Siết chế tài, tăng trách nhiệm trong xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1624/QĐ-TTg ngày 21/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 1068/QĐ-TTg ngày 22/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Theo Chiến lược sửa đổi, đến năm 2030, hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ phải được nâng cao rõ rệt, tình trạng xâm phạm quyền giảm đáng kể, đặc biệt trên môi trường số. Việc tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng được xác định là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân và toàn xã hội.

Không để vi phạm sở hữu trí tuệ "ẩn mình" trên không gian số

Quyết định số 1624/QĐ-TTg yêu cầu tăng cường chế tài đối với các hành vi xâm phạm quyền, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, bảo đảm tính răn đe, đặc biệt với hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ.

Các biện pháp bảo vệ quyền cũng được hoàn thiện theo hướng phù hợp với tính chất dân sự của quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy xử lý hành vi xâm phạm bằng biện pháp dân sự, đồng thời nâng cao chất lượng xử lý hành chính.

Trên môi trường số, hoạt động kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm được tăng cường. Đáng chú ý, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và chủ quản nền tảng số phải nâng cao trách nhiệm pháp lý trong việc ngăn chặn, loại bỏ và không tiếp tay cho hành vi xâm phạm trên không gian mạng.

Hoạt động kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ cũng được tăng cường, nhất là trong thương mại điện tử.

Phạm vi bảo vệ quyền đồng thời được đặt trong hoạt động đầu tư, thương mại và chuyển giao công nghệ. Chiến lược yêu cầu vừa tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu, đầu tư nước ngoài, vừa quản lý chặt chẽ bí mật kinh doanh, dữ liệu chiến lược, công nghệ nguồn, công nghệ lõi và sáng chế thuộc bí mật Nhà nước; phòng ngừa chuyển giao trái phép công nghệ quan trọng và hình thành cơ chế phát hiện, cảnh báo sớm hành vi xâm phạm xuyên biên giới.

Cùng với các biện pháp thực thi, pháp luật về sở hữu trí tuệ sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trước những vấn đề mới phát sinh từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tài sản số, công nghệ chuỗi khối, công nghệ sinh học và công nghệ bán dẫn. Các vấn đề về bảo hộ đối tượng mới, cũng như hành vi xâm phạm trên không gian mạng và nền tảng số, sẽ được nghiên cứu để đề xuất điều chỉnh pháp luật phù hợp.

Ứng dụng công nghệ để phát hiện vi phạm từ sớm

Bên cạnh các biện pháp thực thi, Chiến lược bổ sung giải pháp ứng dụng công nghệ nhằm nâng khả năng giám sát, phát hiện và cảnh báo sớm vi phạm trên môi trường số.

Theo đó, sẽ nghiên cứu ứng dụng công nghệ có chức năng giám sát, tự động phát hiện và cảnh báo sớm các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

Cơ sở dữ liệu chuyên ngành về sở hữu trí tuệ cũng sẽ được xây dựng theo hướng kết nối, chia sẻ liên thông, phục vụ giám sát, cảnh báo và xử lý vi phạm thống nhất trên phạm vi cả nước.

Ứng dụng công nghệ được triển khai đồng thời với quá trình hiện đại hóa hoạt động sở hữu trí tuệ. Dịch vụ công trực tuyến sẽ được triển khai toàn diện, dữ liệu sở hữu trí tuệ được số hóa; hạ tầng tiếp tục được đầu tư, phát triển và công nghệ mới được ứng dụng trong hoạt động xác lập, khai thác và bảo vệ quyền.

Chiến lược đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch, tạo thuận lợi cho công chúng tiếp cận, tra cứu, phân tích và khai thác thông tin sở hữu trí tuệ.