Thứ trưởng Lê Xuân Định: "Lấy sản phẩm và nhu cầu thị trường làm trọng tâm phát triển công nghệ chiến lược"

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, hành lang pháp lý phục vụ phát triển công nghệ chiến lược đã cơ bản hình thành. Trọng tâm hiện nay là tổ chức thực hiện có chất lượng, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các địa phương.

Công nghệ chiến lược phải xuất phát từ nhu cầu thực tế

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, đối với những nhiệm vụ cần nguồn vốn lớn, thời gian dài, rủi ro cao nhưng có khả năng tạo tác động lan tỏa, Nhà nước cần xác định bài toán, chia sẻ rủi ro và tạo điều kiện hình thành thị trường ban đầu. 

Tuy nhiên, hoạt động đặt hàng phải xuất phát từ nhu cầu sử dụng thực tế, có yêu cầu kỹ thuật, mốc kết quả, địa chỉ tiếp nhận và trách nhiệm cụ thể.

Thứ trưởng lưu ý, cơ quan quản lý có trách nhiệm xác định bài toán và mục tiêu; doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và đơn vị sử dụng cần tham gia ngay từ giai đoạn xây dựng nhiệm vụ.

Đối với những công nghệ đã có khả năng phát triển thành sản phẩm để đưa ra thị trường, doanh nghiệp cần đóng vai trò chính trong việc hoàn thiện, sản xuất và thương mại hóa. 

Với những công nghệ còn ở giai đoạn nghiên cứu, viện nghiên cứu và trường đại học giữ vai trò chủ đạo, cùng với sự hỗ trợ của các cơ sở nghiên cứu công lập.

Thực tế, một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược đã được đề xuất, thẩm định và phê duyệt. Tuy nhiên, mức độ tham gia của doanh nghiệp và nguồn lực ngoài ngân sách vẫn chưa tương xứng với mục tiêu chương trình.

Vì vậy, Thứ trưởng yêu cầu chuyển rõ từ tư duy đề xuất đề tài sang đề xuất sản phẩm, gắn với cam kết nguồn lực và khả năng giải quyết bài toán cụ thể. Kết quả chương trình cần được đánh giá thông qua công nghệ lõi được làm chủ, sản phẩm hình thành, nguồn lực xã hội huy động và khả năng ứng dụng, thâm nhập thị trường.

Tăng cường liên kết doanh nghiệp, viện trường và địa phương

Tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về cơ chế phối hợp, thử nghiệm sản phẩm, quy trình đặt hàng, nguồn lực đối ứng và những khó khăn trong quá trình triển khai nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Đại diện các doanh nghiệp đề xuất kết nối được với thị trường, giải quyết đúng bài toán của các địa phương, tạo điều kiện để doanh nghiệp thử nghiệm những sản phẩm đã nghiên cứu, phát triển, như camera AI, tại các địa bàn có nhu cầu sử dụng.

Đại diện Bộ Xây dựng và các cơ sở nghiên cứu cũng nêu những khó khăn trong việc xác định địa chỉ ứng dụng, môi trường thử nghiệm và cam kết phối hợp giữa doanh nghiệp với viện, trường, đặc biệt đối với các công nghệ phục vụ đường sắt.

Thứ trưởng nhấn mạnh 3 yêu cầu đối với việc triển khai chương trình:

Trước hết, phải xác định rõ vai trò của từng chủ thể. Các bộ, ngành tổ chức kêu gọi đề xuất công khai, lựa chọn đúng bài toán và bảo đảm tiến độ. 

Địa phương chủ động xác định nhu cầu, tạo điều kiện thử nghiệm, sử dụng và hình thành thị trường cho sản phẩm mới. 

Doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cần đề xuất nhiệm vụ từ sớm, làm rõ sản phẩm đầu ra, công nghệ lõi, nguồn lực tham gia và địa chỉ ứng dụng.

Thứ hai, tập trung tháo gỡ những vướng mắc trực tiếp ảnh hưởng đến quá trình hình thành và triển khai nhiệm vụ, đặc biệt về quy trình, hồ sơ, cơ chế tài chính, sở hữu trí tuệ, nguồn lực đối ứng, thử nghiệm và tiếp nhận sản phẩm. 

Những nội dung chưa được giải đáp đầy đủ tại hội nghị sẽ được Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ cùng Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tổng hợp, hướng dẫn bằng văn bản.

Thứ ba, bảo đảm công khai, minh bạch và chất lượng trong toàn bộ quá trình từ kêu gọi đề xuất, phê duyệt nhiệm vụ đến lựa chọn tổ chức chủ trì. 

Việc lựa chọn phải dựa trên năng lực thực tế, không chạy theo số lượng. 

Mỗi nhiệm vụ cần đáp ứng các yêu cầu về ý nghĩa chiến lược, tính khả thi, năng lực công nghệ, nguồn lực thực hiện và khả năng tạo ra sản phẩm có địa chỉ ứng dụng rõ ràng.

Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị khẩn trương triển khai phần việc thuộc trách nhiệm của mình, phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, đưa chương trình từ khung chính sách sang tổ chức thực hiện.