Thúc đẩy làm chủ công nghệ vũ trụ, phát triển hệ sinh thái công nghiệp vệ tinh Việt Nam

Chiều ngày 29/10/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển và ứng dụng KH&CN vũ trụ đến năm 2030 và Hội thảo khoa học “Chính sách phát triển công nghệ vệ tinh tầm thấp ở Việt Nam và trên thế giới”. 

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, KH&CN vũ trụ không chỉ phục vụ quốc phòng, an ninh, quản lý tài nguyên, môi trường và phòng chống thiên tai mà còn mở ra không gian phát triển mới, góp phần hình thành các ngành kinh tế dựa trên công nghệ cao.

Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá khách quan kết quả thực hiện Chiến lược, làm rõ những tồn tại, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm; đề xuất giải pháp hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội tham gia phát triển công nghệ vũ trụ. Đồng thời xác định nhiệm vụ ưu tiên giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2045, gắn với phát triển sản phẩm vệ tinh “Made in Vietnam”, ứng dụng dữ liệu không gian và tăng cường hợp tác quốc tế.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách tiếp cận, xác định các chỉ tiêu đầu ra cụ thể, gắn nghiên cứu với sản phẩm và nhu cầu thực tiễn. Trong đó, cần phát huy vai trò của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả các cơ chế phát triển công nghệ chiến lược, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thúc đẩy chia sẻ hạ tầng, dữ liệu dùng chung.

Trình bày báo cáo sơ kết, TS. Lý Hoàng Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ, Bộ KH&CN cho biết, giai đoạn 2021–2026, Việt Nam từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và vận hành vệ tinh nhỏ, đã đạt được số kết quả đáng chú ý, như vệ tinh NanoDragon được phóng năm 2021, vệ tinh radar LOTUSat-1 hoàn thành chế tạo tháng 2/2024. Cùng với đó, hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm và hệ thống mặt đất tiếp tục được hoàn thiện, tạo nền tảng phát triển các thế hệ vệ tinh tiếp theo.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng chia sẻ kết quả nghiên cứu, năng lực công nghệ và định hướng phát triển trong các lĩnh vực liên quan. 

GS.TS. Nguyễn Lạc Hồng, Chủ nhiệm Chương trình KC.13/21-30, giới thiệu kết quả nghiên cứu về công nghệ vệ tinh, thiết bị bay không người lái và ứng dụng dữ liệu viễn thám. TS. Ngô Duy Tân, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam chia sẻ về năng lực nghiên cứu, chế tạo vệ tinh và phát triển hạ tầng kỹ thuật, hướng tới từng bước làm chủ công nghệ trong nước.

Ở góc độ ứng dụng, tham luận của Cục Viễn thám quốc gia tập trung vào khai thác dữ liệu vệ tinh quỹ đạo thấp phục vụ giám sát nông nghiệp, tài nguyên, môi trường và phát triển kinh tế - xã hội. Trong khi đó, PGS.TS. Trần Ngọc Đoàn, Học viện Kỹ thuật Quân sự đề cập đến các công nghệ cốt lõi, xu hướng phát triển thiết bị bay không người lái và khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, an ninh.

Đáng chú ý, tham luận của Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel đề xuất các cơ chế chính sách thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp vệ tinh tầm thấp, tập trung vào đặt hàng sản xuất vệ tinh trong nước, chính sách đặc thù phát triển công nghiệp vệ tinh và cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, phát triển công nghệ.

Các báo cáo, tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội nghị góp phần làm rõ những nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển KH&CN vũ trụ giai đoạn 2026–2030, hướng tới nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, tăng cường liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất, phát huy vai trò của doanh nghiệp và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp vũ trụ Việt Nam.