Khoa học, công nghệ trở thành nền tảng nâng cao chất lượng nông thôn mới
Đến hết năm 2025, Thái Nguyên cơ bản hoàn thành các mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 - 2025, với 144 xã đạt chuẩn NTM, 54 xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 12 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Hai huyện Phú Bình và Đại Từ là những địa phương đầu tiên của khu vực trung du và miền núi phía Bắc đạt chuẩn NTM nâng cao.
Đáng chú ý, kết quả này không chỉ thể hiện ở các chỉ tiêu đạt được, mà còn phản ánh sự chuyển biến rõ nét trong tư duy phát triển, từ mục tiêu đạt chuẩn sang chú trọng nâng cao chất lượng thực chất của các tiêu chí.
Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, tỉnh đổi mới cơ chế quản lý khoa học và công nghệ (KH&CN) theo hướng lấy hiệu quả làm thước đo, đồng thời đẩy mạnh phương thức đặt hàng, giao nhiệm vụ và khoán theo kết quả. Cách làm này từng bước khắc phục tình trạng nghiên cứu dàn trải, đưa KH&CN đi thẳng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn của nông nghiệp và khu vực nông thôn.
Đồng chí Nguyễn Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ kiểm tra thực tế mô hình “Quản lý đất và dinh dưỡng thích hợp cho cây na theo hướng sản xuất phục hồi ổn định sức khỏe đất và thích ứng với biến đổi khí hậu” tại xã La Hiên.
Năm 2025, toàn tỉnh quản lý trên 130 nhiệm vụ KH&CN, với tỷ lệ ứng dụng sau nghiệm thu đạt trên 60%. Nhiều kết quả nghiên cứu được chuyển giao kịp thời vào sản xuất, góp phần tháo gỡ những hạn chế về giống, quy trình canh tác, xử lý môi trường và phòng, chống dịch bệnh.
Các mô hình nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn từng bước được hình thành, phù hợp với định hướng phát triển xanh. Sự liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân được triển khai ngày càng hiệu quả. Qua đó, đưa KH&CN không chỉ dừng ở vai trò hỗ trợ mà trở thành yếu tố dẫn dắt, xuyên suốt trong quá trình xây dựng NTM.
Song song với đó, tiềm lực KH&CN tỉnh tiếp tục được củng cố, đội ngũ nghiên cứu ngày càng phát triển, nhiều công trình đạt tiêu chuẩn quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương từng bước hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, hướng tới phát triển năng lực đổi mới sáng tạo nội sinh, đủ khả năng dẫn dắt phát triển trong khu vực.
Với vai trò là trung tâm vùng trung du và miền núi phía Bắc, Thái Nguyên đã lựa chọn cách tiếp cận chủ động, xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là khâu đột phá trong xây dựng nông thôn mới, triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở, từng bước lan tỏa đến mỗi người dân.
Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy hình thành nông thôn thông minh
Nếu KH&CN là nền tảng, thì đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là động lực trực tiếp thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển. Năm 2025, Thái Nguyên triển khai 71 mô hình đổi mới sáng tạo. Nhiều mô hình ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm đã góp phần nâng giá trị từ 10 đến 30% so với phương thức truyền thống.
Tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW được thể hiện rõ qua việc hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp tại khu vực nông thôn, với hơn 50 dự án, ý tưởng mỗi năm, tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu và du lịch trải nghiệm. Không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn tạo việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại.
Chuyển đổi số được xác định là trụ cột mới trong xây dựng NTM. Đến nay, tỉnh đã triển khai đồng bộ các hệ thống quản lý, điều hành điện tử đến 100% xã, phường, toàn bộ văn bản được xử lý trên môi trường số. Tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục phát huy vai trò, trực tiếp hướng dẫn, phổ cập kỹ năng số cho người dân.
Người dân Thái Nguyên đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển sản xuất gắn với kinh tế số nông nghiệp.
Không dừng ở quản lý, chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức sản xuất và đời sống ở khu vực nông thôn. Các nền tảng số trong dịch vụ công, y tế, giáo dục, cùng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện, minh bạch hơn, từng bước hình thành lực lượng nông dân thích ứng với môi trường số.
Hạ tầng bưu chính, viễn thông phát triển mạnh, với độ phủ gần như toàn dân; mạng 5G được mở rộng nhanh, tạo nền tảng để kinh tế số lan tỏa đến từng thôn, xóm. Đây là điều kiện quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn số, phát triển nông dân số và thúc đẩy sản phẩm số ở khu vực nông thôn.
Cùng với đó, việc phát triển tài sản trí tuệ cho các sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương đã mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn. Từ sản phẩm chè Tân Cương đến các sản phẩm chủ lực khác, việc gắn thương hiệu với truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng góp phần nâng cao giá trị, mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường xuất khẩu.
Việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW không dừng ở định hướng mà đi vào thực chất, gắn với từng mô hình, từng sản phẩm và đời sống người dân. KH,CN,ĐMST&CĐS đang trở thành động lực nội sinh quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả Chương trình xây dựng NTM.
Trong giai đoạn tới, khi yêu cầu về phát triển xanh, kinh tế số và hội nhập ngày càng cao, Thái Nguyên tiếp tục khẳng định hướng đi lấy KH,CN,ĐMST&CĐS làm nền tảng, thúc đẩy xây dựng nông thôn hiện đại, bền vững và giàu bản sắc.
