Hội nghị tập trung thảo luận việc triển khai 6 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên, hướng tới sớm hình thành các sản phẩm có khả năng thương mại hóa, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
Phát biểu mở đầu Hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân nhấn mạnh, sau khi Danh mục 11 nhóm công nghệ chiến lược và 35 sản phẩm công nghệ chiến lược được ban hành, Bộ KH&CN đã tiến hành bóc tách thành các dạng sản phẩm và công nghệ lõi để làm cơ sở cho việc giao nhiệm vụ, đặt hàng và triển khai thực hiện. Theo Thứ trưởng, Quyết định số 2815/QĐ-TTg đã xác định rõ vai trò của các Bộ, ngành, địa phương trong việc chủ động đặt hàng các công nghệ chiến lược gắn với chức năng, nhiệm vụ và chiến lược phát triển kinh tế của từng ngành, từng địa phương.
Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân điều hành Hội nghị.
Thứ trưởng cho biết, khác với cách tiếp cận truyền thống của nhiều nhiệm vụ KH&CN trước đây là đi "từ dưới lên", với công nghệ chiến lược, việc triển khai phải đi theo cả hai chiều: Vừa tiếp nhận đề xuất từ các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu, vừa xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Nhà nước, địa phương và doanh nghiệp lớn để đặt hàng từ trên xuống. Đây là điểm chuyển biến quan trọng, nhằm tập trung nguồn lực vào các bài toán lớn, có tác động lan tỏa và khả năng hình thành sản phẩm thực tế.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân cũng chỉ rõ, phát triển công nghệ chiến lược là lĩnh vực mới, khó, đòi hỏi mức độ làm chủ rất cao, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy, bên cạnh việc xác định đúng công nghệ cần ưu tiên, cần xây dựng được cơ chế kiểm soát rủi ro, cơ chế dừng đúng lúc đối với những nhiệm vụ không còn khả năng tiếp tục hiệu quả; đồng thời phải sớm hình thành hướng dẫn chung về mẫu đặt hàng, cơ chế tài chính và tổ chức thực hiện để các bộ, ngành, địa phương có căn cứ triển khai thống nhất.
Làm rõ mục tiêu, quy trình và định hướng triển khai 6 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên
Tại Hội nghị, ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, đã giới thiệu các nội dung chính của Quyết định số 2815/QĐ-TTg và những vấn đề liên quan đến tổ chức thực hiện. Theo đó, trước mắt tập trung vào 6 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay gồm: Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo; camera AI xử lý tại biên; robot di động tự hành; thiết bị, hệ thống mạng di động 5G; nền tảng blockchain và ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản số; thiết bị bay không người lái UAV.
Ông Hoàng Anh Tú cho biết, việc lựa chọn 6 sản phẩm này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn: Đó đều là những sản phẩm có khả năng tác động ngay đến phát triển kinh tế - xã hội, quản trị công, an ninh, quốc phòng, đồng thời có điều kiện để từng bước làm chủ công nghệ lõi. Mục tiêu đến năm 2030 là làm chủ công nghệ lõi ở mức cao, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng trong nước, từng bước thay thế hàng nhập khẩu và hướng tới xuất khẩu.
Đại diện Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ cũng làm rõ hai cơ chế chính để triển khai Chương trình là tài trợ và đặt hàng.
Với cơ chế tài trợ, doanh nghiệp, viện, trường có thể đăng ký thực hiện các module, công nghệ lõi hoặc nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể.
Với cơ chế đặt hàng, bộ, ngành, địa phương căn cứ nhu cầu thực tiễn để đề xuất nhiệm vụ lên KH&CN; trên cơ sở đó, Bộ sẽ tổ chức hội đồng tư vấn, tuyển chọn hoặc giao trực tiếp trong trường hợp phù hợp theo quy định, để doanh nghiệp, tổ chức KH&CN triển khai nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và chuyển giao sản phẩm.
Một điểm được nhấn mạnh tại Hội nghị là đối với các nhiệm vụ đặt hàng, cơ quan đặt hàng không chỉ nêu nhu cầu mà còn cần xác định mục tiêu, dự kiến kết quả, hiệu quả và tác động của sản phẩm; có phương án sử dụng kết quả; đồng thời phối hợp làm rõ khả năng thương mại hóa, hiệu quả kinh tế và tính khả thi của việc triển khai. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm các nhiệm vụ công nghệ chiến lược đi từ nhu cầu thực tiễn, tránh dàn trải, chồng chéo.
Tập hợp nhu cầu, tháo gỡ khó khăn, lựa chọn nhiệm vụ cụ thể để triển khai ngay
Tại phiên thảo luận, các đại biểu đến từ các viện, trường, bộ, ngành và địa phương, đã tập trung trao đổi về cách thức tổ chức thực hiện, cơ chế đặt hàng, tài trợ, việc tháo gỡ khó khăn về pháp lý, tài chính và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm sớm đưa các sản phẩm công nghệ chiến lược vào thực tiễn.
Đại diện các Sở KH&CN địa phương gồm Thành phố Huế, Thành phố Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Cần Thơ, Thành phố Hải Phòng và Thành phố Hà Nội cho biết đã bước đầu chủ động rà soát nhu cầu, xây dựng kế hoạch triển khai và đề xuất nhiều bài toán cụ thể gắn với thực tiễn quản lý, phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Các nội dung được quan tâm tập trung vào ứng dụng camera AI trong giám sát đô thị, giao thông, môi trường, bảo tồn di sản; truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa dữ liệu và kết nối hệ thống; UAV phục vụ giám sát xây dựng, nông nghiệp, hạ tầng và phát triển đô thị; mô hình ngôn ngữ lớn, trợ lý ảo, bản sao số và mô hình hợp tác "ba nhà" giữa chính quyền - nhà trường - doanh nghiệp.
Đại diện các Sở KH&CN địa phương phát biểu tại Hội nghị.
Đối với các Bộ, ngành tham dự Hội nghị gồm các đơn vị: Quốc phòng; Công an; Công Thương; Nông nghiệp và Môi trường; Xây dựng; Giáo dục và Đào tạo; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đều khẳng định có nhu cầu lớn đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược trong phạm vi quản lý ngành, lĩnh vực. Ý kiến của các Bộ, ngành tập trung vào khả năng ứng dụng camera AI, robot, UAV, trợ lý ảo gắn với truy xuất nguồn gốc, dữ liệu chuyên ngành, công nghệ số và các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành, sản xuất, giám sát, tìm kiếm cứu nạn, xử lý vi phạm, phát triển nguồn nhân lực và hiện đại hóa hoạt động chuyên môn.
Về phía các Viện trường, Đại diện 4 viện, trường gồm Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết đã có sự chuẩn bị bước đầu về nhóm nghiên cứu, ý tưởng công nghệ và năng lực triển khai đối với một số sản phẩm chiến lược như chip, UAV, robot tự hành, mô hình ngôn ngữ lớn, trợ lý ảo và các công nghệ lõi liên quan.
Các viện, trường nhấn mạnh sự cần thiết phải phát huy mô hình hợp tác "ba nhà", hình thành liên minh viện - trường - doanh nghiệp để xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường; đồng thời đề xuất có cơ chế huy động đa dạng nguồn lực, linh hoạt trong bố trí kinh phí nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.
Đại diện các Bộ, ngành, viện, trường tham dự Hội nghị,
Tại Hội nghị, nhiều ý kiến đồng thuận cần đẩy mạnh mô hình phối hợp "ba nhà" giữa Nhà nước, viện - trường và doanh nghiệp; lựa chọn các bài toán xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của ngành, lĩnh vực, địa phương và thị trường; bảo đảm sản phẩm sau nghiên cứu có khả năng ứng dụng, thương mại hóa, nhân rộng và đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Phú Hùng Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ KH&CN cho biết, Bộ KH&CN sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp và mong muốn tiếp tục nhận được các ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, địa phương và viện, trường về cơ chế triển khai, nội dung đặt hàng, nhu cầu thực tiễn trong quá trình thực hiện Quyết định số 2815/QĐ-TTg, qua đó góp phần hoàn thiện định hướng tổ chức triển khai Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay.
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm và quyết tâm của các Bộ, ngành, địa phương, viện, trường trong triển khai Quyết định số 2815/QĐ-TTg.
Theo Thứ trưởng Vũ Hải Quân, nhiều đơn vị không chỉ có nhu cầu ứng dụng sản phẩm công nghệ chiến lược mà còn sẵn sàng tham gia phát triển, làm chủ công nghệ lõi; đây là tín hiệu rất tích cực trong bối cảnh Đảng, Nhà nước đang đặc biệt quan tâm tới khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Quyết định số 2815/QĐ-TTg không chỉ mở ra một chương trình hành động cụ thể đối với 6 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên, mà còn bước đầu hình thành cơ chế phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp, viện, trường. Đây được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược "Make in Vietnam", phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN phát biểu kết luận Hội nghị.
