Bảo đảm nguyên tắc thống kê hiện đại, minh bạch và có khả năng liên thông
Thông tư số 45/2025/TT-BKHCN được xây dựng trên cơ sở Luật Thống kê, Luật KH&CN cùng các Nghị định của Chính phủ liên quan đến chế độ báo cáo, điều tra thống kê và kết nối, chia sẻ dữ liệu. Đây là văn bản có ý nghĩa nền tảng, góp phần chuẩn hóa hoạt động thống kê ngành KH&CN theo hướng đồng bộ, minh bạch, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và hoạch định chính sách.
Theo Thông tư số 45/2025/TT-BKHCN, phạm vi điều chỉnh bao gồm ba nội dung trọng tâm: Hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành KH&CN; hoạt động điều tra thống kê; chế độ báo cáo thống kê trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các quy định này áp dụng đối với các đơn vị thuộc Bộ KH&CN, các Bộ, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan đến hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thông tư làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc tổ chức, phối hợp và thực hiện thống kê; đồng thời xác định rõ nghĩa vụ cung cấp thông tin của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động KH&CN theo quy định của pháp luật.
Một trong những nội dung cốt lõi của Thông tư là quy định các nguyên tắc hoạt động thống kê ngành KH&CN. Theo đó, hoạt động thống kê phải bảo đảm tính khách quan, trung thực, chính xác, đầy đủ, kịp thời; công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện và sử dụng số liệu.
Thông tư nhấn mạnh yêu cầu thống nhất về chỉ tiêu, danh mục, phân loại, biểu mẫu, phương pháp và quy trình thống kê. Các quy định này nhằm bảo đảm khả năng so sánh, tổng hợp và kết nối dữ liệu giữa các cấp, các ngành, đồng thời bảo đảm sự liên thông với hệ thống thống kê quốc gia.
Bên cạnh đó, Thông tư số 45/2025/TT-BKHCN khuyến khích ứng dụng công nghệ số, tăng cường khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử, cơ sở dữ liệu dùng chung nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực xã hội.
Thông tư ban hành kèm theo hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành KH&CN, được xây dựng theo các nhóm lĩnh vực trọng tâm. Cụ thể, hệ thống chỉ tiêu bao gồm các nhóm về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp KH&CN; sở hữu trí tuệ; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính, viễn thông; chuyển đổi số; công nghiệp công nghệ số; cùng các chỉ tiêu tổng hợp khác.
Hoạt động thu thập, xử lý và báo cáo số liệu thống kê khoa học và công nghệ được thực hiện trên nền tảng số.
Hệ thống chỉ tiêu được thiết kế bảo đảm phản ánh đầy đủ quy mô, cơ cấu, kết quả và hiệu quả hoạt động KH&CN; đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, đánh giá chính sách và phục vụ công tác nghiên cứu, phân tích chuyên sâu. Thông tư cũng quy định việc rà soát, cập nhật, điều chỉnh hệ thống chỉ tiêu định kỳ, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn.
Đối với hoạt động điều tra thống kê, Thông tư số 45/2025/TT-BKHCN quy định rõ các hình thức điều tra định kỳ và điều tra đột xuất. Việc tổ chức điều tra phải được thực hiện theo phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm tuân thủ quy trình, phương pháp và thời gian quy định.
Thông tư làm rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì điều tra, đơn vị phối hợp và đối tượng điều tra; đồng thời quy định cụ thể về nội dung, phạm vi, phương pháp thu thập thông tin, xử lý và tổng hợp số liệu. Các cuộc điều tra thống kê KH&CN phải bảo đảm không trùng lặp, hạn chế tối đa việc phát sinh thủ tục không cần thiết, giảm gánh nặng cho đối tượng cung cấp thông tin.
Đặc biệt, Thông tư nhấn mạnh yêu cầu bảo mật thông tin, an toàn dữ liệu trong quá trình điều tra, xử lý và lưu trữ số liệu thống kê theo quy định của pháp luật.
Tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước, bảo đảm tính chính xác và đồng bộ dữ liệu
Thông tư quy định rõ chế độ báo cáo thống kê ngành KH&CN, bao gồm nội dung báo cáo, biểu mẫu, kỳ báo cáo, thời hạn gửi báo cáo và phương thức thực hiện. Theo đó, báo cáo thống kê được thực hiện chủ yếu thông qua Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việc thực hiện báo cáo điện tử góp phần nâng cao tính kịp thời, chính xác của số liệu, tạo thuận lợi cho công tác tổng hợp, phân tích và khai thác thông tin. Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của đơn vị báo cáo trong việc bảo đảm tính đầy đủ, trung thực của số liệu; đồng thời xác định rõ trách nhiệm kiểm tra, rà soát, xác nhận và xử lý số liệu của cơ quan quản lý.
Thông tư số 45/2025/TT-BKHCN quy định cụ thể trách nhiệm của Bộ KH&CN, các Bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong việc tổ chức thực hiện hoạt động thống kê ngành KH&CN.
Chuẩn hóa quy trình báo cáo thống kê góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu khoa học và công nghệ.
Trong đó, Cục Thông tin, Thống kê là đơn vị đầu mối giúp Bộ trưởng tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra và tổng hợp số liệu thống kê trong toàn ngành. Các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, đúng thời hạn theo quy định.
Thông tư cũng quy định rõ việc kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm trong hoạt động thống kê; bảo đảm kỷ cương, kỷ luật trong cung cấp, sử dụng và công bố thông tin thống kê KH&CN.
Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 30/01/2026 và được áp dụng cho kỳ báo cáo năm 2026, đồng thời thay thế các văn bản quy phạm pháp luật trước đây liên quan đến thống kê ngành KH&CN.
Việc ban hành Thông tư số 45/2025/TT-BKHCN không chỉ góp phần hoàn thiện thể chế thống kê chuyên ngành, mà còn tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dữ liệu, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, xây dựng và đánh giá chính sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn phát triển mới.
