ khoa học, có tính khả thi và đáp ứng đúng yêu cầu quản lý.
