Sáng 25/8/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long chủ trì buổi làm việc với UBND tỉnh Sơn La, tập trung rà soát hạ tầng viễn thông, thống nhất phương án xử lý các điểm trắng sóng, lõm sóng và nâng cao chất lượng kết nối tại các khu vực vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh.
Tại buổi làm việc, các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, UBND tỉnh Sơn La và doanh nghiệp viễn thông đã tập trung đối soát số liệu, làm rõ phạm vi các khu vực chưa được phủ sóng hoặc chất lượng sóng chưa đáp ứng yêu cầu, đồng thời thống nhất lộ trình xử lý theo từng nhóm địa bàn.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long chủ trì buổi làm việc với UBND tỉnh Sơn La.
Tập trung xử lý dứt điểm các thôn, bản chưa có sóng
Theo Cục Viễn thông, trong giai đoạn 2021-2025, Sơn La đã phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông phủ sóng cho 534 thôn, bản, chiếm khoảng 16,5% tổng số thôn, bản được phủ sóng trên toàn quốc trong giai đoạn này.
Tuy nhiên, do đặc thù địa hình miền núi rộng, dân cư phân tán, nhiều khu vực nằm xa trung tâm và bị địa hình che khuất, tình trạng thiếu sóng, lõm sóng vẫn còn phát sinh. Qua các đợt rà soát, số liệu về các khu vực cần tiếp tục xử lý cũng được cập nhật, bổ sung theo các tiêu chí mới.
Tại cuộc họp, các bên thống nhất cần tách bạch giữa khu vực hoàn toàn chưa có sóng và khu vực đã có sóng nhưng chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu. Đây là cơ sở quan trọng để lựa chọn giải pháp đầu tư phù hợp, tránh tình trạng một địa bàn đã được phủ sóng nhưng tiếp tục được tính như điểm trắng để đầu tư lại.
Theo số liệu được đối soát tại cuộc họp, trong danh sách 77 địa bàn Sơn La đã báo cáo trước đây có 35 thôn, bản hoàn toàn trắng sóng. Sau quá trình cập nhật, rà soát theo các tiêu chí mới, địa phương xác định thêm các khu vực có chất lượng kết nối chưa đáp ứng yêu cầu. Các điểm này sẽ được phân loại riêng để có phương án tối ưu, nâng cấp chất lượng mạng thay vì xử lý như một điểm trắng sóng mới.
Thứ trưởng Phạm Đức Long phát biểu tại buổi làm việc.
Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh, mục tiêu trước mắt là phải giải quyết dứt điểm các thôn, bản chưa có sóng, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng tại các khu vực đã có hạ tầng nhưng còn lõm sóng.
Theo kế hoạch được thống nhất, Viettel phấn đấu hoàn thành thêm 17 thôn, bản trong tháng 9/2026 và hoàn thành 38 thôn, bản còn lại trong quý IV/2026.
Một trong những phương án đáng chú ý được đưa ra tại buổi làm việc là sử dụng thiết bị vệ tinh quỹ đạo thấp để phát Wi-Fi tạm thời tại những khu vực chưa thể triển khai ngay trạm BTS.
Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến trang bị tạm thời từ 1-2 bộ thiết bị vệ tinh cho mỗi thôn chưa có sóng, ưu tiên bố trí tại nhà văn hóa hoặc khu vực trung tâm để tạo vùng phủ kết nối bước đầu cho người dân.
Phương án này nhằm giải quyết nhu cầu kết nối trước mắt trong thời gian chờ doanh nghiệp hoàn thành hạ tầng viễn thông. Khi các trạm BTS được triển khai và phủ sóng ổn định, thiết bị vệ tinh sẽ được thu hồi, điều chuyển tới các cụm dân cư vùng sâu, vùng xa khác.
Cách làm này không chỉ nhằm giải quyết nhanh những khu vực chưa có kết nối, mà còn hướng tới sử dụng hiệu quả hạ tầng và thiết bị, hạn chế đầu tư dàn trải trong điều kiện địa hình miền núi có nhiều khu vực dân cư thưa và phân tán.
Đối với hạ tầng băng rộng cố định, các đơn vị thống nhất tiếp tục triển khai cáp quang tới những điểm trung tâm như nhà văn hóa thôn, bản, điểm trường, cơ sở y tế; hộ dân có nhu cầu có thể tiếp tục kéo cáp từ điểm kết nối đến gia đình.
Đại diện các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, đại diện Sở KH&CN tỉnh Sơn La phát biểu tại buổi làm việc.
Không chỉ xóa "trắng sóng", phải xử lý cả "lõm sóng"
Thực tế tại Sơn La cho thấy, bài toán viễn thông ở vùng cao hiện nay không chỉ nằm ở việc một địa bàn có hay không có sóng, mà ngày càng chuyển sang yêu cầu bảo đảm chất lượng kết nối thực chất.
Một thôn, bản có trạm BTS không đồng nghĩa toàn bộ người dân trong thôn đều được hưởng chất lượng dịch vụ như nhau. Địa hình đồi núi, khe sâu, khoảng cách giữa các cụm dân cư và sự phân tán về dân cư có thể tạo ra những vùng bị che khuất, khiến chất lượng kết nối suy giảm.
Thứ trưởng Phạm Đức Long yêu cầu việc rà soát phải được thực hiện chính xác đến từng khu vực, tránh đánh đồng giữa "trắng sóng" và "lõm sóng". Đối với các điểm đã được đầu tư phủ sóng nhưng chất lượng chưa đạt yêu cầu, doanh nghiệp cần tiếp tục tối ưu, nâng cấp hạ tầng. Những khu vực này cần được xử lý theo hướng nâng chất lượng mạng, không nhất thiết phải đầu tư lại từ đầu.
Đại diện Cục Viễn thông cũng lưu ý, để xác định chính xác các điểm lõm sóng, cần có bản đồ số, xác định rõ vị trí, số hộ dân, số nóc nhà và phạm vi khu vực cần phủ sóng. Các doanh nghiệp viễn thông có trách nhiệm phối hợp với địa phương trong quá trình đo kiểm, xác định thực tế và đề xuất giải pháp.
Đây là bước quan trọng nhằm khắc phục tình trạng số liệu giữa địa phương và doanh nghiệp chưa thống nhất, nhất là tại những địa bàn miền núi có địa hình phức tạp.
Từ góc độ địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Đặng Ngọc Hậu cho rằng, việc hoàn thiện hạ tầng kết nối, nhất là tại các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, cần được triển khai đồng bộ với quá trình chuyển đổi số ở cơ sở.
Đại diện phía UBND tỉnh Sơn La đề nghị tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, kinh phí và trang thiết bị để các xã có điều kiện thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chuyển đổi số, đồng thời nghiên cứu những mô hình phù hợp với đặc thù địa bàn miền núi, dân cư phân tán.
Đáng chú ý, tỉnh đề xuất nghiên cứu mô hình chuyển đổi số từ thôn, bản, lấy các điểm phục vụ ở cơ sở làm hạt nhân kết nối và từng bước mở rộng đến hộ gia đình. Theo địa phương, cách tiếp cận này có thể giúp tận dụng tốt hơn hạ tầng, thiết bị và nguồn lực đầu tư, nhất là tại những khu vực xa trung tâm xã, địa hình phức tạp và nhu cầu tiếp cận dịch vụ số ngày càng tăng.
Đề xuất này đặt trong yêu cầu thu hẹp khoảng cách số giữa khu vực trung tâm với vùng sâu, vùng xa, trong đó hạ tầng viễn thông được xem là nền tảng để người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, giáo dục, y tế và các tiện ích số.
Ông Đặng Ngọc Hậu (bên phải) Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La phát biểu tại buổi làm việc.
Ông Đặng Ngọc Hậu cho biết, Sơn La mong muốn phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, qua đó có thể rút kinh nghiệm và nhân rộng tại các địa bàn miền núi có điều kiện tương đồng.
Theo định hướng được thống nhất tại cuộc họp, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, kết nối di động được xác định là ưu tiên trước mắt. Đối với những nơi có đủ điều kiện và nhu cầu, hạ tầng băng rộng cố định, cáp quang tiếp tục được triển khai.
Với những cụm dân cư quá thưa, địa hình khó triển khai trạm BTS hoặc chi phí đầu tư lớn, các giải pháp như Wi-Fi kết nối qua vệ tinh quỹ đạo thấp có thể được nghiên cứu, lựa chọn trên cơ sở tính toán cụ thể về số hộ dân, phạm vi phủ và chi phí.
Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu xử lý vùng lõm sóng không chỉ là dựng thêm trạm phát sóng, mà phải tính đúng nhu cầu, đúng địa bàn và lựa chọn đúng công nghệ.
Đối với Sơn La, việc từng bước xóa các điểm trắng sóng, lõm sóng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh địa phương đang đẩy mạnh chuyển đổi số và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Khi kết nối được bảo đảm, người dân ở vùng sâu, vùng xa mới có điều kiện tiếp cận các dịch vụ số, dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích thiết yếu của xã hội số.
Từ một bản vùng cao đến một cụm dân cư nằm cách xa trung tâm, mỗi điểm được phủ sóng không chỉ là thêm một vị trí trên bản đồ viễn thông, mà còn là thêm một địa bàn được kết nối với chính quyền và các dịch vụ thiết yếu của xã hội số.
Việc Sơn La đặt mục tiêu hoàn thành các thôn, bản còn lại trong năm 2026, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu và tiếp tục xử lý các khu vực lõm sóng, sẽ tạo cơ sở để địa phương từng bước thu hẹp khoảng cách số giữa khu vực đô thị với vùng sâu, vùng xa, góp phần bảo đảm người dân ở những địa bàn khó khăn cũng được hưởng các thành quả của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
